નવી દિલ્હી : વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે બુધવારે કઠોળના ઉત્પાદનમાં આત્મનિર્ભરતા હાંસલ કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ યોજનાને મંજૂરી આપી છે. ₹11,440 કરોડ ના નાણાકીય ખર્ચ સાથેનું આ 'કઠોળ મિશન' આગામી છ વર્ષ, એટલે કે 2025-26 થી 2030-31 સુધી અમલમાં મૂકવામાં આવશે.

મિશનના મુખ્ય લક્ષ્યો અને ફાયદા
ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો કઠોળ ઉત્પાદક અને ગ્રાહક હોવા છતાં, સ્થાનિક ઉત્પાદન માંગને પહોંચી વળતું નથી, જેના કારણે 15-20% કઠોળની આયાત કરવી પડે છે. આ મિશનનો હેતુ આ આયાત ઘટાડવાનો છે.
•    100% MSP ખરીદી: આ મિશન હેઠળ, સરકાર તુવેર, અડદ અને મસૂર કઠોળની ઉત્પાદકો પાસેથી લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) પર 100% ખરીદી સુનિશ્ચિત કરશે.
•    ખેડૂતોને સહાય: આગામી ચાર વર્ષમાં આશરે 20 મિલિયન ખેડૂતોને સુધારેલા બીજ પૂરા પાડવામાં આવશે.
•    ઉત્પાદન વધારો: આ મિશનનો ઉદ્દેશ્ય કઠોળનો વાવેતર વિસ્તાર 3.5 મિલિયન હેક્ટર વધારીને 2030-31 સુધીમાં કુલ 31 મિલિયન હેક્ટર સુધી પહોંચાડવાનો છે.
•    લક્ષ્યાંક: 2030-31 સુધીમાં કઠોળનું કુલ ઉત્પાદન 35 મિલિયન ટન સુધી વધારવાનો અને ઉપજ 130 કિલો/હેક્ટર સુધી મેળવવાનો લક્ષ્યાંક છે.

બીજ વિતરણ અને વિસ્તાર વધારવા પર ભાર
મિશન હેઠળ, કઠોળની સુધારેલી જાતો વ્યાપકપણે ઉપલબ્ધ થાય તે માટે મોટા પાયે બીજ વિતરણ કરવામાં આવશે:
•    બીજ કીટ: ખેડૂતોને 8.8 મિલિયન બીજ કીટ મફતમાં વિતરણ કરવામાં આવશે.
•    પ્રમાણિત બીજ: કઠોળના ખેડૂતોને 2030-31 સુધીમાં 37 મિલિયન હેક્ટર વિસ્તારને આવરી લેતા 12.6 મિલિયન ક્વિન્ટલ પ્રમાણિત બીજનું વિતરણ કરવામાં આવશે.

આ મિશન માત્ર ઉત્પાદકતા વધારશે નહીં, પરંતુ દેશમાં રોજગારની નોંધપાત્ર તકો પણ ઊભી કરશે, જે ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવશે.