નવી દિલ્‍હી, તા.૨: ઓક્‍ટોબર શરૂ થઈ ગયો છે. શેરબજારથી અર્થતંત્ર સુધી, મહિનાની શરૂઆત સાથે જ GST કલેક્‍શનમાં ઉછાળો જોવા મળ્‍યો છે. શેરબજારમાં કેન્‍દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ માટે મોંઘવારી ભથ્‍થામાં પણ વધારો જોવા મળ્‍યો છે. આને કારણે ઓટો વેચાણમાં પણ વધારો થયો છે. RBI નીતિમાં મોટી જાહેરાતો કરવામાં આવી છે, જે દેશની અર્થવ્‍યવસ્‍થાને વેગ આપી શકે છે. દેશના માળખાગત ક્ષેત્રમાં પણ તેજી જોવા મળી શકે છે. વધુમાં, રૂપિયાના આંતર રાષ્‍ટ્રીયકરણની જાહેરાતથી ડોલર સામે રૂપિયામાં સુધારો થયો છે.

૧ ઓક્‍ટોબરે શેરબજારમાં જોરદાર તેજી જોવા મળી. આઠ ટ્રેડિંગ દિવસના ઘટાડા પછી બોમ્‍બે સ્‍ટોક એક્‍સચેન્‍જનો બેન્‍ચમાર્ક સેન્‍સેક્‍સ ૭૧૫.૬૯ પોઈન્‍ટ વધીને ૮૦,૯૮૩.૩૧ પર બંધ થયો. દરમિયાન, નેશનલ સ્‍ટોક એક્‍સચેન્‍જનો નિફ્‌ટી ૫૦ ૨૨૫.૨૦ પોઈન્‍ટ વધીને ૨૪,૮૩૬.૩૦ પર પહોંચ્‍યો. આ તેજીને કારણે શેરબજારના રોકાણકારોને રૂ.૩૮૯,૮૪૬.૨૪ કરોડનો ફાયદો થયો છે. અગાઉ, શેરબજારમાં સતત આઠ દિવસ ૩% થી વધુનો ઘટાડો થયો હતો.

બુધવારે, રૂપિયો ૮૮.૭૧ પ્રતિ ડોલર પર બંધ થયો, જે આંતરબેંક વિદેશી ચલણ વિનિમય બજારમાં તેના જીવનકાળના નીચલા સ્‍તરથી નવ પૈસા સુધર્યો. કેન્‍દ્રીય બેંકે તેની નાણાકીય નીતિ સમીક્ષામાં નિકાસકારોને ટેકો આપવા અને સ્‍થાનિક ચલણને સ્‍થિર કરવા માટે અનેક પગલાંની જાહેરાત કર્યા પછી રૂપિયામાં સુધારો થયો. ચલણ બજારમાં યુએસ ડોલર સામે રૂપિયો ૮૮.૭૯ પર ખુલ્‍યો. ટ્રેડિંગ દરમિયાન તે ૮૮.૬૫ ની ઊંચી સપાટીને સ્‍પર્શ્‍યો અને અંતે ૮૮.૭૧ પર બંધ થયો, જે તેના અગાઉના બંધ કરતા નવ પૈસા વધીને હતો. મંગળવારે, રૂપિયો અમેરિકન ડોલર સામે પાંચ પૈસા ઘટીને ૮૮.૮૦ ની સર્વકાલીન નીચી સપાટીએ પહોંચી ગયો હતો.

સપ્‍ટેમ્‍બરમાં GST કલેક્‍શન ૯% વધીને રૂ.૧.૮૯ લાખ કરોડ થયું. રેટ રેશનાલાઇઝેશનને કારણે વેચાણમાં વધારો થવાને કારણે GST કલેક્‍શનમાં વધારો થયો. GST કલેક્‍શન વાર્ષિક ધોરણે ૯.૧% અને માસિક ૧.૫% વધ્‍યું. સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૪માં કુલ GST કલેક્‍શન રૂ.૧.૭૩ લાખ કરોડ અને ઓગસ્‍ટ ૨૦૨૫માં રૂ.૧.૮૬ લાખ કરોડ હતું. GST દરોમાં ફેરફાર ૨૨ સપ્‍ટેમ્‍બરથી અમલમાં આવ્‍યા.

આ અસર GST ડેટામાં પ્રતિબિંબિત થાય છે. ૨૨ સપ્‍ટેમ્‍બરથી, GST ૨.૦ સુધારાના અમલીકરણ પછી, રસોડાના વાસણોથી લઈને ઇલેક્‍ટ્રોનિક્‍સ, ફાર્માસ્‍યુટિકલ્‍સ અને ઉપકરણોથી લઈને મોટર વાહનો સુધીની ૩૭૫ વસ્‍તુઓના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે. ડેટા અનુસાર, સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૫ માં કુલ સ્‍થાનિક આવક ૬.૮ ટકા વધીને રૂ.૧.૩૬ લાખ કરોડ થઈ, જ્‍યારે આયાત કર ૧૫.૬ ટકા વધીને રૂ.૫૨,૪૯૨ કરોડ થયો. GST રિફંડ પણ વાર્ષિક ધોરણે ૪૦.૧ ટકા વધીને રૂ.૨૮,૬૫૭ કરોડ થયું. સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૫ માં ચોખ્‍ખી GST વસૂલાત કુલ રૂ.૧.૬૦ લાખ કરોડ થઈ, જે વાર્ષિક ધોરણે પાંચ ટકાનો વધારો દર્શાવે છે.

GST દરમાં ઘટાડાને કારણે વાહનોના ભાવમાં ઘટાડો, નવરાત્રિ દરમિયાન રેકોર્ડ માંગ સાથે, સપ્‍ટેમ્‍બરમાં મુખ્‍ય ઓટોમેકર્સ મારુતિ સુઝુકી, ટાટા મોટર્સ અને મહિન્‍દ્રા એન્‍ડ મહિન્‍દ્રાના વેચાણમાં મજબૂત વધારો થયો. સપ્‍ટેમ્‍બરમાં વાહનોના જથ્‍થાબંધ વેચાણની દ્રષ્ટિએ ટાટા મોટર્સ બીજા ક્રમે, મહિન્‍દ્રા એન્‍ડ મહિન્‍દ્રા ત્રીજા ક્રમે, જ્‍યારે હ્યુન્‍ડાઇ મોટર ઇન્‍ડિયા ચોથા ક્રમે છે.

ગયા મહિને મારુતિ સુઝુકી ઇન્‍ડિયાનું છૂટક વેચાણ ૧.૭૩ લાખ યુનિટ રહ્યું, જે સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૪ ની સરખામણીમાં ૨૭.૫ ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. ટાટા મોટર્સે જણાવ્‍યું હતું કે તેના પેસેન્‍જર વાહનનું જથ્‍થાબંધ વેચાણ ૪૫ ટકા વધીને ૫૯,૬૬૭ યુનિટ થયું છે, જે એક વર્ષ અગાઉના સમાન સમયગાળામાં ૪૧,૦૬૩ યુનિટ હતું.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્‍ડિયા એ તેની નાણાકીય નીતિ બેઠકમાં નીતિ દરમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો ન હતો, પરંતુ તેણે આગામી વખતે સંભવિત દર ઘટાડાનો સંકેત આપ્‍યો હતો. RBI ગવર્નર સંજય મલ્‍હોત્રાએ જણાવ્‍યું હતું કે ઓગસ્‍ટ નીતિ પછી વળદ્ધિ અને ફુગાવાના ગતિશીલતામાં ફેરફાર થયો છે, અને GST ના તર્કસંગતકરણથી ભાવ દબાણ હળવું થવાની અપેક્ષા છે. ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડાથી એકંદર ફુગાવાના અનુમાન વધુ અનુકૂળ બન્‍યા છે. પરિણામે, કેન્‍દ્રીય બેંકે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ માટે તેનો સરેરાશ ફુગાવાનો અંદાજ ૩.૧% થી ઘટાડીને ૨.૬% કર્યો છે, અને તેના ચોથા ત્રિમાસિક અંદાજને પણ ઘટાડ્‍યો છે.

લોન પ્રવાહ સુધારવા માટે, RBI એ શેર સામે લોન માટેની મર્યાદા વર્તમાન રૂ.૨૦ લાખથી વધારીને રૂ.૧ કરોડ કરી છે. કેલેન્‍ડર વર્ષ ૨૦૨૫ માં અત્‍યાર સુધીમાં ૧૦૦-બેઝિસ-પોઈન્‍ટ વ્‍યાજ દરમાં ઘટાડો કર્યા પછી, RBI એ અર્થતંત્રમાં લોન પ્રવાહ સુધારવા માટે પાંચ જાહેરાતો કરી છે. IPO ફાઇનાન્‍સિંગ મર્યાદા વધારીને રૂ.૨૫ લાખ કરવામાં આવી છે. આને બેંકિંગ ક્ષેત્ર માટે એક મોટી પ્ર-ોત્‍સાહન તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.

દિવાળીની ભેટમાં, કેન્‍દ્રીય મંત્રીમંડળે બુધવારે આશરે ૪૯.૧૯ લાખ કેન્‍દ્રીય સરકારી કર્મચારીઓ અને ૬૮.૭૨ લાખ પેન્‍શનરો માટે મોંઘવારી ભથ્‍થા અને મોંઘવારી રાહતમાં ત્રણ ટકાનો વધારો કર્યો. DA અને DR હાલમાં મૂળ પગાર/૧પેન્‍શનના ૫૫% છે, અને આ ત્રણ ટકાનો વધારો ૧ જુલાઈ, ૨૦૨૫ થી અમલમાં આવશે. માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રી અશ્વિની વૈષ્‍ણવે કેબિનેટ બેઠકમાં લેવાયેલા નિર્ણયોની વિગતો આપતા જણાવ્‍યું હતું કે DA અને DR માં વધારાથી સરકારી તિજોરી પર કુલ રૂ.૧૦,૦૮૩.૯૬ કરોડનો વાર્ષિક પ્રભાવ પડશે. આ વધારો સાતમા કેન્‍દ્રીય પગાર પંચની ભલામણોના આધારે મંજૂર કરાયેલ ફોર્મ્‍યુલા અનુસાર છે. DA અને DR માં આ વધારો GST દરોને તર્કસંગત બનાવ્‍યાના થોડા દિવસો પછી જ આવ્‍યો છે.