<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Friday, 3rd October 2025

ભારતીય આહારમાં ૬૨% કાર્બોહાઇડ્રેટ્‍સઃ પ્રોટીન ફક્‍ત ૧૨%: સ્‍થૂળતા વગેરેને આમંત્રણ

ઇન્‍ડિયન કાઉન્‍સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ અને મદ્રાસ ડાયાબિટીસ રિસર્ચ ફાઉન્‍ડેશન દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા એક મોટા રાષ્ટ્રીય અભ્‍યાસમાં ચિંતાજનક તથ્‍યો બહાર આવ્‍યાઃ ૨૧ રાજ્‍યોમાં ખાંડનું સેવન રાષ્ટ્રીય મર્યાદા કરતાં વધી ગયું છે આહાર અસંતુલન સ્‍થૂળતા, ડાયાબિટીસ અને અન્‍ય મેટાબોલિક રોગોના ઝડપી ફેલાવાનું મુખ્‍ય કારણ બની રહ્યું છે. આહારમાં બાજરી અને ડેરી પ્રોટીનને પ્રોત્‍સાહન આપવું જરૂરી છે

નવી દિલ્‍હી તા.૩: ભારતમાં ઝડપથી બદલાતી જીવનશૈલી અને ખાવાની આદતો સ્‍વાદિષ્ટ હોઈ શકે છે, પરંતુ તે આપણા સ્‍વાસ્‍થ્‍ય પર ઊંડી અસર કરી રહી છે. ઇન્‍ડિયન કાઉન્‍સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ અને મદ્રાસ ડાયાબિટીસ રિસર્ચ ફાઉન્‍ડેશન દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા એક મોટા રાષ્ટ્રીય અભ્‍યાસમાં ચિંતાજનક તથ્‍યો બહાર આવ્‍યા છે. અભ્‍યાસમાં જણાવાયું છે કે ભારતીય આહારમાં ૬૨% ઊર્જા કાર્બોહાઇડ્રેટ્‍સમાંથી આવે છે, જ્‍યારે પ્રોટીનનો હિસ્‍સો સરેરાશ માત્ર ૧૨% છે. આ આહાર અસંતુલન સ્‍થૂળતા, ડાયાબિટીસ અને અન્‍ય મેટાબોલિક રોગોના ઝડપી ફેલાવાનું મુખ્‍ય કારણ બની રહ્યું છે. આહારમાં બાજરી અને ડેરી પ્રોટીનને પ્રોત્‍સાહન આપવું જરૂરી છે.

અભ્‍યાસો દર્શાવે છે કે ભારતીય આહારનો મોટો હિસ્‍સો સફેદ ચોખા અને ઘઉંના લોટમાંથી આવે છે. ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં શુદ્ધ, મુખ્‍યત્‍વે સફેદ ચોખાનો સૌથી વધુ વપરાશ (૫૧.૭%) થાય છે. દક્ષિણ અને પૂર્વ ભારતમાં, તે પણ ૩૦ થી ૩૫% ની વચ્‍ચે હોય છે. અભ્‍યાસો સૂચવે છે કે કાર્બોહાઇડ્રેટનું સેવન જેટલું વધારે હોય છે, ડાયાબિટીસનું જોખમ એટલું જ વધારે હોય છે. કાર્બોહાઇડ્રેટ્‍સમાંથી દર ૫% વધારાની ઉર્જા ટાઇપ ૨ ડાયાબિટીસનું જોખમ ૧૪% વધારે છે.

પ્રોટીન ભારતીય આહારમાં માત્ર ૧૨% હિસ્‍સો ધરાવે છે. અપવાદો ફક્‍ત ઉત્તરપૂર્વમાં નાગાલેન્‍ડ અને મિઝોરમ છે, જ્‍યાં આ હિસ્‍સો ૧૬-૧૮% સુધી પહોંચે છે. જો કે, દેશના મોટા ભાગમાં કઠોળ અને અનાજ પ્રોટીનના મુખ્‍યસ્ત્રેત છે. આヘર્યજનક રીતે, ડેરી અને પ્રાણી પ્રોટીનનું સેવન ખૂબ ઓછું છે. સરેરાશ, ભારતીયો તેમના પ્રોટીનનો ૨%  ડેરી ઉત્‍પાદનોમાંથી અને માત્ર ૧% પ્રાણી પ્રોટીનમાંથી લે છે.

અભ્‍યાસના મુખ્‍ય લેખક, ડો. આર. એમ. અંજનાના મતે, ફક્‍ત ચોખાને ઘઉં અથવા બાજરીથી બદલવાથી કોઈ ફરક પડતો નથી. વાસ્‍તવિક જરૂરિયાત કુલ કાર્બોહાઇડ્રેટ્‍સ ઘટાડવાની અને કેલરીનો મોટો હિસ્‍સો છોડ અથવા ડેરી પ્રોટીનમાંથી આવે તેની ખાતરી કરવાની છે. અભ્‍યાસો દર્શાવે છે કે કાર્બોહાઇડ્રેટ્‍સમાં ૫% ઘટાડો અને પ્રોટીન (છોડ અથવા ડેરી) માંથી ૫% કેલરી લેવાથી ડાયાબિટીસ અને પ્રિડાયાબિટીસનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી શકાય છે. ડો. મોહન ભલામણ કરે છે કે ભારતીયો કાર્બોહાઇડ્રેટ્‍સ ઘટાડે અને પ્રોટીન અને સારી ચરબીમાં વધારો કરે. તો જ સ્‍થૂળતા અને ડાયાબિટીસની વર્તમાન લહેર ઉલટાવી શકાય છે.

ભારતના ૨૧ રાજ્‍યો અને કેન્‍દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ખાંડનું સેવન રાષ્ટ્રીય મર્યાદા (ઊર્જા સેવનનો ૫% હિસ્‍સો) કરતાં વધી ગયું છે. જોકે કુલ ચરબીનું સેવન માર્ગદર્શિકામાં છે, ખોરાકમાં સંતૃપ્ત ચરબીનો હિસ્‍સો ૭% ની આરોગ્‍ય મર્યાદા કરતાં વધી ગયો છે. આ હૃદય રોગ, સ્‍થૂળતા અને હાયપરટેન્‍શનનું જોખમ પણ વધારે છે. ૧૧.૪% ભારતીય પુખ્‍ત વયના લોકો ડાયાબિટીસના દર્દી છે અને ૧૫.૩% પ્રિડાયાબિટીક છે.(૩૮.૧૧)

(9:56 AM IST)