નવી દિલ્હી : ભારતીય રેલ્વે નેટવર્કના માળખામાં ઉત્તર પ્રદેશ (UP) મોખરે છે. ૧,૦૦૦ થી વધુ રેલ્વે સ્ટેશનો ધરાવતું આ રાજ્ય, ભારતીય રેલ્વે વ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ ગણાય છે. તેનું વ્યાપક નેટવર્ક માત્ર મુખ્ય શહેરો અને ઔદ્યોગિક કેન્દ્રોને જ નહીં, પરંતુ ધાર્મિક સ્થળો અને દૂરના ગામડાઓને પણ જોડે છે.

રેલ પ્રવાસનું મુખ્ય કેન્દ્ર
ઉત્તર પ્રદેશનું કેન્દ્રીય સ્થાન તેને પૂર્વ, પશ્ચિમ, ઉત્તર અને દક્ષિણ ભારત વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ કોરિડોર બનાવે છે. આના કારણે રેલ્વે નેટવર્ક પર મુસાફરોનો ભારે ધસારો રહે છે:

• મુસાફરોનો પ્રવાહ: ઉત્તર પ્રદેશના રેલ્વે સ્ટેશનો પર દર મહિને ૨૫ મિલિયન (૨.૫ કરોડ) થી વધુ મુસાફરોની અવરજવર થાય છે.

• મુખ્ય રૂટ: દિલ્હી-હાવડા, દિલ્હી-મુંબઈ અને દિલ્હી-કોલકાતા જેવા દેશના સૌથી વ્યસ્ત મુખ્ય રૂટ આ રાજ્યમાંથી પસાર થાય છે.

રાજ્ય ઉત્તર રેલ્વે, ઉત્તર પૂર્વ રેલ્વે અને ઉત્તર મધ્ય રેલ્વે ઝોન દ્વારા રેલ કામગીરીનું સંચાલન કરે છે. માલવાહક કેન્દ્રો કૃષિ અને ઔદ્યોગિક માલના પરિવહનને વેગ આપીને રાજ્યના અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવે છે.

ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય રેલ્વે સ્ટેશનો

સ્ટેશનનું નામ            મહત્ત્વ અને વિશેષતા
પ્રયાગરાજ જંકશન (ALD)    દિલ્હી-હાવડા લાઇન પર મુખ્ય કેન્દ્ર. કુંભ મેળા દરમિયાન લાખો યાત્રાળુઓ માટે ખાસ વ્યવસ્થા કરે છે.
કાનપુર સેન્ટ્રલ (CNB)    ભારતના સૌથી વ્યસ્ત સ્ટેશનો પૈકીનું એક, દરરોજ ૨.૫ લાખથી વધુ મુસાફરોને સેવા આપે છે.
વારાણસી જંકશન (BSB)    ધાર્મિક પર્યટનનું મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર. કાશી વિશ્વનાથ મંદિર અને ગંગા ઘાટની યાત્રા માટેનું મહત્વપૂર્ણ જોડાણ.
લખનૌ ચારબાગ (LKO)    ઇન્ડો-સારેસેનિક સ્થાપત્ય માટે પ્રખ્યાત. દિલ્હી, મુંબઈ, કોલકાતા અને ગુવાહાટી તરફ જતી ટ્રેનો માટેનું મુખ્ય કેન્દ્ર.
ગોરખપુર જંકશન (GKP)    વિશ્વના સૌથી લાંબા પ્લેટફોર્મ (૧,૩૬૬.૩૩ મીટર) માટે પ્રખ્યાત. ઉત્તર પૂર્વીય રેલ્વે ઝોનનું મુખ્ય મથક.

આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ઉત્તર પ્રદેશ માત્ર તેની વિશાળ વસ્તી માટે જ નહીં, પણ ભારતીય રેલ્વે માટે એક મહત્ત્વપૂર્ણ એન્જિન તરીકે પણ સેવા આપે છે.