નવી દિલ્‍હીઃ અવકાશમાં અત્યાર સુધીમાં કેટલા લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે? - આટલી પ્રગતિ છતાં, માનવોને અવકાશમાં મોકલવું એ એક ખતરનાક પ્રયાસ છે. ૬૦ વર્ષથી વધુ અવકાશ સંશોધનમાં, અવકાશ સંબંધિત અકસ્માતોમાં ૨૦ લોકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે. આમાં સ્પેસ શટલ ચેલેન્જર (૧૯૮૬) અને કોલંબિયા (૨૦૦૩) અકસ્માતોમાં મૃત્યુ પામેલા ૧૪ અવકાશયાત્રીઓ, ૧૯૭૧માં સોયુઝ ૧૧ પર મૃત્યુ પામેલા ત્રણ અવકાશયાત્રીઓ અને ૧૯૬૭માં લોન્ચ પેડમાં આગ લાગવાથી મૃત્યુ પામેલા ત્રણ એપોલો ૧ અવકાશયાત્રીઓનો સમાવેશ થાય છે.
નાસા અને અન્ય એજન્સીઓ અવકાશયાત્રીઓને ભ્રમણકક્ષામાં મૃત્યુ સહિત લગભગ દરેક ઘટના માટે તૈયાર કરે છે. તાલીમ દરમિયાન, અવકાશયાત્રીઓ મૃત્યુ સિમ્યુલેશનમાંથી પસાર થાય છે. તેઓ મિશન અને તેમના ક્રૂમેટ્સ બંનેનું રક્ષણ કરવા માટે પરિસ્થિતિનો સામનો કેવી રીતે કરવો તે શીખે છે. પ્રાથમિક ચિંતા બચી ગયેલા અવકાશયાત્રીઓની સલામતી છે, કારણ કે અવકાશયાનના બંધ વાતાવરણમાં સડી ગયેલા શરીરથી રોગનું જોખમ રહેલું છે.
જો કોઈ અવકાશયાત્રી ISS પર મૃત્યુ પામે છે, તો તેમના શરીરને સામાન્ય રીતે ઠંડા, થીજી ગયેલા કન્ટેનરમાં રાખવામાં આવે છે અને કલાકો કે દિવસોમાં ખાસ કેપ્સ્યુલમાં પૃથ્વી પર પરત કરવામાં આવે છે. નાસાએ અગાઉ શરીરને અવકાશમાં દફનાવવા અથવા તેને અવકાશમાં છોડી દેવા જેવા વિકલ્પો પર વિચાર કર્યો છે, પરંતુ આ અસંખ્ય નૈતિક, કાનૂની અને પર્યાવરણીય પડકારો ઉભા કરે છે.
જો ચંદ્ર મિશન દરમિયાન કોઈ અવકાશયાત્રીનું મૃત્યુ થાય છે, તો બાકીના ક્રૂ થોડા દિવસોમાં શરીર સાથે પૃથ્વી પર પાછા આવી શકે છે. કારણ કે મુસાફરી ખૂબ ટૂંકી છે, શરીરને સાચવવાની ચિંતા ઓછી હશે. પ્રાથમિક ધ્યાન ક્રૂની સલામતી અને મૃતકના સુરક્ષિત પરિવહન પર રહેશે.