<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Monday, 6th October 2025

ઓઝોન પ્રદૂષણથી દિલ્‍હી-એનસીઆર અને મુંબઈ સૌથી વધુ પ્રભાવિત

એનજીટી ચિંતિત... તાત્‍કાલિક કાર્યવાહીની માંગ ...દિલ્‍હી-એનસીઆરના ૫૭ માંથી ૨૫ મોનિટરિંગ સ્‍ટેશનોએ આઠ કલાકની મર્યાદાથી વધુ સમય માટે ઓઝોન પ્રદૂષણનો અનુભવ કર્યો હતો, જ્‍યારે મુંબઈના ૪૫ માંથી ૨૨ સ્‍ટેશનો પર સમાન પરિસ્‍થિતિ જોવા મળી હતી

 

 

નવી દિલ્‍હી તા.૬: કેન્‍દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB) ના તાજેતરના રિપોર્ટમાં દિલ્‍હી-એનસીઆર અને મુંબઈમાં ભૂમિ-સ્‍તરના ઓઝોન પ્રદૂષણના ખતરનાક સ્‍તરો પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્‍યો છે. નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્‍યુનલ (NGT) એ ઊંડી ચિંતા વ્‍યક્‍ત કરી છે અને તાત્‍કાલિક કાર્યવાહીની માંગ કરી છે.

CPCB રિપોર્ટ મુજબ, દિલ્‍હી-એનસીઆરના ૫૭ માંથી ૨૫ મોનિટરિંગ સ્‍ટેશનોએ આઠ કલાકની મર્યાદાથી વધુ સમય માટે ઓઝોન પ્રદૂષણનો અનુભવ કર્યો હતો, જ્‍યારે મુંબઈના ૪૫ માંથી ૨૨ સ્‍ટેશનો પર સમાન પરિસ્‍થિતિ જોવા મળી હતી. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે વાહનો, પાવર પ્‍લાન્‍ટ અને ઔદ્યોગિક એકમોમાંથી ઉત્‍સર્જિત નાઇટ્રોજન ઓક્‍સાઇડ (NOx), અસ્‍થિર કાર્બનિક સંયોજનો (VOCs) અને કાર્બન મોનોક્‍સાઇડ (CO) સૂર્યપ્રકાશ સાથે રાસાયણિક રીતે પ્રતિક્રિયા આપીને ઓઝોન બનાવે છે. આ ગેસ શ્વસન રોગો, ખાસ કરીને અસ્‍થમા અને બ્રોન્‍કાઇટિસમાં ફાળો આપે છે, અને પાકને નુકસાન પહોંચાડીને ખાદ્ય સુરક્ષાને પણ જોખમમાં મૂકે છે.

સેન્‍ટર ફોર સાયન્‍સ એન્‍ડ એન્‍વાયર્નમેન્‍ટ (CSE) ના અભ્‍યાસ પર આધારિત આ અહેવાલમાં, ભૂમિ-સ્‍તરના ઓઝોનમાં ખતરનાક વધારો ટાંકવામાં આવ્‍યો છે, જે શ્વસન સમસ્‍યાઓ અને પર્યાવરણીય નુકસાન સાથે સંકળાયેલ એક શક્‍તિશાળી પ્રદૂષક છે. નિષ્‍ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે ગરમી અને સૂર્યપ્રકાશ ઓઝોન રચનાને વેગ આપે છે, જેનાથી શહેરી વિસ્‍તારોમાં હોટસ્‍પોટ બને છે. NGT એ આ મુદ્દાને ગંભીરતાથી લેતા, પર્યાવરણ મંત્રાલય અને CPCB ના ઓઝોન નિયંત્રણ માટે નિષ્‍ણાત સમિતિ બનાવવાના પ્રસ્‍તાવને સ્‍વીકાર્યો છે. આ કેસમાં આગામી સુનાવણી ૧૨ નવેમ્‍બરના રોજ થશે.

અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય અને CPCB એ ઓઝોન અને તેના પરિબળોને નિયંત્રિત કરવા માટે પગલાં લેવાની ભલામણ કરવા માટે એક નિષ્‍ણાત સમિતિની રચનાનો પ્રસ્‍તાવ મૂક્‍યો હતો. બીજા કેસમાં દાખલ કરાયેલા અહેવાલમાં ઓઝોન અને તેના કારણોને નિયંત્રિત કરવા માટે અભ્‍યાસ કરવાનું સૂચન કરવામાં આવ્‍યું હતું. સુનાવણી દરમિયાન, CPCB એ વિનંતી કરી હતી કે આ બાબતને લગતી બે અરજીઓ એકસાથે સાંભળવામાં આવે.

ઓઝોન એ ત્રણ ઓક્‍સિજન પરમાણુઓથી બનેલો ગેસ છે. આકાશમાં ઊંચાઈએ, તે આપણને સૂર્યના હાનિકારક કિરણોથી રક્ષણ આપે છે, પરંતુ જમીનની નજીક, તે પ્રદૂષક બની જાય છે. તે કોઈપણસ્ત્રોતમાંથી સીધું ઉત્‍સર્જિત થતું નથી, પરંતુ નાઇટ્રોજન ઓક્‍સાઇડ (NOx), અસ્‍થિર કાર્બનિક સંયોજનો (VOCs) અને કાર્બન મોનોક્‍સાઇડ (CO) ની રાસાયણિક પ્રતિક્રિયા દ્વારા સૂર્યપ્રકાશમાં વાહનો, ઉદ્યોગો અને પાવર પ્‍લાન્‍ટ દ્વારા ઉત્‍સર્જિત થાય છે. આ ગેસ ખૂબ જ પ્રતિક્રિયાશીલ છે અને હવામાં લાંબા અંતર સુધી ફેલાઈ શકે છે.(૩૮.૩)

(9:51 AM IST)