સ્ટોકહોમ: વિજ્ઞાન જગતના સર્વોચ્ચ સન્માન એવા નોબેલ પુરસ્કારની જાહેરાતનો આજે  સોમવાર, ૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૫ના રોજ પ્રારંભ થયો છે. વર્ષ ૨૦૨૫ માટે ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિન (શરીરવિજ્ઞાન અથવા દવા) ક્ષેત્રનું નોબેલ પુરસ્કાર ત્રણ વૈજ્ઞાનિકો - અમેરિકાના મેરી ઇ. બ્રુનકો (Mary E. Brunkow), ફ્રેડ રેમ્સડેલ (Fred Ramsdell) અને જાપાનના **શિમોન સાકાગુચી (Shimon Sakaguchi)**ને સંયુક્ત રીતે એનાયત કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

રોયલ સ્વીડિશ એકેડેમી ઓફ સાયન્સિસે જણાવ્યું કે, આ ત્રણેય વૈજ્ઞાનિકોને "પેરિફેરલ ઇમ્યુન ટોલરન્સ" સંબંધિત તેમની ક્રાંતિકારી શોધો માટે આ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો છે.

શું છે આ ક્રાંતિકારી શોધ ?

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, આ વૈજ્ઞાનિકોએ આપણા શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (ઇમ્યુન સિસ્ટમ)ના એવા 'રક્ષક સૈનિકો'ની ઓળખ કરી છે, જેઓ આપણી સેનાને ભૂલથી આપણા જ શરીર પર હુમલો કરતા રોકે છે. આ ખાસ કોષોને 'રેગ્યુલેટરી ટી-સેલ્સ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

આપણી રોગપ્રતિકારક શક્તિ બેક્ટેરિયા અને વાયરસ જેવા બહારના હુમલાખોરોથી આપણું રક્ષણ કરે છે. પરંતુ ક્યારેક આ સિસ્ટમ ભૂલથી શરીરના સ્વસ્થ કોષોને જ દુશ્મન માનીને તેમના પર હુમલો કરવા લાગે છે. આ સ્થિતિને 'ઓટોઇમ્યુન ડિસીઝ' કહેવાય છે, જેમાં સંધિવા (રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસ), ટાઈપ-૧ ડાયાબિટીસ અને લ્યુપસ જેવા રોગોનો સમાવેશ થાય છે. 

આ વૈજ્ઞાનિકોની શોધે સાબિત કર્યું કે 'રેગ્યુલેટરી ટી-સેલ્સ' આક્રમક રોગપ્રતિકારક કોષોને નિયંત્રિત કરીને અને શાંત પાડીને શરીરને આવા આત્મઘાતી હુમલાઓથી બચાવે છે. આ શોધથી ઓટોઇમ્યુન રોગોની સારવાર અને અંગ પ્રત્યારોપણ (ઓર્ગન ટ્રાન્સપ્લાન્ટેશન) ક્ષેત્રે નવી દિશાઓ ખુલી છે.

પુરસ્કાર અને અન્ય વિગતો

આ પુરસ્કાર અંતર્ગત વિજેતાઓને ૧૦ મિલિયન સ્વીડિશ ક્રોનોર (લગભગ ૯ લાખ યુએસ ડોલર)ની ઈનામી રકમ આપવામાં આવશે. 

આ પુરસ્કારનું વિતરણ સ્વીડિશ સંશોધક આલ્ફ્રેડ નોબેલની પુણ્યતિથિ, એટલે કે ૧૦ ડિસેમ્બરના રોજ કરવામાં આવશે.

ઉલ્લેખનીય છે કે ગત વર્ષે મેડિસિનનું નોબેલ પુરસ્કાર વિક્ટર એમ્બ્રોસ અને ગેરી રુવકુનને માઇક્રો આરએનએની શોધ માટે સંયુક્ત રીતે આપવામાં આવ્યું હતું.

આગામી નોબેલ પુરસ્કારોનું સમયપત્રક:

 * ભૌતિકશાસ્ત્ર (ફિઝિક્સ): ૭ ઓક્ટોબર

 * રસાયણશાસ્ત્ર (કેમિસ્ટ્રી): ૮ ઓક્ટોબર

 * સાહિત્ય (લિટરેચર): ૯ ઓક્ટોબર

 * શાંતિ (પીસ): ૧૦ ઓક્ટોબર

 * અર્થશાસ્ત્ર (ઇકોનોમિક સાયન્સીઝ): ૧૩ ઓક્ટોબર