૬ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫: શું તમે ક્યારેય દિલ્હીના તીન મૂર્તિ ચોક પાસેથી પસાર થયા છો? ત્યાં ઊભેલી ત્રણ કાંસાની પ્રતિમાઓ કોની છે, તે મોટા ભાગના લોકો જાણતા નથી. હવે ઇઝરાયલમાં બાળકો જે ઇતિહાસ ભણવાના છે, તેના પરથી તમારે પણ આ ભૂલાઈ ગયેલી કથા જાણવાની જરૂર છે!

ઇઝરાયલ હવે તેના પાઠ્યપુસ્તકોમાં મોટો ફેરફાર કરી રહ્યું છે. પહેલાં એવું શીખવાતું હતું કે બ્રિટિશ સેનાએ ૧૯૧૮માં ઓટ્ટોમન તુર્કો પાસેથી હાઇફા (Haifa) શહેર મુક્ત કરાવ્યું હતું, જેનાથી યહૂદી વસાહત અને આખરે ઇઝરાયલના નિર્માણનો માર્ગ મોકળો થયો. હવે, ઇઝરાયલી બાળકો સાચો ઇતિહાસ ભણશે: આ જીત બ્રિટિશ સેનાએ નહીં, પરંતુ ભારતીય સૈનિકોએ અપાવી હતી!

યુદ્ધ એક, કુરબાની અનેક: હાઇફાનું યુદ્ધ (સપ્ટેમ્બર ૧૯૧૮)
આ વાત પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ (World War I) સમયની છે. જે જગ્યા આજે ઇઝરાયલ છે, તે સમયે વિશાળ ઓટ્ટોમન તુર્કી સામ્રાજ્યનો ભાગ હતું. તુર્કોએ જર્મનીનો પક્ષ લીધો હતો, અને હાઇફા બંદર પર મજબૂત કિલ્લેબંધી હતી, જેમાં જર્મન મશીનગન અને તોપો તૈનાત હતી.

બ્રિટનને આ બંદરની જરૂર હતી, પરંતુ તેમની પાસે મશીનગન સામે લડવા માટે માત્ર ભાલાઓથી સજ્જ ઘોડેસવાર (Lancers) હતા.

ભારતીય ટુકડીનું નામ                રજવાડાં                શસ્ત્રો        દુશ્મનો
૧૫મી ઈમ્પીરીયલ સર્વિસ કેવેલરી બ્રિગેડ        જોધપુર, મૈસુર, હૈદરાબાદ    ભાલા (Lance), તલવાર, ઘોડા    મશીનગન અને તોપો સાથે ૧,૫૦૦ તુર્કી અને જર્મન સૈનિકો

બહાદુરીનો એ ચમત્કાર
૨૩ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૧૮ ના રોજ, મેજર દલપત સિંહના નેતૃત્વમાં લગભગ ૪૦૦ ભારતીય ઘોડેસવાર સૈનિકોએ હાઇફા પર હુમલો કર્યો. ઇતિહાસકારોના મતે આ એક 'ચમત્કાર' હતો, કારણ કે આધુનિક યુદ્ધમાં ક્યારેય ઘોડેસવારોએ મશીનગન અને તોપખાના સામે લડીને વિજય મેળવ્યો નહોતો.

• જોધપુર લાન્સર્સ: તેમણે મુખ્ય તોપખાના પર હુમલો કર્યો અને તોપો કબજે કરી. હુમલાનું નેતૃત્વ કરી રહેલા મેજર દલપત સિંહ આ હુમલામાં શહીદ થયા, પરંતુ તેમના સૈનિકો અટક્યા નહીં.

• મૈસુર અને હૈદરાબાદ લાન્સર્સ: આ ટુકડીઓએ બાકીના ઓટ્ટોમન અને ઑસ્ટ્રિયન તોપખાનાઓને શાંત કરી દીધા અને શહેર પર કબજો કર્યો.

સૂર્યાસ્ત સુધીમાં, ભારતીય સૈનિકોએ ૩૫ ઓટ્ટોમન અધિકારીઓ અને ૨ જર્મનો સહિત ૧,૩૫૦ કેદીઓને પકડ્યા અને હાઇફા પર કબજો મેળવ્યો. આ જીતથી ઓટ્ટોમન સામ્રાજ્યના પતનની શરૂઆત થઈ અને બ્રિટિશ જહાજોને પેલેસ્ટાઇનમાં પ્રવેશવાનો માર્ગ મળ્યો, જેનાથી ઇઝરાયલના નિર્માણનો પાયો નંખાયો.

તીન મૂર્તિનું રહસ્ય:
દિલ્હીમાં ૧૯૨૨ માં, જોધપુર, મૈસુર અને હૈદરાબાદના શાસકોએ આ ત્રણ રજવાડાના ઘોડેસવાર લાન્સર્સના સન્માનમાં તીન મૂર્તિ સ્મારકનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. આ સ્મારક એ ત્રણ ભારતીય ટુકડીઓની શૌર્યગાથાનું પ્રતીક છે, જેમણે ૧૯૧૮ માં હાઇફાનું યુદ્ધ જીતીને ઇઝરાયલના ઇતિહાસને અજાણતામાં આકાર આપ્યો હતો.

આજે, જ્યારે ઇઝરાયલમાં બાળકો આ સાચો ઇતિહાસ ભણવા જઈ રહ્યા છે, ત્યારે ભારતીય પેઢીએ પણ મેજર દલપત સિંહ અને તે બહાદુર લાન્સર્સની કથા ભૂલવી ન જોઈએ.