નવી દિલ્હી : વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO) એ તાજેતરમાં બહાર પાડેલા એક નવા અહેવાલમાં ચેતવણી આપી છે કે તમાકુ નિયંત્રણમાં દાયકાઓની સફળતા હોવા છતાં, તમાકુ ઉદ્યોગે યુવાનોને વ્યસનની નવી લહેરમાં ફસાવવા માટે ઈ-સિગારેટ જેવી નવીન પદ્ધતિઓ અપનાવી છે. આ નિકોટિન યુક્ત ઉત્પાદનો વૈશ્વિક સ્વાસ્થ્ય માટે મોટો ખતરો બની રહ્યા છે.

ચિંતાજનક આંકડા: ઈ-સિગારેટના વપરાશકર્તાઓ 10 કરોડને પાર
WHO ના અંદાજ મુજબ, વિશ્વભરમાં ઈ-સિગારેટના વપરાશકારોની સંખ્યા 10 કરોડથી વધુ થઈ ગઈ છે. આ આંકડાઓ તમાકુ ઉદ્યોગની નવી પેઢીને લક્ષ્ય બનાવવાની વ્યૂહરચના દર્શાવે છે:

• પુખ્ત વયના વપરાશકર્તાઓ: આશરે 8.6 કરોડ પુખ્ત વયના લોકો ઈ-સિગારેટનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, જેમાંથી મોટાભાગના શ્રીમંત દેશોમાં વસે છે.

• બાળકોનો વપરાશ: 13 થી 15 વર્ષની વયના ઓછામાં ઓછા 1.5 કરોડ બાળકો ઈ-સિગારેટનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. જે દેશોનો ડેટા ઉપલબ્ધ છે, ત્યાં ઈ-સિગારેટ પીતા બાળકોની સંખ્યા પુખ્ત વયના લોકો કરતાં સરેરાશ નવ ગણી વધારે છે.

WHO ના ડિરેક્ટર ડૉ. ટેડ્રોસ અધાનમ ઘેબ્રેયસસે જણાવ્યું કે સરકારોએ આ સમસ્યાને કાબુમાં લેવા માટે તમાકુ નિયંત્રણ નીતિઓ વધુ ઝડપથી લાગુ કરવાની જરૂર છે, કારણ કે તમાકુ ઉદ્યોગ નવા નિકોટિન ઉત્પાદનો દ્વારા યુવાનોને નિશાન બનાવી રહ્યો છે.

તમાકુના વપરાશમાં ઘટાડો, પણ જોખમ હજુ યથાવત
અહેવાલ મુજબ, પરંપરાગત તમાકુના વપરાશકારોની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો છે:

• 2000 માં 1.38 અબજ થી ઘટીને 2024 સુધીમાં 1.2 અબજ થઈ છે.

• 2010 થી અત્યાર સુધીમાં, તમાકુના વપરાશકારોની સંખ્યામાં 120 મિલિયનનો ઘટાડો નોંધાયો છે (લગભગ 27% ઘટાડો).

જોકે, વૈશ્વિક સ્તરે હજુ પણ પાંચમાંથી એક પુખ્ત વયના લોકો તમાકુનો વ્યસની છે, જેના કારણે દર વર્ષે લાખો મૃત્યુ થાય છે.

"નુકસાન ઘટાડા"નું માર્કેટિંગ: WHO ના એટીન ક્રુગે ચેતવણી આપી કે તમાકુ ઉદ્યોગ ઈ-સિગારેટને ભલે "નુકસાન ઘટાડા" (Harm Reduction) તરીકે ઓળખાવે, પરંતુ હકીકત એ છે કે આ ઉત્પાદનો બાળકોને વહેલા નિકોટિનના વ્યસની બનાવી રહ્યા છે અને તમાકુ નિયંત્રણના દાયકાઓના પ્રયાસોને નબળી પાડી રહ્યા છે.

લિંગ આધારિત તફાવત: મહિલાઓમાં તમાકુનો ઉપયોગ 2010 માં 11% થી ઘટીને 2024 માં 6.6% થયો છે, જે એક હકારાત્મક સંકેત છે. જોકે, પુરુષોમાં ઘટાડો ધીમો છે (2010 માં 41.4% થી 2024 માં 32.5%), અને વિશ્વભરમાં લગભગ ચારમાંથી ત્રણ તમાકુનો ઉપયોગ કરતા પુરુષો છે.