નવી દિલ્હી: સુપ્રીમ કોર્ટમાં જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે તાજેતરમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની શરણાર્થી એજન્સી, UNHCR (United Nations High Commissioner for Refugees), દ્વારા ભારતમાં વિદેશીઓને શરણાર્થી કાર્ડ જારી કરવાની પ્રક્રિયા પર અત્યંત આકરી અને સીધી ટિપ્પણી કરી, જેનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દા પર એક મોટી ચર્ચા જાગી છે.

"તેઓએ અહીં એક શોરૂમ ખોલ્યો છે અને પ્રમાણપત્રો વહેંચી રહ્યા છે"
જસ્ટિસ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમલ્યા બાગચીની બેન્ચ સમક્ષ સુદાનના એક વ્યક્તિની અરજીની સુનાવણી ચાલી રહી હતી, જે 2013 થી ભારતમાં રહે છે અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં આશ્રય મેળવવાની પ્રક્રિયામાં છે.

આ અરજીમાં અરજદાર દ્વારા વચગાળાની સુરક્ષા માંગવામાં આવી હતી, કારણ કે તેની પત્ની અને બાળકને UNHCR દ્વારા શરણાર્થી કાર્ડ જારી કરવામાં આવ્યા હતા. આ કાર્ડ્સનો ઉલ્લેખ થતાં જ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે સખત ટિપ્પણી કરી:
"તેઓએ (UN એજન્સી) અહીં એક શોરૂમ ખોલ્યો છે અને તેઓ પ્રમાણપત્રો વહેંચી રહ્યા છે... અમે તેમના પર ટિપ્પણી કરવા માંગતા નથી."

ભારતમાં UNHCR કાર્ડનું કાયદાકીય મૂલ્ય શૂન્ય
જસ્ટિસ જોયમલ્યા બાગચીએ પણ ભારતના કાયદાકીય વલણની સ્પષ્ટતા કરી. તેમણે નોંધ્યું કે:
"આપણા દેશના આંતરિક કાયદામાં શરણાર્થીઓ માટે કોઈ કાનૂની અધિકારો નથી."
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતે હજી સુધી શરણાર્થી અધિકારોનું સંચાલન કરતી આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિ શરણાર્થી સંમેલન (Refugee Convention) પર હસ્તાક્ષર કર્યા નથી. વરિષ્ઠ વકીલ એસ. મુરલીધરે સ્વીકાર્યું કે ભારતે સંમેલન પર હસ્તાક્ષર કર્યા નથી, પરંતુ આફ્રિકન મૂળના લોકોને દિલ્હીમાં થઈ રહેલી અટકાયત સામે વચગાળાનું રક્ષણ માંગ્યું હતું.

"સીધા ઓસ્ટ્રેલિયા કેમ ન જાઓ?"
બેન્ચે અરજદારને વચગાળાની રાહત આપવા માટે અનિચ્છા દર્શાવી. જસ્ટિસ કાંતે કહ્યું, "આપણે ખૂબ કાળજી રાખવી પડશે. લાખો લોકો અહીં બેઠા છે. જો કોઈ આવું કંઈક કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, તો..."

અંતે, કોર્ટે અરજીનો નિકાલ કર્યો અને અરજદારને રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર પંચ (NHRC) પાસેથી 'કોઈ બળજબરીપૂર્વક કાર્યવાહી નહીં' જેવી રાહત મેળવવાની સ્વતંત્રતા આપી.

ઉલ્લેખનીય છે કે, મે મહિનામાં પણ એક અન્ય બેન્ચે રોહિંગ્યા શરણાર્થીઓના કેસમાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે UNHCR કાર્ડના આધારે ભારતમાં કોઈ રાહત આપી શકાય નહીં, કારણ કે તે કાયદેસર રીતે માન્ય દસ્તાવેજ નથી.