<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Thursday, 9th October 2025

સાત વર્ષ સુધી વકીલ તરીકે પ્રેક્‍ટિસ કરનારા ન્‍યાયિક અધિકારીઓ જિલ્લા ન્‍યાયાધીશ બની શકે છે

સુપ્રીમ કોર્ટે તમામ રાજ્‍ય સરકારોને ત્રણ મહિનાની અંદર તેમના સેવા નિયમોમાં સુધારો કરવાનો નિર્દેશ આપ્‍યો છે જેથી ન્‍યાયિક અધિકારીઓને જિલ્લા ન્‍યાયાધીશ ભરતી પરીક્ષામાં ભાગ લેવાની મંજૂરી મળે બેન્‍ચે ધીરજ મોર કેસમાં દિલ્‍હી હાઈકોર્ટના ૨૦૨૦ના નિર્ણયને ઉલટાવી દીધો, જેમાં કહેવામાં આવ્‍યું હતું કે સેવા આપતા ન્‍યાયિક અધિકારીઓ બાર ક્‍વોટા હેઠળ જિલ્લા ન્‍યાયાધીશ તરીકે નિમણૂક માટે અરજી કરી શકતા નથી

નવી દિલ્‍હી, તા.૯: આજે સુપ્રીમ કોર્ટે એક સીમાચિホરૂપ ચુકાદો આપ્‍યો, જેમાં કહેવામાં આવ્‍યું કે વકીલ તરીકે સાત વર્ષ સુધી પ્રેક્‍ટિસ પૂર્ણ કરનારા ન્‍યાયિક અધિકારીઓ હવે બાર ક્‍વોટા હેઠળ જિલ્લા ન્‍યાયાધીશ બની શકે છે. મુખ્‍ય ન્‍યાયાધીશ બી.આર. ગવઈની આગેવાની હેઠળની બંધારણીય બેન્‍ચે સ્‍પષ્ટપણે જણાવ્‍યું હતું કે અરજીની તારીખથી પાત્રતાની ગણતરી કરવામાં આવશે, અને ન્‍યાયિક અધિકારી અને વકીલ તરીકેના સંયુક્‍ત અનુભવને સાત વર્ષની પાત્રતાની જરૂરિયાતમાં ગણી શકાય.બેન્‍ચે ધીરજ મોર કેસમાં દિલ્‍હી હાઈકોર્ટના ૨૦૨૦ના નિર્ણયને ઉલટાવી દીધો, જેમાં કહેવામાં આવ્‍યું હતું કે સેવા આપતા ન્‍યાયિક અધિકારીઓ બાર ક્‍વોટા હેઠળ જિલ્લા ન્‍યાયાધીશ તરીકે નિમણૂક માટે અરજી કરી શકતા નથી. સુપ્રીમ કોર્ટના નવા અર્થઘટનમાં તે ચુકાદાને ઉલટાવી દેવામાં આવ્‍યો, જેમાં કહેવામાં આવ્‍યું હતું કે બંધારણનું ‘જીવંત અને વ્‍યવહારિક રીતે' અર્થઘટન કરવું જોઈએ. એટલે કે, બદલાતા સમય અને સંજોગો અનુસાર તેમાં ફેરફાર થવો જોઈએ.

આ કેસમાં જિલ્લા ન્‍યાયાધીશોની નિમણૂક સાથે સંબંધિત બંધારણની કલમ ૨૩૩ ના અર્થઘટનનો સમાવેશ થાય છે. અરજદારોએ દલીલ કરી હતી કે ઘણા ન્‍યાયિક અધિકારીઓએ સેવામાં જોડાતા પહેલા સાત વર્ષ સુધી કાયદાનો અભ્‍યાસ કર્યો હતો, પરંતુ જૂના નિર્ણયને કારણે તેમને બાર ક્‍વોટા નકારવામાં આવ્‍યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટની પાંચ સભ્‍યોની બેન્‍ચે ત્રણ દિવસ સુધી આ દલીલો સાંભળી અને ૨૫ સપ્‍ટેમ્‍બરના રોજ પોતાનો નિર્ણય અનામત રાખ્‍યો.

મુખ્‍ય ન્‍યાયાધીશ બી.આર. ગવઈ ઉપરાંત, બંધારણીય બેન્‍ચમાં ન્‍યાયાધીશ એમ.એમ. સુંદરેશ, અરવિંદ કુમાર, એસ.સી. શર્મા અને કે. વિનોદ ચંદ્રનનો સમાવેશ થતો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે તમામ રાજ્‍ય સરકારોને જિલ્લા ન્‍યાયાધીશ ભરતી પરીક્ષામાં ભાગ લેવા માટે ન્‍યાયિક અધિકારીઓને મંજૂરી આપવા માટે ત્રણ મહિનાની અંદર તેમના સેવા નિયમોમાં સુધારો કરવાનો નિર્દેશ આપ્‍યો હતો. કોર્ટે એ પણ સ્‍પષ્ટ કર્યું હતું કે સેવા આપતા ઉમેદવારો માટે લઘુત્તમ ઉંમર ૩૫ વર્ષ હોવી જોઈએ, જેથી બધા અરજદારો માટે સમાન રમતનું ક્ષેત્ર સુનિશ્‍ચિત થાય.

મુખ્‍ય ન્‍યાયાધીશ ગવઈએ કહ્યું, ‘બંધારણનું અર્થઘટન કરતી વખતે, આપણે તેની ભાવના અને હેતુને ધ્‍યાનમાં રાખવો જોઈએ. તેને કઠોર અને યાંત્રિક રીતે વાંચી શકાય નહીં.'આ નિર્ણયથી સેંકડો ન્‍યાયિક અધિકારીઓને રાહત મળે છે જેમને અત્‍યાર સુધી બાર ક્‍વોટા હેઠળ અરજી કરવા માટે લાયક ગણવામાં આવતા ન હતા.(૨૩.૨૪)

(3:11 PM IST)