નવી દિલ્હી: ભારતની અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવા માટે રિઝર્વ બેંક ઑફ ઈન્ડિયા (આરબીઆઈ) દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી ડિજિટલ કરન્સી (ઈ₹) ની પહેલને વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ ભારતની 'વિકાસ ગાથા' (ઇન્ડિયાઝ ગ્રોથ સ્ટોરી) ને વધુ બળ આપનારી ગણાવી છે. 

વડાપ્રધાને વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે કે આ પગલું દેશના ડિજિટલ અર્થતંત્રમાં એક ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવશે.

વડાપ્રધાન મોદીએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે, "હું આત્મવિશ્વાસ સાથે કહું છું કે આરબીઆઈ દ્વારા આગળ વધારવામાં આવેલી ડિજિટલ કરન્સીની પહેલ ભારતની વિકાસ ગાથાને વધુ મજબૂત બનાવશે."

*ડિજિટલ કરન્સી (સીબીટીસી) વિશેની મુખ્ય બાબતો:*

 *શું છે ડિજિટલ કરન્સી?*

ડિજિટલ રૂપી (ઈ₹) એ ભારતની સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ કરન્સી (સીબીડીસી) છે. તે ભારતીય રૂપિયાનું ડિજિટલ સ્વરૂપ છે, જે આરબીઆઈ દ્વારા જારી કરવામાં આવે છે અને તેનું નિયમન કરવામાં આવે છે.

 *સુરક્ષા અને વિશ્વાસ:*

અન્ય પ્રાઇવેટ ક્રિપ્ટોકરન્સીથી વિપરીત, "ડિજિટલ રૂપી"ને ભારત સરકાર અને આરબીઆઈનું સંપૂર્ણ સમર્થન અને ગેરંટી મળેલી છે, જે તેને સામાન્ય રોકડ જેટલો જ વિશ્વાસપાત્ર બનાવે છે.

 *ઉદ્દેશ્યો:*

આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમને વધુ કાર્યક્ષમ, સુરક્ષિત અને ઝડપી બનાવવાનો છે. તેનાથી રોકડ (ફિઝિકલ કેશ) ના વ્યવસ્થાપન, પ્રિન્ટિંગ અને લોજિસ્ટિક્સનો બોજ પણ ઓછો થશે.

 *વિકાસ અને ફિનટેક:*

વડાપ્રધાનના મતે, ડિજિટલ રૂપી ફિનટેક ક્ષેત્રમાં નવી તકો ઊભી કરશે અને ડિજિટલ અર્થતંત્રને મજબૂત કરશે. આ ઉપરાંત, તે નાણાકીય સમાવેશ (ફીનાંશિયલ ઇન્ક્લુઝન) ને પણ પ્રોત્સાહન આપશે.

ભારત સરકારે સૌપ્રથમ કેન્દ્રીય બજેટ ૨૦૨૨-૨૩ માં "ડિજિટલ રૂપી" લોન્ચ કરવાની જાહેરાત કરી હતી. ત્યારબાદ, આરબીઆઈ દ્વારા હોલસેલ (ઈ₹-ડબલ્યુ) અને રિટેલ (ઈ₹-આર) બંને સેગમેન્ટમાં તેના પાયલોટ પ્રોજેક્ટ્સ શરૂ કરવામાં આવ્યા છે. રિટેલ "ડિજિટલ રૂપી"નો પાયલોટ ૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૨ થી ચાલુ છે.

ડિજિટલ ઇન્ડિયાનું વિઝન:

આ ડિજિટલ કરન્સીનો પ્રારંભ એવા સમયે થયો છે, જ્યારે ભારતમાં યુનિફાઈડ પેમેન્ટ્સ ઈન્ટરફેસ (યુપીઆઈ) જેવી વ્યવસ્થાઓએ વૈશ્વિક સ્તરે ડિજિટલ પેમેન્ટ્સમાં એક નવો દાખલો બેસાડ્યો છે. વડાપ્રધાન મોદીના નેતૃત્વમાં, ૨૦૧૬ પછી દેશમાં ડિજિટલ અપનાવવા પર ખૂબ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે, જેને ડિજિટલ કરન્સીનો પાયો માનવામાં આવે છે. આરબીઆઈની આ પહેલથી ભારતની વિકાસ ગાથાને વધુ વેગ મળશે અને તે ડિજિટલ ક્ષેત્રે વિશ્વગુરુ બનવાની દિશામાં એક મોટું પગલું સાબિત થશે.