નવી દિલ્હી: જમ્મુ અને કાશ્મીરને રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવાની માંગ કરતી અરજીઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટમાં આજે જોરદાર દલીલો થઈ હતી. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ બીઆર ગવઈ અને ન્યાયાધીશ કે વિનોદ ચંદ્રનની ખંડપીઠે આ મામલે કેન્દ્ર સરકારને પોતાનો વિગતવાર જવાબ દાખલ કરવા માટે ચાર અઠવાડિયાનો સમય આપ્યો છે.

કેન્દ્રનો દાવો: "પ્રગતિ થઈ છે, પણ સુરક્ષા ચિંતા"
કેન્દ્ર સરકાર વતી સોલિસિટર જનરલ (SG) તુષાર મહેતાએ કોર્ટને જણાવ્યું કે છેલ્લા છ વર્ષમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં "નોંધપાત્ર પ્રગતિ" થઈ છે અને "ત્યાંના લોકો ખુશ છે." તેમણે ઉમેર્યું કે શાંતિપૂર્ણ રીતે ચૂંટણીઓ યોજાઈ છે. જોકે, તેમણે તાજેતરના પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાનો ઉલ્લેખ કરીને દલીલ કરી કે સુરક્ષા સંવેદનશીલતાને કારણે રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવાના મુદ્દા પર વિચાર કરવા માટે વધુ સમયની જરૂર છે.

વકીલોનો વળતો પ્રહાર: 'સંઘવાદ જોખમમાં'
અરજદારોના વરિષ્ઠ વકીલોએ કેન્દ્રના દાવાઓ સામે આકરો પ્રહાર કર્યો:

* સુરક્ષા પર સવાલ: વરિષ્ઠ વકીલ ગોપાલ શંકરનારાયણે કટાક્ષમાં કહ્યું કે પહેલગામની ઘટના યુનિયન ટેરિટરી (કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ) વહીવટીતંત્રની "દેખરેખ હેઠળ" થઈ હતી, જેના પર SG મહેતાએ સખત વાંધો ઉઠાવ્યો.

* ખતરનાક ઉદાહરણ: વરિષ્ઠ વકીલ મેનકા ગુરુસ્વામી અને એન.કે. ભારદ્વાજે દલીલ કરી કે કોઈ પણ રાજ્યને આ રીતે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં રૂપાંતરિત કરવું એ ભારતીય સંઘવાદ (Federalism) માટે ખતરનાક મિસાલ સ્થાપિત કરે છે. તેમણે ચેતવણી આપી કે આનાથી કેન્દ્ર સરકાર કોઈપણ રાજ્ય (જેમ કે યુપી કે તમિલનાડુ) ને પોતાની મરજી મુજબ ડાઉનગ્રેડ કરી શકશે.

* જમ્મુની વેદના: જમ્મુના વકીલોએ રજૂઆત કરી કે શાંતિ જળવાઈ હોવા છતાં, જમ્મુ પ્રદેશના નાગરિકો બેરોજગારી અને વિકાસ ભંડોળના અભાવથી પીડાઈ રહ્યા છે, જે 'પ્રગતિ'ના દાવાઓને નકારે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્દેશ
૨૦૨૩ના કલમ ૩૭૦ પરના ચુકાદામાં સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટપણે નિર્દેશ આપ્યો હતો કે રાજ્યનો દરજ્જો "શક્ય તેટલી વહેલી તકે અને શક્ય તેટલી જલદી" પુનઃસ્થાપિત થવો જોઈએ. અરજદારો હવે દલીલ કરે છે કે કેન્દ્ર આ વચનનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ ગયું છે, ભલે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ માટે ચૂંટણીઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ હોય.

સુપ્રીમ કોર્ટે હવે કેન્દ્રને ચાર સપ્તાહમાં જવાબ રજૂ કરવા આદેશ આપ્યો છે અને આ મામલાની આગામી સુનાવણી હવે ચાર અઠવાડિયા પછી થશે.