નવી દિલ્હી:વેનેઝુએલાના લોકશાહી હિમાયતી મારિયા કોરિના માચાડોએ ૨૦૨૫નો નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર જીત્યો, જેનાથી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને આ પ્રતિષ્ઠિત સન્માન ફરી એકવાર ન મળ્યું. ટ્રમ્પને નોબેલ પુરસ્કાર કેમ ન મળ્યો, તે અંગે વૈશ્વિક સ્તરે વિશ્લેષણ થઈ રહ્યું છે. અહીં એવા ૭ મહત્ત્વપૂર્ણ કારણો છે જેણે સમિતિના નિર્ણયને પ્રભાવિત કર્યો હોઈ શકે છે:

૧. ડાબેરી ઝુકાવવાળી જ્યુરીનો અવરોધ:
નોર્વેજીયન નોબેલ સમિતિના સભ્યો ઐતિહાસિક રીતે પ્રગતિશીલ અને ડાબેરી વિચારધારા તરફ ઝુકાવ ધરાવે છે. ટ્રમ્પ, જે કટ્ટર જમણેરી લોકપ્રિયતાવાદી છે, તેમની "અમેરિકા ફર્સ્ટ" નીતિઓ વૈશ્વિક સહકારના સમિતિના પરંપરાગત સિદ્ધાંતો સાથે મેળ ખાતી ન હતી.

૨. વિવાદાસ્પદ વિદેશ નીતિના નિર્ણયો:
ટ્રમ્પના ઘણા વિદેશ નીતિના નિર્ણયો, જેમ કે પેરિસ ક્લાઇમેટ કરાર અને ઈરાન પરમાણુ કરાર માંથી અમેરિકાને પાછું ખેંચી લેવું, ટીકાકારો દ્વારા વૈશ્વિક રાજદ્વારીને નબળી પાડનારા પગલાં તરીકે જોવામાં આવ્યા હતા. શાંતિ સ્થાપક તરીકે તેમની વિશ્વસનીયતાને આનાથી મોટો ફટકો પડ્યો હતો.

૩. ઘરેલું રાજકીય ધ્રુવીકરણ:
કોઈપણ નેતાની વૈશ્વિક છબી તેના સ્થાનિક રેકોર્ડ પર પણ આધાર રાખે છે. ટ્રમ્પનો કાર્યકાળ મહાભિયોગ ટ્રાયલ અને તીવ્ર રાજકીય ધ્રુવીકરણથી ચિહ્નિત હતો. સમિતિએ આ તીવ્ર વિવાદોને વૈશ્વિક શાંતિ નિર્માતા તરીકેના તેમના દાવાને નબળો પાડનાર પરિબળ ગણ્યું હશે.

૪. બહુપક્ષીય જોડાણનો અભાવ:
ટ્રમ્પે ઇઝરાયલ અને આરબ રાષ્ટ્રો વચ્ચે અબ્રાહમ કરાર જેવા દ્વિપક્ષીય સોદા કર્યા હતા, પરંતુ નોબેલ પુરસ્કાર મોટે ભાગે બહુપક્ષીય (Multilateral) અને વ્યાપક આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણ સાથે સંબંધિત પહેલોને માન્યતા આપે છે. ટ્રમ્પની નીતિઓમાં આ બહુપક્ષીય માન્યતાનો અભાવ હતો.

૫. વૈશ્વિક અભિપ્રાય અને શંકાવાદ:
ટ્રમ્પના કાર્યોને વૈશ્વિક મીડિયા અને જાહેર અભિપ્રાય દ્વારા શાંતિ અને સમાધાનના પ્રયાસો કરતાં વધુ રાષ્ટ્રવાદી તરીકે જોવામાં આવતા હતા. આ વૈશ્વિક શંકાવાદે પણ સમિતિના અંતિમ નિર્ણયને અનૌપચારિક રીતે અસર કરી હતી.