નવી દિલ્હી:  વૈશ્વિક ઉચ્ચ શિક્ષણના લેન્ડસ્કેપમાં મોટો ફેરફાર થઈ રહ્યો છે, પરંતુ એક નામ છેલ્લા એક દાયકાથી અડીખમ છે. ટાઇમ્સ હાયર એજ્યુકેશન (THE) વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી રેન્કિંગ ૨૦૨૬ અનુસાર, ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીએ સતત દસમા વર્ષે વિશ્વની શ્રેષ્ઠ યુનિવર્સિટી તરીકે પોતાનું પ્રથમ સ્થાન જાળવી રાખ્યું છે, જેણે હાર્વર્ડ અને યેલ જેવી અમેરિકન સંસ્થાઓને પાછળ છોડી દીધી છે.

એશિયાનો ઉછાળો અટક્યો, અમેરિકન દબદબો ઘટ્યો
નવી રેન્કિંગે વૈશ્વિક શિક્ષણમાં ચોંકાવનારા વલણો દર્શાવ્યા છે:

• યુએસએનો ઘટાડો: અમેરિકા હજી પણ ટોચની ૧૦ યુનિવર્સિટીઓમાંથી સાતનું ઘર છે, પરંતુ પ્રદર્શનમાં સતત ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટી સંયુક્ત રીતે પાંચમા સ્થાને સરકી ગઈ છે, જે છેલ્લા છ વર્ષમાં તેનો સૌથી નીચો ક્રમ છે. વિશ્લેષકો આ ઘટાડાનું કારણ તાજેતરના ભંડોળ કાપ અને નીતિગત દબાણ ગણાવે છે.

• એશિયાની સ્થિરતા: એક દાયકામાં પહેલીવાર, એશિયન યુનિવર્સિટીઓની ઝડપી ઉન્નતિ અટકી ગઈ છે. ચીનની અગ્રણી સંસ્થાઓ - સિંઘુઆ (૧૨મું) અને પેકિંગ યુનિવર્સિટી (૧૩મું) - એ કોઈ સુધારો કર્યા વિના પોતાનું સ્થાન જાળવી રાખ્યું છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે મર્યાદિત શૈક્ષણિક સ્વતંત્રતા અને નીતિ પ્રતિબંધો પ્રગતિને ધીમી કરી રહ્યા છે.

• યુકેનો મજબૂત પકડ: ઓક્સફર્ડ ઉપરાંત, યુકેની કેમ્બ્રિજ (સંયુક્ત ૩જું) અને ઇમ્પિરિયલ કોલેજ લંડન (૮મું) ટોચના ૧૦ માં મજબૂત રીતે હાજર છે.
 
ભારત માટે ગંભીર પડકાર: ટોચના ૧૦૦ માં શૂન્ય
ભારત માટે આ રેન્કિંગમાં કોઈ મોટી સફળતા મળી નથી. સતત સંશોધન ભંડોળ, વૈશ્વિક સહયોગ અને યુનિવર્સિટીઓની શૈક્ષણિક સ્વાયત્તતાના અભાવને કારણે ટોચની ૧૦૦ સંસ્થાઓમાં કોઈ પણ ભારતીય યુનિવર્સિટી સ્થાન મેળવી શકી નથી. વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરવા માટે ભારતને ઉચ્ચ શિક્ષણમાં તાત્કાલિક અને મોટા રોકાણની જરૂર છે.
 
૨૦૨૬ માં વિશ્વની ટોચની ૧૦ યુનિવર્સિટીઓ

રેન્ક    યુનિવર્સિટી    દેશ

૧    યુનિવર્સિટી ઓફ ઓક્સફર્ડ    યુનાઇટેડ કિંગડમ

૨    મેસેચ્યુસેટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (MIT)    યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ

૩    પ્રિન્સટન યુનિવર્સિટી    યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ

=3    યુનિવર્સિટી ઓફ કેમ્બ્રિજ    યુનાઇટેડ કિંગડમ

૫    હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટી    યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ

=5    સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી    યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ

૭    કેલિફોર્નિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (કેલટેક)    યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ

૮    ઇમ્પિરિયલ કોલેજ લંડન    યુનાઇટેડ કિંગડમ

૯    યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા, બર્કલે    યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ

૧૦    યેલ યુનિવર્સિટી    યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ