નવી દિલ્હી: ભારતની રાજદ્વારી ગતિશીલતા ફરી એકવાર વૈશ્વિક સ્તરે ધ્યાન ખેંચી રહી છે. ઇજિપ્તના નવા વિદેશ પ્રધાન બદ્ર અબ્દેલતી 16 અને 17 ઓક્ટોબરે ભારતની સત્તાવાર મુલાકાતે આવી રહ્યા છે. આ મુલાકાત ફક્ત બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને મજબૂત બનાવવાનું પ્રતીક નથી પરંતુ ઇસ્લામિક વિશ્વમાં બદલાતી ભૂ-રાજકીય ગતિશીલતાને પણ પ્રતિબિંબિત કરે છે.

અબ્દેલતીની મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે પાકિસ્તાન ઇસ્લામિક વિશ્વમાં પોતાનો પ્રભાવ ગુમાવી રહ્યું છે. ઇજિપ્ત જેવા મુખ્ય મુસ્લિમ દેશ દ્વારા ભારતને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે તે દર્શાવે છે કે મધ્ય પૂર્વીય દેશો હવે ધાર્મિક લાગણીઓ કરતાં આર્થિક સ્થિરતા, તકનીકી પ્રગતિ અને સુરક્ષા સહયોગને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે. બદ્ર અબ્દેલતી કોણ છે?
બદર અબ્દેલાતીએ 2024 માં ઇજિપ્તના વિદેશ મંત્રીનું પદ સંભાળ્યું. તેઓ એક અનુભવી રાજદ્વારી છે અને તેમણે યુરોપ અને આફ્રિકામાં ઇજિપ્તના હિતોને મજબૂત રીતે આગળ ધપાવ્યા છે. અબ્દેલાતીની ભારત મુલાકાત તેમના કાર્યકાળની પ્રથમ મોટી એશિયન યાત્રા છે, જેને કૈરો અને નવી દિલ્હી બંને "વ્યૂહાત્મક સંવાદ" તરીકે જોઈ રહ્યા છે.

ભારત અને ઇજિપ્ત બે પ્રાચીન સંસ્કૃતિઓ છે જેનો સાંસ્કૃતિક, આર્થિક અને રાજદ્વારી સંબંધ દાયકાઓ જૂનો છે. 1950 ના દાયકામાં પંડિત નેહરુ અને ઇજિપ્તના રાષ્ટ્રપતિ ગમાલ અબ્દેલ નાસેર વચ્ચેની ભાગીદારીએ બિન-જોડાણવાદી ચળવળ (NAM) નો પાયો નાખ્યો. આજે, તે ભાવના ફરીથી જાગૃત થતી દેખાય છે કારણ કે બંને દેશો વૈશ્વિક દક્ષિણના હિત માટે એકસાથે ઉભા છે.

ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ (1965) દરમિયાન, ઇજિપ્તના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ નાસેરે ખુલ્લેઆમ ભારતને ટેકો આપ્યો હતો. નાસેરે, પાકિસ્તાનને અમેરિકા તરફી બ્લોકનો ભાગ માનતા, ભારતની તટસ્થ નીતિની પ્રશંસા કરી હતી. ઇજિપ્તે પાકિસ્તાનને લશ્કરી સહાયનો ઇનકાર કર્યો જ નહીં, પરંતુ સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતની તરફેણમાં નરમ વલણ પણ અપનાવ્યું. આ તે સમય હતો જ્યારે પાકિસ્તાનને પહેલી વાર સમજાયું કે ઇજિપ્ત તેને ઇસ્લામિક વિશ્વનો કુદરતી નેતા માનતું નથી.

હાલમાં, ઇજિપ્ત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધો ઔપચારિકતાઓ સુધી મર્યાદિત છે. વેપાર લગભગ અસ્તિત્વમાં નથી, અને રાજકીય સંવાદ પણ ઠંડો પડી ગયો છે. તેનાથી વિપરીત, ભારત અને ઇજિપ્તે સંરક્ષણ, આતંકવાદ વિરોધી સહયોગ, ઊર્જા અને વેપારમાં ઝડપી પ્રગતિ કરી છે. બદ્ર અબ્દેલાતીની ભારત મુલાકાતને બંને દેશો વચ્ચે "નવી વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી" તરફ નિર્ણાયક પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

અબ્દેલાતીની મુલાકાતનો સંદેશ સ્પષ્ટ છે: ઇસ્લામિક એકતાની જૂની વાર્તા તૂટી રહી છે. ઇજિપ્ત જેવા મુસ્લિમ રાષ્ટ્રો હવે પાકિસ્તાનની "કાશ્મીર લોબી" થી દૂર થઈ રહ્યા છે અને ભવિષ્ય માટે ભારત તરફ જોઈ રહ્યા છે. ભારતની આર્થિક શક્તિ, સ્થિર લોકશાહી અને આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્વસનીયતા તેને ઇસ્લામિક વિશ્વ માટે એક આકર્ષક ભાગીદાર બનાવે છે. પાકિસ્તાન માટે, આ માત્ર એક રાજદ્વારી આંચકો જ નથી પણ તેના દાયકાઓ જૂના વિદેશી એજન્ડાની નિષ્ફળતા પણ છે.