નવી દિલ્હી : એક અભૂતપૂર્વ પગલામાં, ડચ સરકારે વૈશ્વિક વેપાર યુદ્ધ વચ્ચે ચીનની વિંગટેક ટેકનોલોજીની માલિકીની ડચ ચિપમેકર નેક્સપેરિયાનું નિયંત્રણ લઈ લીધું છે. દેશમાં આવશ્યક ચિપ્સનો પુરવઠો અને તકનીકી સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ડચ આર્થિક બાબતોના મંત્રાલય દ્વારા ગુડ્સ ઉપલબ્ધતા કાયદા હેઠળ આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.

મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે નેક્સપેરિયામાં "ગંભીર વહીવટી ખામીઓના તાજેતરના અને તાત્કાલિક સંકેતો" હતા, જે નેધરલેન્ડ્સ અને યુરોપની તકનીકી ક્ષમતાઓને જોખમમાં મૂકી શકે છે. નિવેદનમાં ઉમેર્યું હતું કે "આ ક્ષમતાઓનું નુકસાન ડચ અને યુરોપિયન આર્થિક સુરક્ષા માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે," ખાસ કરીને ઓટોમોબાઈલ ક્ષેત્ર માટે, જે ચિપ્સ પર ખૂબ આધાર રાખે છે.

નિજમેગનમાં મુખ્ય મથક ધરાવતું નેક્સપેરિયા, વિશ્વના અગ્રણી ચિપ ઉત્પાદકોમાંનું એક છે, જે મુખ્યત્વે સરળ કમ્પ્યુટર ચિપ્સ (જેમ કે ડાયોડ અને ટ્રાન્ઝિસ્ટર)નું ઉત્પાદન કરે છે. તે ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, ચાર્જિંગ સિસ્ટમ્સ અને AI ડેટા સેન્ટર્સમાં ઉપયોગમાં લેવાતી "વાઇડ-ગેપ" સેમિકન્ડક્ટર ટેકનોલોજી પર પણ કામ કરે છે.

ડચ સરકાર કહે છે કે આ હસ્તક્ષેપ "અત્યંત અપવાદરૂપ" પરિસ્થિતિમાં કરવામાં આવ્યો હતો જેથી ખાતરી કરી શકાય કે કટોકટીની પરિસ્થિતિઓ દરમિયાન ચિપ સપ્લાયમાં કોઈ વિક્ષેપ ન આવે. આ નિર્ણય સપ્ટેમ્બરમાં લેવામાં આવ્યો હતો. આ પગલું અમલમાં મૂકવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ હવે તેની ઔપચારિક જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

આ પગલું એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે યુએસ અને ચીન વચ્ચે વેપાર તણાવ સતત વધી રહ્યો છે. તાજેતરમાં, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ચીની નિકાસ પર 100% ટેરિફ લાદવાની ધમકી આપી હતી.

જોકે ડચ આર્થિક બાબતોના મંત્રાલયે યુએસ દબાણને નકારી કાઢ્યું હતું, તેને "માત્ર એક સંયોગ" ગણાવ્યું હતું, આ નિર્ણયને યુએસ અને નેધરલેન્ડ્સ ચિપ ઉદ્યોગમાં નિકાસ નિયંત્રણો પર નજીકથી સહયોગ કરવાના વ્યાપક સંદર્ભમાં જોવામાં આવી રહ્યો છે.

દરમિયાન, બેઇજિંગે તાજેતરમાં દુર્લભ પૃથ્વી તત્વો અને ચુંબક પર નિકાસ નિયંત્રણો લાદ્યા છે, જે યુરોપના ઓટોમોટિવ ક્ષેત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ છે. આનાથી યુરોપ-ચીન વેપાર સંબંધો વધુ તણાવપૂર્ણ બની શકે છે.

નોંધનીય છે કે વિંગટેક ટેકનોલોજીને ડિસેમ્બર 2024 માં યુએસ એન્ટિટી લિસ્ટમાં ઉમેરવામાં આવી હતી. કંપની પર "સંવેદનશીલ સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદન ક્ષમતાઓ ધરાવતી એન્ટિટીઓને હસ્તગત કરવાના ચીની સરકારના પ્રયાસોમાં મદદ કરવાનો" આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો.

વિંગટેકે આ નિર્ણય પર નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. હવે કાઢી નાખવામાં આવેલી WeChat પોસ્ટમાં, વિંગટેકે ડચ સરકારના આ પગલાને "ભૌગોલિક રાજકીય પૂર્વગ્રહથી પ્રેરિત અતિશય હસ્તક્ષેપ" ગણાવ્યો છે. વિંગટેકે જણાવ્યું હતું કે 2019 માં નેક્સપેરિયાને હસ્તગત કર્યા પછી તેણે તમામ સ્થાનિક કાયદાઓનું પાલન કર્યું છે અને નેધરલેન્ડ, જર્મની અને યુકે સહિત યુરોપમાં હજારો લોકોને રોજગારી આપે છે.

નેક્સપેરિયાના પ્રવક્તાએ CNBC ને જણાવ્યું હતું કે કંપની તમામ નિયમોનું પાલન કરી રહી છે અને અધિકારીઓ સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે, પરંતુ વધુ ટિપ્પણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. આ જાહેરાત બાદ, શાંઘાઈ સ્ટોક એક્સચેન્જ પર વિંગટેકના શેર 10% ઘટીને તેમની દૈનિક મર્યાદાને સ્પર્શી ગયા. કંપની દ્વારા (૧૩ ઓક્ટોબર) કોર્પોરેટ ફાઇલિંગ મુજબ, નેક્સપેરિયા હવે કામચલાઉ બાહ્ય સંચાલન હેઠળ છે, જે કંપનીની સંપત્તિ, વ્યવસાય અથવા કર્મચારીઓમાં એક વર્ષ માટે ફેરફારોને અટકાવશે.

અહેવાલો અનુસાર, વિંગટેકના ચેરમેન ઝાંગ ઝુઝેંગને નેક્સપેરિયામાં તેમની બધી ભૂમિકાઓમાંથી સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા છે, જોકે કંપનીના દૈનિક કાર્યો સામાન્ય રીતે ચાલુ રહેશે.

આગામી ૨૦૨૩ માં સરકારે અગાઉ નેક્સપેરિયા દ્વારા ચિપ સ્ટાર્ટઅપ "નોવી" ના સંપાદનની તપાસ કરી હતી, જેને પાછળથી મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. પરંતુ આ નવું પગલું ચીન-નેધરલેન્ડના વેપાર સંબંધોને વધુ તણાવપૂર્ણ બનાવી શકે છે, ખાસ કરીને ડચ કંપની ASML ને ચીનમાં અદ્યતન ચિપ-નિર્માણ સાધનોની નિકાસ બંધ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હોવાથી. વૈશ્વિક વેપાર યુદ્ધો અને તકનીકી સ્પર્ધા વધતી જાય છે તેમ, નેધરલેન્ડ સરકાર દ્વારા આ અભૂતપૂર્વ પગલું એ વાત પર ભાર મૂકે છે કે સેમિકન્ડક્ટર હવે માત્ર એક ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય અને આર્થિક સુરક્ષાનો મૂળભૂત આધારસ્તંભ છે.