નવી દિલ્હી, તા. ૧૬ : દિવાળીના તહેવારની ધમાલ શરૂ થાય એ પહેલા જ દિલ્હી-એનસીઆરની હવાની ગુણવત્તા ખતરનાક સ્તરે પહોંચી ગઈ છે, જેને કારણે પ્રદૂષણનો 'લાલ નિશાન' વટાવી ગયો છે. ગુરુવારે સવારના ડેટા દર્શાવે છે કે સ્થિતિ દિલ્હી કરતાં પણ વધુ ચિંતાજનક ગાઝિયાબાદ અને નોઈડાના કેટલાક વિસ્તારોમાં છે.
 
AQI ૩૦૦ને પાર: સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારો
એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) ૩૦૦ ને પાર થતાં આ વિસ્તારોની હવા હવે 'ખૂબ જ ખરાબ' (Very Poor) શ્રેણીમાં આવી ગઈ છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે ગંભીર જોખમ ઊભું કરે છે.

શહેર    વિસ્તાર    નોંધાયેલ AQI

નોઈડા    સેક્ટર ૧૨૫    ૩૫૮ (સૌથી વધુ)

ગાઝિયાબાદ    લોની    ૩૩૯

દિલ્હી    આનંદ વિહાર    ૩૩૫

દિલ્હી    વઝીરપુર    ૩૩૭

ગાઝિયાબાદના અન્ય વિસ્તારો જેમ કે વસુંધરા અને ઈન્દિરાપુરમ (AQI ૨૮૭) અને નોઈડાના સેક્ટર ૧૧૬ (AQI ૩૩૪)માં પણ સ્થિતિ ગંભીર છે. દિલ્હીમાં બાવાના (૨૮૧) અને મુંડકા (૨૯૭) પણ 'ખૂબ જ ખરાબ'ની આસપાસ જ છે.
 
પ્રદૂષણ અટકાવવા GRAPનો પહેલો તબક્કો અમલમાં
બગડતી હવાની ગુણવત્તાનો સામનો કરવા માટે સરકારે તાત્કાલિક અસરથી GRAP (ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન)નો પહેલો તબક્કો અમલમાં મૂકી દીધો છે. આ પગલાંમાં હાલમાં:

1. બાંધકામ કાર્ય પર આંશિક પ્રતિબંધ.

2. ડીઝલ જનરેટરના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ.

જોકે, નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે કે જો પ્રદૂષણનું સ્તર આટલું ઊંચું જળવાઈ રહેશે, તો ટૂંક સમયમાં જ GRAPનો બીજો, વધુ કડક તબક્કો લાગુ કરવો પડી શકે છે. ઓક્ટોબરના ડેટા સૂચવે છે કે ઓઝોન અને PM10 મુખ્ય પ્રદૂષકો રહ્યા છે.
 
નાગરિકોને ચેતવણી: ઘરની અંદર રહો!
'ખૂબ જ ખરાબ' શ્રેણીનો AQI ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમ ઊભું કરે છે. સરકારે નાગરિકોને, ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને શ્વસન તેમજ હૃદય રોગ ધરાવતા લોકોને, અત્યંત સાવધાની રાખવાની સલાહ આપી છે.

• લાંબા સમય સુધી બહારના સંપર્કમાં રહેવાનું ટાળો.

• શક્ય હોય ત્યાં ઘરની અંદર એર પ્યુરિફાયરનો ઉપયોગ કરો.

• સરકારી માર્ગદર્શિકાનું સખત પાલન કરો.

દિવાળીના ફટાકડા ફૂટતા પહેલા જ આ સ્થિતિ ઊભી થતાં, આવનારા દિવસોમાં હવાની ગુણવત્તા કેવી રહેશે તે એક મોટો પ્રશ્ન છે.