નવી દિલ્હી : શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલયના શ્રમ બ્યુરો દ્વારા જાહેર કરાયેલા તાજેતરના આંકડા અનુસાર, સપ્ટેમ્બર 2025 માં કૃષિ અને ગ્રામીણ મજૂરો માટે ફુગાવાનો દર નોંધપાત્ર રીતે ઘટ્યો હતો. આ ઘટાડો મુખ્યત્વે ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવ ઘટવાને કારણે થયો હતો, જેના કારણે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જીવનનિર્વાહના ખર્ચમાં રાહત મળી હતી.

મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, કૃષિ મજૂરો માટે ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) ફુગાવો -0.07% રહ્યો, જ્યારે ગ્રામીણ મજૂરો માટે તે ઘટીને 0.31% થયો. ઓગસ્ટમાં આ આંકડા અનુક્રમે 1.07% અને 1.26% હતા. ગ્રામીણ જીવનનિર્વાહના ખર્ચનો મુખ્ય ઘટક, ખાદ્ય સૂચકાંકમાં કૃષિ મજૂરો માટે -2.35% અને ગ્રામીણ મજૂરો માટે -1.81% નો તીવ્ર ઘટાડો નોંધાયો છે, જેનાથી એકંદર ફુગાવામાં થોડી રાહત મળી છે.

સપ્ટેમ્બરમાં કૃષિ મજૂરો માટે અખિલ ભારતીય ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI-AL) 0.11 પોઈન્ટ ઘટીને 136.23 થયો છે, જ્યારે ગ્રામીણ મજૂરો માટે સૂચકાંક (CPI-RL) 0.18 પોઈન્ટ ઘટીને 136.42 થયો છે. આ સૂચકાંકો 34 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 787 ગ્રામીણ નમૂના ગામોના ડેટા પર આધારિત છે. આધાર વર્ષ 2019 (2019=100) છે.
બિન-ખાદ્ય શ્રેણીઓમાં હળવું દબાણ રહે છે

લેબર બ્યુરો અનુસાર, ગ્રામીણ ફુગાવાના ખાદ્ય ઘટકમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે, પરંતુ ઇંધણ અને પ્રકાશ, કપડાં અને ફૂટવેર અને વિવિધ વસ્તુઓ જેવી બિન-ખાદ્ય શ્રેણીઓમાં થોડો વધારો જોવા મળ્યો છે. આ સૂચવે છે કે બિન-ખાદ્ય વસ્તુઓમાં હળવું ઉપરનું દબાણ રહે છે.

ખાસ કરીને, મિઝોરમ, જમ્મુ અને કાશ્મીર અને હરિયાણામાં કૃષિ અને ગ્રામીણ મજૂરો બંને માટે પ્રમાણમાં ઊંચું CPI સૂચકાંક સ્તર નોંધાયું છે. ગોવા, ત્રિપુરા અને સિક્કિમમાં સૌથી નીચું સ્તર નોંધાયું છે. મહારાષ્ટ્ર, મધ્યપ્રદેશ અને બિહારમાં રાષ્ટ્રીય વલણને અનુરૂપ ફુગાવામાં થોડો ઘટાડો નોંધાયો છે.

રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રમાં રાહતના સંકેતો
રાષ્ટ્રીય આંકડાકીય કાર્યાલય (NSO) અનુસાર, ભારતનો છૂટક ફુગાવો સપ્ટેમ્બરમાં ઘટીને 1.54% થયો છે, જે જૂન 2017 પછીનો સૌથી નીચો છે. દરમિયાન, જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક (WPI) આધારિત ફુગાવો પણ ઓગસ્ટમાં 0.52% થી ઘટીને 0.13% થયો છે. લેબર બ્યુરોએ અહેવાલ આપ્યો છે કે કૃષિ અને ગ્રામીણ મજૂરો માટે CPI સૂચકાંકમાં પદ્ધતિસરનો સુધારો કરવામાં આવ્યો છે.

ભૌમિતિક સરેરાશનો ઉપયોગ હવે અસ્થિરતા ઘટાડવા માટે થાય છે, અને COICOP 2018 ને પ્રતિબિંબિત કરવા માટે વપરાશ પેટર્ન અપડેટ કરવામાં આવી છે. આનાથી ડેટાની વિશ્વસનીયતા, ચોકસાઈ અને પ્રતિનિધિત્વમાં વધારો થયો છે.