નવી દિલ્હી : હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ ૨૦૨૫ માં ભારતનું સ્થાન ઘટીને ૮૫મા ક્રમે પહોંચી ગયું છે, જે ગયા વર્ષના ૬૨ દેશોની સરખામણીએ ૫૭ દેશો માં ભારતીય પાસપોર્ટ ધારકોને વિઝા-મુક્ત (Visa-free) અથવા વિઝા-ઑન-અરાઇવલ (Visa-on-arrival) પ્રવેશની સુવિધા પ્રદાન કરે છે. આ ઘટાડો વૈશ્વિક ગતિશીલતાના માપદંડોમાં ભારતીય પાસપોર્ટની સ્થિતિમાં પાંચ ક્રમની પીછેહઠ સૂચવે છે. નોંધનીય છે કે, વર્ષ ૨૦૦૬માં ભારતનું સર્વશ્રેષ્ઠ રેન્કિંગ ૭૧મું હતું.
હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ વિશ્વભરના પાસપોર્ટને તેમની વિઝા-મુક્ત પ્રવેશની સુવિધાના આધારે રેન્ક આપે છે. ઇન્ટરનેશનલ એર ટ્રાન્સપોર્ટ એસોસિએશન (IATA) ના ડેટા સાથે દર મહિને અપડેટ થતો આ ઇન્ડેક્સ ૨૨૭ ડેસ્ટિનેશન પર ૧૯૯ પાસપોર્ટનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
ભારતનો રેન્ક ભલે સરક્યો હોય, પરંતુ ભારતીય નાગરિકો માટે મુસાફરીને સરળ બનાવતા ઘણા લોકપ્રિય અને ઓછા જાણીતા સ્થળો હજી પણ ઉપલબ્ધ છે.
વિઝા-મુક્ત અને વિઝા-ઑન-અરાઇવલની સુવિધા આપતા મુખ્ય દેશો
ભારતીય પાસપોર્ટ ધારકો માટે જે ૫૭ દેશો/પ્રદેશો માં વિઝા-મુક્ત અથવા વિઝા-ઑન-અરાઇવલ દ્વારા પ્રવેશ ઉપલબ્ધ છે, તેમાંના કેટલાક મુખ્ય સ્થળો નીચે મુજબ છે:
વિઝા-મુક્ત પ્રવેશની સુવિધા આપતા દેશો:
વિઝા-મુક્ત પ્રવેશની સુવિધામાં બાર્બાડોસ, ભૂટાન, બ્રિટિશ વર્જિન આઇલેન્ડ્સ, ડોમિનિકા, ફિજી, ગ્રેનાડા, હૈતી, જમૈકા, કઝાકિસ્તાન, કિરીબાતી, મકાઉ (SAR ચીન), મલેશિયા, માલદીવ્સ, મોન્ટસેરાત, નેપાળ, ફિલિપાઇન્સ, રવાન્ડા, સેનેગલ, સેશેલ્સ, સેન્ટ કિટ્સ એન્ડ નેવિસ, સેન્ટ વિન્સેન્ટ એન્ડ ધ ગ્રેનેડાઇન્સ, ત્રિનિદાદ અને ટોબેગો, થાઇલેન્ડ અને વાનુઆતુ જેવા લોકપ્રિય પ્રવાસન સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત અંગોલા અને મિક્રોનેશિયા પણ વિઝા-મુક્ત પ્રવેશ આપે છે.
વિઝા-ઑન-અરાઇવલ / ઇલેક્ટ્રોનિક ટ્રાવેલ ઑથોરાઇઝેશન (ETA) ની સુવિધા આપતા દેશો:
વિઝા-ઑન-અરાઇવલની સુવિધા આપતા દેશોમાં બોલિવિયા, કંબોડિયા, કોમોરો આઇલેન્ડ્સ, ઇથોપિયા, ઇન્ડોનેશિયા, જોર્ડન, લાઓસ, માડાગાસ્કર, મોઝામ્બિક, મ્યાનમાર, કતાર, શ્રીલંકા (ETA), તાન્ઝાનિયા, ટિમોર-લેસ્ટે અને ઝિમ્બાબ્વે નો સમાવેશ થાય છે. કેન્યા ઇલેક્ટ્રોનિક ટ્રાવેલ ઑથોરાઇઝેશન (ETA) દ્વારા પ્રવેશ આપે છે.
જોકે ભારતીય પાસપોર્ટનો વૈશ્વિક ક્રમ નીચે આવ્યો છે, તે હજી પણ ભારતીય નાગરિકો માટે ઘણા સ્થળો પર મુશ્કેલી-મુક્ત મુસાફરીની તકો પૂરી પાડે છે.