નવી દિલ્હી:  ભારતમાં ગરીબીની વ્યાખ્યા અને સ્તરને લઈને ફરી એકવાર ચર્ચા શરૂ થઈ છે. આરબીઆઈના આર્થિક અને નીતિ સંશોધન વિભાગના અર્થશાસ્ત્રીઓએ તાજેતરમાં એક સંશોધન પત્ર પ્રકાશિત કર્યો છે, જેમાં વર્ષ ૨૦૧૪માં સી. રંગરાજન સમિતિ દ્વારા નક્કી કરાયેલી ગરીબી રેખાને મોંઘવારીને ધ્યાનમાં રાખીને 'અપડેટ' કરવામાં આવી છે.
આ રિપોર્ટના આંકડા મુજબ, ૨૦૧૧-૧૨ અને ૨૦૨૨-૨૩ વચ્ચે ગરીબીના સ્તરમાં સૌથી મોટો ઘટાડો ઓડિશા અને બિહારમાં નોંધાયો છે, જ્યાં અપડેટેડ ગરીબી રેખા નીચે જીવતી વસ્તીનું પ્રમાણ લગભગ ૪૦ ટકા ઘટ્યું છે.
 ઓડિશા: ગ્રામીણ ગરીબી ૪૭.૮% થી ઘટીને માત્ર ૮.૬% થઈ.
 બિહાર: શહેરી ગરીબી ૫૦.૮% થી ઘટીને ૯.૧% થઈ.
બીજી તરફ, કેરળ (ગ્રામીણ ગરીબી માત્ર ૧.૪%) અને હિમાચલ પ્રદેશમાં (ગ્રામીણ ગરીબી ૦.૪%) ગરીબીનું સ્તર સૌથી ઓછું છે.
ગરીબીને માત્ર ખર્ચના આધારે જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક બહુપરીમાણીય ગરીબી સૂચકાંક (MPI) ના આધારે પણ માપવામાં આવે છે. ભારતીય MPI આરોગ્ય, શિક્ષણ અને જીવનધોરણના સંદર્ભમાં ગરીબી માપે છે, જે નીચેના ૧૨ સૂચકાંકો દ્વારા રજૂ થાય છે:
1.  પોષણ (Nutrition)
2.  બાળ અને કિશોર મૃત્યુદર (Child and Adolescent Mortality)
3.  માતાનું સ્વાસ્થ્ય (Maternal Health)
4.  શાળાના વર્ષો (Years of Schooling)
5.  શાળામાં હાજરી (School Attendance)
6.  રસોઈ બળતણ (Cooking Fuel)
7.  સ્વચ્છતા (Sanitation)
8.  પીવાનું પાણી (Drinking Water)
9.  રહેઠાણ (Housing)
10. વીજળી (Electricity)
11. સંપત્તિ (Assets)
12. બેંક ખાતા (Bank Accounts)
ભારત સરકારે જાન્યુઆરી ૨૦૨૪ માં જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા નવ વર્ષમાં ૨૪૮.૨ મિલિયન (૨૪.૮૨ કરોડ) લોકો બહુપરીમાણીય ગરીબીમાંથી મુક્ત થયા છે.