ઇસ્લામાબાદ : પાકિસ્તાને ચીનની મદદથી, તેના અવકાશ મિશનમાં એક નવો અધ્યાય શરૂ કર્યો છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે: શું આ સફળ ઉડાન છે કે માત્ર એક દેખાડો? પાકિસ્તાને ચીનના જિયુક્વાન સેટેલાઇટ લોન્ચ સેન્ટર (JSLC) થી તેનો પહેલો હાઇપરસ્પેક્ટ્રલ ઉપગ્રહ, HS-1 લોન્ચ કર્યો. તેને દેશ માટે 'ટેકનોલોજીકલ લીપ' તરીકે વર્ણવવામાં આવી રહ્યું છે.

આ મિશન પાકિસ્તાનની રાષ્ટ્રીય અવકાશ નીતિનો એક ભાગ છે, જે આશરે ₹8.3 લાખ કરોડના વિઝન 2047 હેઠળ છે. જો કે, સોશિયલ મીડિયા અને નિષ્ણાતો તેને "જાસૂસી ઉપગ્રહ" કહી રહ્યા છે. કારણ સ્પષ્ટ છે: HS-1 જમીન, જંગલો, પાણી અને શહેરી વિસ્તારોની નાના પાયે છબીઓ લઈ શકે છે. આનો અર્થ ફક્ત પર્યાવરણનું નિરીક્ષણ જ નહીં, પણ સરહદો અને પ્રોજેક્ટ્સનું પણ સચોટ નિરીક્ષણ કરવું. પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શું આ પગલું વિજ્ઞાનની પ્રગતિ માટે છે કે વ્યૂહાત્મક જાસૂસી માટે?

પાકિસ્તાનના અવકાશ અને ઉચ્ચ વાતાવરણ સંશોધન પંચ (સુપાર્કો) એ જણાવ્યું હતું કે લોન્ચ માટેની બધી તૈયારીઓ પાકિસ્તાની વૈજ્ઞાનિકોની હાજરીમાં કરવામાં આવી હતી. લોન્ચનું કરાચીના સુપાર્કો સંકુલથી જીવંત પ્રસારણ કરવામાં આવ્યું હતું. સંસ્થાના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે ઉપગ્રહ સફળતાપૂર્વક ભ્રમણકક્ષામાં પ્રવેશી ગયો છે અને આગામી બે મહિનામાં ઇન-ઓર્બિટ પરીક્ષણ પૂર્ણ થયા પછી તે સંપૂર્ણપણે કાર્યરત થઈ જશે.

પર્યાવરણ, કૃષિ અને CPECનું નિરીક્ષણ
સુપાર્કોના જણાવ્યા મુજબ, HS-1 ઉપગ્રહનો હેતુ જમીન, પાક, પાણીના સ્ત્રોતો અને શહેરી વિસ્તારોનું વિગતવાર વિશ્લેષણ પ્રદાન કરવાનો છે. તે સેંકડો સ્પેક્ટ્રલ બેન્ડમાં ચોક્કસ છબીઓ કેપ્ચર કરી શકે છે. આ કૃષિ આયોજન અને પર્યાવરણીય દેખરેખમાં મદદ કરશે. તે CPEC (ચીન-પાકિસ્તાન આર્થિક કોરિડોર) પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા પડકારો, જેમ કે ભૂસ્ખલન, પ્રદૂષણ અને ગ્લેશિયર પીગળવા જેવા મુદ્દાઓ પર ડેટા પણ પ્રદાન કરશે.

પાકિસ્તાન-ચીન ભાગીદારીનો નવો સંકેત
પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયે આને "અવકાશ સહયોગમાં ઐતિહાસિક પગલું" ગણાવ્યું અને કહ્યું કે તે પાકિસ્તાન-ચીન મિત્રતાની ઊંડાઈને પ્રતિબિંબિત કરે છે. નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે HS-1 ટકાઉ વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ, ખાસ કરીને CPEC ના માળખાગત સુવિધાઓને મજબૂત બનાવશે. આ વર્ષે પાકિસ્તાનનું આ ત્રીજું સફળ ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણ છે. અગાઉ, EO-1 અને KS-1 મિશન પણ સફળ રહ્યા હતા.

પ્રશ્ન: 'જાસૂસ ઉપગ્રહ' કે વિજ્ઞાન પ્રદર્શન?

જ્યારે પાકિસ્તાન તેને વૈજ્ઞાનિક છલાંગ કહી રહ્યું છે, ત્યારે વિશ્લેષકો કહે છે કે ચીનના પ્રક્ષેપણ કેન્દ્રમાંથી વારંવાર પ્રક્ષેપણ આ ભાગીદારીના "વ્યૂહાત્મક" પાસાને પ્રકાશિત કરે છે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતોના મતે, આ ઉપગ્રહનો ઉપયોગ ફક્ત કૃષિ કે પર્યાવરણ માટે જ નહીં, પરંતુ પ્રાદેશિક દેખરેખ અને ગુપ્તચર ડેટા માટે પણ થઈ શકે છે - વિજ્ઞાનના નામે એક રાજકીય રમત.