વારાણસી : ઉત્તર પ્રદેશની વારાણસી કોર્ટે કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ ફર્સ્ટ ઇન્ફોર્મેશન રિપોર્ટ (FIR) નોંધવાની માંગ કરતી અરજીને ફગાવી દીધી છે. ગાંધીએ ગયા વર્ષે અમેરિકામાં શીખ સમુદાયને લગતી ધાર્મિક સ્વતંત્રતા વિશે કરેલી ટિપ્પણીઓના સંદર્ભમાં આ અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી.
શું હતું રાહુલ ગાંધીનું નિવેદન?
મીડિયા અહેવાલો મુજબ, રાહુલ ગાંધીએ ૯ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૪ના રોજ અમેરિકામાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન શીખ પ્રેક્ષકને સંબોધિત કરતી વખતે આ ટિપ્પણી કરી હતી.
રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું હોવાનું નોંધાયું હતું કે: "આ લડાઈ એ વિશે છે કે શું તેને, એક શીખ તરીકે, ભારતમાં પાઘડી પહેરવાની છૂટ મળશે; અથવા, તેને, એક શીખ તરીકે, ભારતમાં 'કડા' પહેરવાની છૂટ મળશે; અથવા તે, એક શીખ તરીકે, ગુરુદ્વારા જઈ શકશે. લડાઈ આ વિશે છે, અને માત્ર તેના માટે જ નહીં, પણ તમામ ધર્મો માટે... અમે માનીએ છીએ કે દરેક રાજ્ય, પરંપરા અને ભાષા એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે જેટલી અન્ય કોઈ છે."
કોર્ટે અરજી શા માટે ફગાવી?
આ નિવેદન પછી, ફરિયાદી નાગેશ્વર મિશ્રા એ વારાણસીના મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ જઈને ગાંધી વિરુદ્ધ FIR દાખલ કરવાની માંગ કરી હતી. મિશ્રાએ દલીલ કરી હતી કે આ નિવેદન ઉશ્કેરણીજનક હતું અને ગાંધીના રાજકીય હિતોને આગળ વધારવા માટે લોકોને ઉશ્કેરવાના હેતુથી આપવામાં આવ્યું હતું.
એડિશનલ ચીફ જ્યુડિશિયલ મેજિસ્ટ્રેટ (ACJM) નીરજ કુમાર ત્રિપાઠી એ ૧૭ ઓક્ટોબરના રોજ પસાર કરેલા આદેશમાં અવલોકન કર્યું કે, માત્ર કોઈ ગુનો થઈ શકે છે તેવી આશંકાના આધારે FIR નોંધી શકાય નહીં.
કોર્ટે નોંધ્યું કે અરજદારે ફક્ત એવો ડર વ્યક્ત કર્યો હતો કે ખાલિસ્તાન તરફી જૂથો આ નિવેદનનો દુરુપયોગ કરીને ભારતમાં હિંસા ફેલાવી શકે છે. જોકે, કોર્ટે શોધી કાઢ્યું કે ફરિયાદી તેમના દાવાને સમર્થન આપવા માટે કોઈ નક્કર પુરાવા અથવા ઘટના ટાંકી શક્યા નથી. ન્યાયાધીશે એ પણ અવલોકન કર્યું કે ફરિયાદી તેમની અરજીમાં કથિત ભાષણની તારીખ, સમય અથવા સ્થળનો ઉલ્લેખ કરવામાં પણ નિષ્ફળ રહ્યા છે.
કેસની કાયદાકીય ગૂંચવણ
નોંધનીય છે કે, ગાંધીએ આ નિવેદન યુ.એસ.માં આપ્યું હોવાથી, મેજિસ્ટ્રેટે શરૂઆતમાં કેન્દ્ર સરકારની જરૂરી મંજૂરી વિના આ ફરિયાદ પર વિચાર કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
જો કે, વારાણસીની એડિશનલ ડિસ્ટ્રિક્ટ એન્ડ સેશન્સ કોર્ટે ૨૧ જુલાઈના રોજ મેજિસ્ટ્રેટને અરજીની પુનઃસુનાવણી કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. સેશન્સ કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું કે ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS) ની કલમ ૨૦૮ હેઠળની મંજૂરી માત્ર તપાસ અને ટ્રાયલ માટે જરૂરી છે, FIR અથવા તપાસની નોંધણી માટે નહીં. ગાંધીએ આ કેસને રદ કરાવવા માટે હાઈકોર્ટમાં પણ અરજી કરી હતી, પરંતુ હાઈકોર્ટે સેશન્સ કોર્ટના દૃષ્ટિકોણ સાથે સહમત થતાં તેમને કોઈ રાહત આપી ન હતી. આખરે, ટ્રાયલ કોર્ટે ફરી વિચારણા કર્યા બાદ હવે આ ફરિયાદને ફગાવી દીધી છે.