નવી દિલ્હી : ઘણા અઠવાડિયાની જબરદસ્ત તેજી બાદ આખરે સોના અને ચાંદીની કિંમતોમાં મોટો ઘટાડો શરૂ થયો છે. સોમવારે $૪,૩૮૧ પ્રતિ ઔંસની રેકોર્ડ સપાટીને સ્પર્શ્યા પછી, મંગળવારે સોનામાં લગભગ ૪% નો કડાકો બોલાયો, જે ચાર વર્ષમાં સૌથી મોટી એક દિવસીય ગિરાવટ રહી. ચાંદીમાં પણ લગભગ *૭%*નો તીવ્ર ઘટાડો નોંધાયો છે. આ કડાકા પાછળના મુખ્ય ૫ કારણો નીચે મુજબ છે.
સોના-ચાંદીમાં ૪ વર્ષના સૌથી મોટા ઘટાડાના ૫ મુખ્ય કારણો
૧. ડૉલરની મજબૂતી અને વેપાર યુદ્ધમાં નરમાઈના સંકેતો:
અમેરિકી ડૉલર મજબૂત થવાથી વિદેશી રોકાણકારો માટે સોનું અને અન્ય ધાતુઓ મોંઘી બની જાય છે, જેના કારણે માંગ ઘટે છે. આ ઉપરાંત, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ચીની રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની આગામી સપ્તાહે થનારી મુલાકાતથી વેપાર તણાવ ઘટવાની આશા જાગી છે, જેના કારણે સોનાની 'સેફ હેવન' તરીકેની માંગ ઓછી થઈ છે.
૨. તીવ્ર નફાખોરી (Profit Booking) અને ઓવરબૉટ ઝોન:
સોનું ઘણા અઠવાડિયા સુધી સતત વધ્યા પછી મંગળવારે બજારમાં મોટી નફાખોરી જોવા મળી. સ્પોટ ગોલ્ડ $૪,૩૮૧ના રેકોર્ડ હાઈથી ઘટીને $૪,૧૮૭ પર આવી ગયું. નિષ્ણાતોના મતે, RSI જેવા ટેકનિકલ ઇન્ડિકેટર્સ 'ઓવરબૉટ ઝોન' માં હતા, જે દર્શાવે છે કે કિંમતો ખૂબ જ ઝડપથી વધી ગઈ હતી અને કરેક્શન આવવું નિશ્ચિત હતું.
૩. ETF માર્કેટમાં ગભરાટ અને વિક્રમી ઓપ્શન વોલ્યુમ:
બ્લૂમબર્ગના ડેટા મુજબ, વિશ્વના સૌથી મોટા ગોલ્ડ-સમર્થિત ETF (SPDR Gold Shares) માં ઓપ્શન વોલ્યુમ વિક્રમજનક સપાટીએ પહોંચ્યું. છેલ્લા સપ્તાહમાં ૨૦ લાખથી વધુ કોન્ટ્રાક્ટ્સનું ટ્રેડિંગ થયું. આ સૂચવે છે કે ટ્રેડર્સ હવે કાં તો ઘટાડા સામે હેજિંગ કરી રહ્યા છે અથવા શોર્ટ-ટર્મ પ્રોફિટના અવસર શોધી રહ્યા છે, જેનાથી બજારમાં અસ્થિરતા વધી છે.
૪. ચાંદીની ૮૦% રેલી બાદ કરેક્શન અને સ્ટોકપાઇલ ઘટવા:
ચાંદી, જેણે આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં ૮૦% ની જંગી રેલી કરી હતી, તે મંગળવારે ૭% જેટલી તૂટી. લંડન માર્કેટમાં ધાતુની મોટી શોર્ટેજ અને શાંઘાઈ ફ્યુચર્સ એક્સચેન્જમાંથી મોટી માત્રામાં આઉટફ્લો તેમજ ન્યૂયોર્કના સ્ટોકપાઇલ ઘટવાથી કિંમતો પર દબાણ વધ્યું.
૫. CFTC રિપોર્ટનો અભાવ અને ડેટા ગેપ:
અમેરિકી સરકારના શટડાઉનને કારણે Commodity Futures Trading Commission (CFTC)ની સાપ્તાહિક રિપોર્ટ જાહેર થઈ શકી નથી. આના કારણે ટ્રેડર્સને હેજ ફંડ્સ અને મની મેનેજર્સની ગોલ્ડ-સિલ્વર ફ્યુચર્સમાં પોઝિશન વિશે માહિતી મળી શકી નહીં, જેના પરિણામે બજારમાં અનિશ્ચિતતા અને અસ્થિરતા વધી. આ 'ડેટા ગેપ' ને કારણે ટ્રેડર્સ વધુ 'લોંગ પોઝિશન' બનાવીને બજારને વધુ સંવેદનશીલ (Vulnerable) બનાવી શકે છે.
કોમોડિટી નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો આવનારા અઠવાડિયામાં અમેરિકન અર્થવ્યવસ્થા અપેક્ષા કરતાં વધુ મજબૂત રહેશે અને ડૉલર ઇન્ડેક્સ ઊંચો જળવાઈ રહેશે, તો સોનામાં વધુ ઘટાડાની શક્યતા રહેશે. જોકે, રાજકીય કે આર્થિક અનિશ્ચિતતા વધશે તો ફરીથી સોનાની ચમક પાછી આવી શકે છે.