નવી દિલ્હી, તા. ૨૨ ઓક્ટોબર: સુપ્રીમ કોર્ટે ફરી એકવાર સ્પષ્ટતા કરી છે કે હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર કાયદો, ૧૯૫૬ (Hindu Succession Act - HSA) અનુસૂચિત જનજાતિઓ (Scheduled Tribes - ST) ના સભ્યોને લાગુ પડતો નથી. આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટે હિમાચલ પ્રદેશ હાઈકોર્ટ દ્વારા અપાયેલા એક આદેશને રદ્દ કર્યો છે.
હાઈકોર્ટના આદેશ પર સુપ્રીમ કોર્ટનો સ્ટે
જસ્ટિસ સંજય કરોલ અને જસ્ટિસ પ્રશાંત કુમાર મિશ્રાની બેન્ચે હિમાચલ પ્રદેશ હાઈકોર્ટના એક નિર્દેશને બાજુ પર મૂક્યો હતો. હાઈકોર્ટે પોતાના ૨૦૧૫ના ચુકાદામાં અવલોકન કર્યું હતું કે રાજ્યના આદિવાસી વિસ્તારોમાં દીકરીઓને "સામાજિક અન્યાય અને શોષણ" અટકાવવા માટે આદિવાસી રિવાજોને બદલે હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર કાયદા અનુસાર મિલકત વારસામાં મળવી જોઈએ.
સર્વોચ્ચ અદાલતે નોંધ્યું કે હાઈકોર્ટનો આ 'વ્યાપક નિર્દેશ' HSA ની કલમ ૨(૨) ની વિરુદ્ધ છે.
 * HSA ની કલમ ૨(૨): કલમ ૨(૨) મુજબ, "આ અધિનિયમમાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ બંધારણની કલમ ૩૬૬ ની કલમ (૨૫) ના અર્થમાં કોઈપણ અનુસૂચિત જનજાતિના સભ્યોને લાગુ થશે નહીં, સિવાય કે કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, અન્યથા નિર્દેશ આપે."
સુપ્રીમ કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે હાઈકોર્ટના ચુકાદાના ફકરા ૬૩માં સમાવિષ્ટ આ નિર્દેશ, કેસમાં સીધો કે પૂરતો સામેલ ન હતો અથવા પક્ષકારો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નોનો ભાગ ન હતો, તેથી તે આપી શકાયો નહોતો.
સંસદને કાયદો વિસ્તારવા આગ્રહ
બેન્ચે તેના અગાઉના નિર્ણય તિરથ કુમાર અને અન્ય વિરુદ્ધ દાદુરામ અને અન્ય (૨૦૨૪) પર આધાર રાખીને પુનરોચ્ચાર કર્યો કે અનુસૂચિત જનજાતિના સભ્યોને HSA ના કાર્યક્ષેત્રમાંથી સ્પષ્ટપણે બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે.
જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ સાથે જ તેની અગાઉની ટિપ્પણીઓનું પુનરાવર્તન કર્યું હતું. અગાઉ ક કમલા નેતી વિરુદ્ધ એલએઓ (૨૦૨૩) ના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે: "કેન્દ્ર સરકારે આ મામલે ધ્યાન આપવાનો અને જો જરૂરી હોય તો, હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર કાયદાની જોગવાઈઓમાં સુધારો કરવાનો સમય આવી ગયો છે, જેના દ્વારા હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર કાયદો અનુસૂચિત જનજાતિના સભ્યોને લાગુ પડતો નથી." આ રીતે, કોર્ટે કાયદો બનાવવાની સત્તા સંસદ પાસે હોવાનું ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું.