કેનબેરા : ભારતની સંરક્ષણ રાજદ્વારીતાએ ગયા અઠવાડિયે ઓસ્ટ્રેલિયામાં એક સીમાચિહ્નરૂપ પગલું ભર્યું છે. સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહની મુલાકાત દરમિયાન, ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયાએ તેમની સંરક્ષણ ભાગીદારીને 'મહત્વાકાંક્ષી વાતચીત'માંથી 'ઓપરેશનલ વાસ્તવિકતા'માં ફેરવી નાખી છે.

પ્રથમ વખત આયોજિત થયેલા ઓસ્ટ્રેલિયા-ભારત સંરક્ષણ પ્રધાનોના સંવાદમાં અનેક મુખ્ય કરારો પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા, જે ઈન્ડો-પેસિફિકમાં નિયમો-આધારિત વ્યવસ્થા જાળવી રાખવા માટે બંને રાષ્ટ્રોની વધતી જતી પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

સુરક્ષા સંબંધોમાં મુખ્ય સિદ્ધિઓ
આ સંવાદે ભાગીદારીને સબમરીનથી લઈને સપ્લાય ચેઇન સુધીના નિર્ણાયક ક્ષેત્રોમાં મજબૂત કરી છે:

1. સબમરીન બચાવ કરાર: ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયાએ પરસ્પર સબમરીન બચાવ સહાય અને સહકાર માટે અમલીકરણ વ્યવસ્થા પર હસ્તાક્ષર કર્યા. આ કરાર ઉચ્ચ જોખમવાળા દૃશ્યોમાં વ્યવહારુ સહાયને સંસ્થાકીય બનાવે છે.

2. સંયુક્ત દરિયાઈ સુરક્ષા રોડમેપ: ઇન્ડો-પેસિફિકમાં સંકલિત દરિયાઈ જાગૃતિ, એન્ટિ-સબમરીન કામગીરી અને પરસ્પર જમાવટને મજબૂત કરવા માટે રોડમેપ બનાવવામાં આવ્યો.

3. ઉદ્યોગ અને ટેક્નોલોજી સહયોગ: સંરક્ષણ ઉદ્યોગ ભાગીદારીને સપ્લાય ચેઇન વૈવિધ્યકરણ, ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અને સહ-વિકાસ પર કેન્દ્રિત કરવામાં આવી છે. ઓસ્ટ્રેલિયા ક્વોન્ટમ સિસ્ટમ્સ અને માનવરહિત અંડરસી વ્હીકલ્સ (UUVs) લાવશે, જ્યારે ભારત શિપબિલ્ડિંગ અને સોફ્ટવેરની તાકાત પૂરી પાડશે.

4. એર ઓપરેશનલ સિનર્જી: જટિલ સંયુક્ત હવાઈ કામગીરી માટે 2024માં હસ્તાક્ષર કરાયેલ એર-ટુ-એર રિફ્યુઅલિંગ વ્યવસ્થાને કાર્યરત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.

ઓપરેશનલ સિનર્જી અને બહુપક્ષીય જોડાણ
બંને દેશોની સેનાઓ વચ્ચેની આંતર-કાર્યક્ષમતા પણ વધી રહી છે. ભારતને ટેલિસ્મેન સેબ્રે જેવી મુખ્ય ઓસ્ટ્રેલિયન કવાયતોમાં આવકાર મળ્યો છે, અને ઓસ્ટ્રેલિયાને બ્લેક કેરિલોન સબમરીન બચાવ કવાયતમાં આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે.

બંને રાષ્ટ્રો *ક્વાડ (QUAD)*ના પ્રતિબદ્ધ સભ્યો છે અને ત્રિપક્ષીય પ્રવૃત્તિઓ (જેમ કે ઓસ્ટ્રેલિયા-ભારત-ઇન્ડોનેશિયા ફોર્મેટ) માં સહયોગ કરીને પ્રાદેશિક સુરક્ષાને મજબૂત કરી રહ્યા છે.

આગામી દાયકા માટે વિઝન
નિષ્ણાતો માને છે કે આ ભાગીદારી હવે માત્ર રાજકીય નિવેદનો નથી, પરંતુ વ્યવહારુ, ટેક્નોલોજી-આધારિત અને ઔદ્યોગિક રીતે સહિયારી સંરક્ષણ ભાગીદારી તરફનું એક પગલું છે.

ઇન્ડો-પેસિફિકમાં ઝડપથી વિકસતા જોખમો (જેમ કે ગ્રે-ઝોન યુદ્ધ) હોવા છતાં, ઓસ્ટ્રેલિયા દ્વારા ભારતને "ટોચના સ્તરના ભાગીદાર" તરીકે ઉન્નત કરવાથી, આગામી દાયકા માટે *'એકસાથે બનાવો, એકસાથે બનાવો'*ની મહત્વાકાંક્ષી દ્રષ્ટિ તૈયાર થાય છે.