લંડન, તા. ૨૩ ઓક્ટોબર: ભારતીય મૂળના ઇતિહાસકાર સુનીલ અમૃત લિખિત પુસ્તક 'ધ બર્નિંગ અર્થ: એન એન્વાયર્નમેન્ટલ હિસ્ટરી ઓફ ધ લાસ્ટ ૫૦૦ યર્સ' ને આ વર્ષનો પ્રતિષ્ઠિત બ્રિટિશ એકેડમી બુક પ્રાઇઝ એનાયત કરવામાં આવ્યો છે. આ પુરસ્કાર, જે વિશ્વના શ્રેષ્ઠ નોન-ફિક્શન કાર્યોની ઉજવણી કરે છે, તેની ઇનામી રકમ ૨૫,૦૦૦ પાઉન્ડ (લગભગ ₹૨૫ લાખ) છે.
અમેરિકાની યેલ યુનિવર્સિટીમાં ઇતિહાસના પ્રોફેસર, ૪૬ વર્ષીય અમૃતનો જન્મ કેન્યામાં દક્ષિણ ભારતીય માતા-પિતાને ત્યાં થયો હતો અને તેઓ સિંગાપોરમાં મોટા થયા હતા. બુધવારે સાંજે લંડન ખાતે બ્રિટિશ એકેડમીમાં આયોજિત સમારોહમાં તેમને આ સન્માનિત પુરસ્કારથી નવાજવામાં આવ્યા હતા.
ક્લાઇમેટ કટોકટીના સંદર્ભમાં 'મહત્વપૂર્ણ વાંચન'
ન્યાયાધીશોએ અમૃતના તાજેતરના પુસ્તકને ક્લાઇમેટ કટોકટીના સંદર્ભમાં "મહત્વપૂર્ણ વાંચન" ગણાવ્યું હતું. યુકે સ્થિત ઇતિહાસકાર અને ન્યાયાધીશોના અધ્યક્ષ પ્રોફેસર રેબેકા અર્લેએ વિજેતા કાર્યને માનવ ઇતિહાસ અને પર્યાવરણીય પરિવર્તન વચ્ચેના જોડાણોનું ભવ્ય વર્ણન ગણાવ્યું હતું.
પ્રોફેસર અર્લેએ જણાવ્યું હતું કે, "તે વિગતોમાં આબેહૂબ અને સુંદર રીતે લખાયેલું છે. આ પુસ્તક એવા કોઈપણ વ્યક્તિ માટે મહત્વપૂર્ણ વાંચન છે જે આજના ક્લાઇમેટ કટોકટીના મૂળને સમજવા માંગે છે." તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે અમૃત એક નોંધપાત્ર વિદ્વાન છે જેમનો વૈશ્વિક પરિપ્રેક્ષ્ય પર્યાવરણની માનવ ઇતિહાસ પરની અસર અને પર્યાવરણ પર આપણી અસરને જાહેર કરે છે.
'ન લીધેલા માર્ગો'માં આશાનું બીજ
યુએસથી લાઇવ વિડિયો લિંક દ્વારા પોતાના પ્રતિભાવમાં સુનીલ અમૃતે કહ્યું હતું કે, પુસ્તક નિઃશંકપણે માનવ અને પર્યાવરણીય બંને પ્રકારના મોટા નુકસાન અને વેદનાઓની વિગતો આપે છે. પરંતુ તેમણે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે પુસ્તક એવો અહેસાસ કરાવે છે કે આપણને આ સમય સુધી પહોંચાડનારા અનેક માર્ગો હતા, તેથી ન લેવાયેલા માર્ગો, વિસરાઈ ગયેલા વિચારો અને વધુ ટકાઉ ટેક્નોલોજીઓ પણ હતી.
તેમણે કહ્યું, "કદાચ આપણે તે ન લીધેલા માર્ગો પર પાછા ફરવાથી, આ ગ્રહ પર એકબીજા સાથે અને અન્ય જીવન સાથે, જેની પર આપણે આધાર રાખીએ છીએ, સાથે વધુ આશાવાદી અને ઓછા હિંસક રીતે જીવવા માટે પ્રેરણાના બીજ શોધી શકીએ."
બ્રિટિશ એકેડમીએ નોંધ્યું કે અમૃતનું "વૈશ્વિક પર્યાવરણીય ઇતિહાસનું અભૂતપૂર્વ કાર્ય" દાયકાઓના સંશોધન પર આધારિત છે, જે દર્શાવે છે કે કેવી રીતે સંસ્થાનવાદ, ઔદ્યોગિકરણ અને માનવ વસાહતોની બદલાતી પદ્ધતિઓએ આધુનિક વિશ્વને આકાર આપ્યો છે અને આજે આપણે જે ક્લાઇમેટ કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યા છીએ તેને વેગ આપ્યો છે.
બ્રિટિશ એકેડમીના પ્રમુખ પ્રોફેસર સુસાન જે સ્મિથે જણાવ્યું હતું કે, "માનવ ઇતિહાસ અને પૃથ્વીના આકારના આ આંતરપ્રક્રિયા પરની આ નવીન દ્રષ્ટિ સખત સંશોધન અને વાંચનીય ગદ્યનું સંયોજન છે."
અન્ય શોર્ટલિસ્ટ કરાયેલા પુસ્તકો
શોર્ટલિસ્ટ કરાયેલા અન્ય પાંચ કાર્યો, જેમાંથી પ્રત્યેકને ૧,૦૦૦ પાઉન્ડનું ઇનામ મળે છે, તેમાં વિલિયમ ડેલરિમ્પલનું 'ધ ગોલ્ડન રોડ: હાઉ એન્સિયન્ટ ઇન્ડિયા ટ્રાન્સફોર્મ્ડ ધ વર્લ્ડ' નો પણ સમાવેશ થાય છે.
બ્રિટિશ એકેડમી બુક પ્રાઇઝની સ્થાપના ૨૦૧૩ માં માનવતા અને સામાજિક વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રોમાં અસાધારણ સંશોધન પર આધારિત લેખનને પુરસ્કૃત કરવા માટે કરવામાં આવી હતી. આ પુરસ્કાર માટેના પુસ્તકો યુકેમાં પ્રકાશિત થયેલા નોન-ફિક્શન કાર્ય હોવા જોઈએ, અને લેખક કોઈપણ રાષ્ટ્રીયતાના હોઈ શકે છે, પરંતુ નામાંકિત કાર્ય અંગ્રેજી ભાષામાં ઉપલબ્ધ હોવું આવશ્યક છે.