અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ  મોદી વચ્ચે મુલાકાતના અહેવાલો ઘણી વખત સામે આવ્યા છે, પરંતુ દરેક વખતે તે માત્ર અટકળો જ સાબિત થયા છે. ગુરુવારે, વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે પીએમ મોદી આ અઠવાડિયે મલેશિયામાં યોજાનારી આસિયાન સમિટમાં વર્ચ્યુઅલી હાજરી આપશે, જેનાથી ટ્રમ્પ સાથે સાઇડલાઇન મુલાકાતની શક્યતા દૂર થઈ ગઈ છે. વ્યૂહાત્મક નિષ્ણાતો માને છે કે આ નિર્ણય ટ્રમ્પથી દૂર રહેવા માટે ઇરાદાપૂર્વક લેવામાં આવ્યો હતો, કારણ કે ટ્રમ્પ જે પ્રકારના નિવેદનો આપી રહ્યા છે તે ભારત માટે સારા નથી. તો, શું ટ્રમ્પના પીએમ મોદીને મળવાની શક્યતાઓ સમાપ્ત થઈ ગઈ છે? પીએમ મોદી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ક્યારે મળવા માંગશે? તે શરતો શું હશે? રાજદ્વારી નિષ્ણાત બ્રહ્મા ચેલાનીએ X પર લખ્યું હતું કે, "પીએમ મોદી વેપાર સોદો અંતિમ સ્વરૂપ મળ્યા પછી જ ટ્રમ્પને મળવા માંગે છે - પહેલાં નહીં!" આવું કેમ થઈ રહ્યું છે, અને તેનો અર્થ શું છે?

   આ સપ્તાહના અંતે કુઆલાલંપુરમાં આસિયાન સમિટ યોજાઈ રહી છે, જ્યાં ટ્રમ્પ તેમના પ્રથમ એશિયન પ્રવાસ પર આવી રહ્યા છે. જોકે, પીએમ મોદીએ જાહેરાત કરી હતી કે તેઓ શારીરિક રીતે હાજરી આપશે નહીં, પરંતુ વિડીયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા જોડાશે. સત્તાવાર કારણ સમયપત્રક છે, પરંતુ નિષ્ણાતો તેને ટ્રમ્પના ઉગ્ર વ્યક્તિત્વ અને તેમની ભારત વિરોધી નીતિઓ સાથે જોડી રહ્યા છે. બ્રહ્મા ચેલ્લાનીએ લખ્યું, "પીએમ મોદીનું આસિયાન સમિટ છોડી દેવું એ ટ્રમ્પથી પોતાને દૂર રાખવાનું ઇરાદાપૂર્વકનું પગલું છે, જે ભારત પર ઊંચા ટેરિફ અને ગૌણ પ્રતિબંધો સાથે દબાણ કરી રહ્યા છે."

   પૂર્વ વિદેશ સચિવ કંવલ સિબ્બલે X પર લખ્યું, "વડાપ્રધાન મોદીનો કુઆલાલંપુર ન જવાનો નિર્ણય સમજદારીભર્યો છે. જો તેઓ ગયા હોત, તો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે મુલાકાત સુનિશ્ચિત થઈ હોત, જે તેમના અનિયમિત સ્વભાવ અને સ્પષ્ટવક્તા નિવેદનોને કારણે રાજકીય રીતે જોખમી બની શક્યું હોત. કોઈપણ વેપાર કરાર નેતાઓ વચ્ચે કરતાં બંને દેશોના વાટાઘાટકારોના સ્તરે વધુ સારી રીતે અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવે છે." ટ્રમ્પ ઘણીવાર વાટાઘાટો કરારોનો શ્રેય લેવાનો પ્રયાસ કરે છે અને ઘણીવાર તેમની સ્પષ્ટવક્તા શૈલીથી અન્ય નેતાઓને અસ્વસ્થ સ્થિતિમાં મૂકે છે. આવી સ્થિતિમાં, મોદીના આ પગલાને રાજદ્વારી રીતે સંતુલિત અને વ્યવહારિક માનવામાં આવી રહ્યું છે.

   આ પહેલી વાર નથી જ્યારે મોદીએ ASEAN સમિટ છોડી દીધી હોય. ગયા વર્ષે પણ આવું થયું હતું, પરંતુ આ વખતે ટ્રમ્પની હાજરી તેને રાજકીય વળાંક આપે છે. રોઇટર્સના મતે, આ નિર્ણય ટ્રમ્પ-પીએમ મોદીની મુલાકાતને નકારી કાઢે છે અને વેપાર વાટાઘાટોમાં મડાગાંઠને પ્રકાશિત કરે છે. X પર ઘણા નિષ્ણાતોએ લખ્યું છે કે પીએમ મોદી સોદા વિના દબાણ ટાળવા માટે ટ્રમ્પને મળવાનું ટાળી રહ્યા છે.

ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળ દરમિયાન ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં ખટાશ આવી છે. ટ્રમ્પે ભારત પર 50% ટેરિફ લાદ્યો છે, જેમાં માંગ કરવામાં આવી છે કે ભારત પહેલા રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરે, અને ભારત આ સ્વીકારવા તૈયાર નથી. ટ્રમ્પે તાજેતરમાં દાવો કર્યો હતો કે વડા પ્રધાન મોદીએ રશિયન તેલ આયાત ઘટાડવાનું વચન આપ્યું હતું, પરંતુ ચેલેની કહે છે કે આ ટ્રમ્પનું "સ્ટ્રો ક્લચિંગ" છે. ભારતના માસિક તેલ આયાત ડેટા જાહેરમાં ઉપલબ્ધ છે, જે દર્શાવે છે કે ભારતે તેની તેલ ખરીદી ઘટાડી નથી, પરંતુ તેમાં વધારો કર્યો છે.

વેપાર સોદાની વાટાઘાટો મહિનાઓથી ચાલી રહી છે, પરંતુ રશિયન તેલ પ્રતિબંધોએ તેમને મુશ્કેલ બનાવ્યા છે. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, સોદો ટેરિફ ઘટાડી શકે છે, પરંતુ ટ્રમ્પની સોદાબાજી જેવી વિદેશ નીતિ ભારતને પરેશાન કરી રહી છે. મોદી અને ટ્રમ્પના તાજેતરના ફોન કોલમાં દિવાળીની શુભેચ્છાઓ શામેલ હતી, પરંતુ અહીં પણ ટ્રમ્પે રશિયન તેલનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. નિષ્ણાતો કહે છે કે ભારત તેની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ જાળવી રાખવા માંગે છે અને રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદીને ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માંગે છે. જોકે, મોદી કોઈ સોદા વિના બેઠક ટાળી રહ્યા છે કારણ કે ટ્રમ્પની નીતિઓ ભારતને નુકસાન પહોંચાડી રહી છે

બ્રહ્મા ચેલ્લાની કહે છે કે વડા પ્રધાન મોદી વેપાર સોદા પછી જ ટ્રમ્પને મળવાનું પસંદ કરશે. ચેલ્લાનીના બીજા ટ્વીટમાં ટ્રમ્પના એશિયાઈ પ્રવાસનો ઉલ્લેખ છે, જ્યાં તેઓ મલેશિયાથી જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા જશે, પરંતુ તેમની ઈન્ડો-પેસિફિક વ્યૂહરચના અજાણ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર નિષ્ણાતો છેલ્લી ઘડીના દબાણને વશ ન થવાની સલાહ આપી રહ્યા છે, કારણ કે ટ્રમ્પ વારંવાર કરારોથી ઇનકાર કરે છે.

ટ્રમ્પની "અમેરિકા ફર્સ્ટ" નીતિએ ભારત જેવા ભાગીદારો પર દબાણ વધાર્યું છે, ક્વાડ જેવા જોડાણો પર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. જો વેપાર સોદો ન થાય, તો ટેરિફ યુદ્ધ વધી શકે છે, જે ભારતના નિકાસને નુકસાન પહોંચાડે છે. જોકે, ભારતની રણનીતિ સ્માર્ટ છે. સોદા વિના બેઠકો ટાળીને, વડા પ્રધાન મોદી દબાણ ટાળી રહ્યા છે અને સ્થાનિક રાજકારણમાં મજબૂત દેખાઈ રહ્યા છે. ટ્રમ્પ સમજે છે કે ભારત-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં ચીન સામે સંતુલન જાળવવા માટે યુએસ-ભારત ભાગીદારી જરૂરી છે, પરંતુ અમેરિકાની અણધારી નીતિઓ તેને નબળી બનાવી રહી છે. આગામી અઠવાડિયામાં વાટાઘાટો ચાલુ રહેશે અને જો કોઈ સોદો થાય છે, તો પીએમ મોદી અને ટ્રમ્પ વચ્ચે ટૂંક સમયમાં મુલાકાત થઈ શકે છે.