ચેન્નાઈ : ક્રિપ્ટોકરન્સીના ક્ષેત્રમાં શનિવારે એક મોટો અને સીમાચિહ્નરૂપ કાયદાકીય વિકાસ થયો છે. મદ્રાસ હાઈકોર્ટે ઐતિહાસિક રીતે ઠરાવ્યું છે કે ક્રિપ્ટોકરન્સી ભારતીય કાયદા હેઠળ 'મિલકત' (Property) તરીકે લાયક ઠરે છે, અને તે માલિકી તેમજ ટ્રસ્ટમાં રાખવા માટે સક્ષમ છે.

ન્યાયાધીશ એન આનંદ વેંકટેશે 'રુતિકુમારી વિરુદ્ધ ઝાનમાઈ લેબ્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ' કેસમાં ૫૪ પાનાનો ચુકાદો આપતા કહ્યું:

"એમાં કોઈ શંકા નથી કે "ક્રિપ્ટો ચલણ" એક મિલકત છે. તે મૂર્ત મિલકત નથી કે તે ચલણ નથી. જો કે, તે એક મિલકત છે, જેનો આનંદ માણવા અને કબજો કરવા માટે સક્ષમ છે (લાભદાયી સ્વરૂપમાં). તે ટ્રસ્ટમાં રાખવા માટે સક્ષમ છે."

શા માટે આ ચુકાદો મહત્ત્વપૂર્ણ છે?
આ ચુકાદો એક રોકાણકારની અરજી પર આવ્યો હતો, જેમની વઝીરએક્સ (WazirX) પ્લેટફોર્મ પરની XRP હોલ્ડિંગ્સને ૨૦૨૪ ના સાયબર હુમલા પછી સ્થિર (Freeze) કરવામાં આવી હતી.

• મિલકતના લક્ષણો: કોર્ટે વિશ્લેષણ કર્યું કે ડિજિટલ ટોકન્સ ભલે માત્ર બ્લોકચેન પરનો ડેટા હોય, પરંતુ તે વ્યાખ્યાયિત, ઓળખી શકાય તેવા, ટ્રાન્સફર કરી શકાય તેવા અને ખાનગી ચાવીઓ દ્વારા વિશિષ્ટ નિયંત્રણ માટે સક્ષમ છે – જે માલિકીનું પાત્ર આપવા માટે પૂરતા ગુણો છે.

• આવકવેરાની માન્યતા: કોર્ટે નોંધ્યું કે આવકવેરા કાયદો, ૧૯૬૧ ની કલમ ૨(૪૭A) ક્રિપ્ટોકરન્સીને વર્ચ્યુઅલ ડિજિટલ સંપત્તિ તરીકે માન્યતા આપે છે.

સાયબર હુમલાનો કેસ:
અરજદારે ૨૦૨૪ માં ₹૧,૯૮,૫૧૬ નું રોકાણ કરીને XRP સિક્કા ખરીદ્યા હતા. જુલાઈ ૨૦૨૪ માં, વઝીરએક્સના એક કોલ્ડ વોલેટમાં સાયબર હુમલો થયો, જેના કારણે $૨૩૦ મિલિયનનું નુકસાન થયું અને એક્સચેન્જે તમામ વપરાશકર્તા ખાતાઓ સ્થિર કરી દીધા.

કોર્ટનો આદેશ:
ન્યાયાધીશ વેંકટેશે શોધી કાઢ્યું કે અરજદારના XRP હોલ્ડિંગ્સ હેકથી પ્રભાવિત થયા ન હતા (હેકમાં ઇથેરિયમ-આધારિત ટોકન્સનો સમાવેશ થતો હતો). આથી, કોર્ટે વચગાળાનું રક્ષણ આપ્યું.

આ મનાઈ હુકમથી ઝાનમાઈ લેબ્સ અને તેના ડિરેક્ટરોને અરજદારના XRP હોલ્ડિંગ્સનું પુનઃવિતરણ, વિભાજન અથવા પુનઃફાળવણી કરવાથી રોકી દેવામાં આવ્યા છે, જ્યાં સુધી આર્બિટ્રલ ટ્રિબ્યુનલ વિવાદનો અંતિમ નિર્ણય ન કરે.