નવી દિલ્હી: કેરળની CPI(M)ની આગેવાની હેઠળની ડાબેરી ડેમોક્રેટિક ફ્રન્ટ (LDF) સરકારે એક મોટો નીતિગત યુ-ટર્ન લીધો છે. લાંબા સમયથી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) ૨૦૨૦નો વિરોધ કરનાર કેરળે હવે કેન્દ્ર સરકારની મહત્વાકાંક્ષી PM-SHRI (PM Schools for Rising India) યોજના લાગુ કરવા માટે સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.

આ નિર્ણય સાથે, કેરળ પશ્ચિમ બંગાળ અને તમિલનાડુ જેવા વિપક્ષ શાસિત રાજ્યોથી અલગ થઈ ગયું છે, જેઓ હજી પણ NEP નો વિરોધ કરી રહ્યા છે.
વિરોધમાંથી પરિવર્તનનું કારણ: નાણાકીય દબાણ : LDF સરકારે PM-SHRI યોજનામાં જોડાવા માટે જે મુખ્ય કારણ આપ્યું છે તે રાજ્ય પરનું ભારે નાણાકીય દબાણ છે.
* અટકાયેલું ભંડોળ: કેરળ PM-SHRI માં જોડાયું ન હોવાથી, કેન્દ્ર સરકારે સમગ્ર શિક્ષા યોજના હેઠળ ૨૦૨૫-૨૬ માટેના રૂ. ૪૫૬ કરોડ રોકી દીધા હતા.
* કુલ બાકી રકમ: પાછલા વર્ષોના બાકી ભંડોળ સાથે, કેન્દ્ર તરફથી કેરળને મળવાપાત્ર રકમ રૂ. ૧,૧૫૮ કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ હતી.
* ગંભીર અસર: આ ભંડોળ અટકાવવાથી ૪૦ લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીઓને મળતી મફત ગણવેશ, પાઠ્યપુસ્તકો, શિષ્યવૃત્તિઓ અને શિક્ષક તાલીમ જેવી આવશ્યક સેવાઓ ખોરવાઈ ગઈ હતી.
લાભ: MoU પર હસ્તાક્ષર કરવાથી કેરળને માર્ચ ૨૦૨૭ સુધીમાં બાકી રકમ અને PM-SHRI ફાળવણી સહિત કુલ રૂ. ૧,૪૭૬.૧૩ કરોડ મળવાની સંભાવના છે.
કેરળનો દાવો: આ માત્ર 'વ્યૂહાત્મક પગલું' છે
શિક્ષણ મંત્રી વી. શિવનકુટ્ટીએ આ પગલાને NEPનો સંપૂર્ણ સ્વીકાર ન ગણાવતા, નાણાકીય કટોકટી વચ્ચે રાજ્યના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટેનું "વ્યૂહાત્મક પગલું" ગણાવ્યું.
તેમણે દલીલ કરી કે:
1. સુગમતા: આ સમજૂતી કરાર રાજ્યોને NEPના માળખા સાથે સુસંગત પોતાનો અભ્યાસક્રમ વાપરવાની મંજૂરી આપે છે, જેનાથી કેરળને પોતાની પ્રગતિશીલ શિક્ષણ પ્રણાલી જાળવવાની લવચીકતા મળે છે.
2. સંપૂર્ણ સ્વીકાર નહીં: કેરળ ફક્ત PM-SHRI યોજનાનો લાભ લઈ રહ્યું છે, જે હેઠળ દેશભરમાં ૧૪,૫૦૦ મોડેલ શાળાઓ સ્થાપિત કરવાની છે. આનો અર્થ NEPને સંપૂર્ણપણે સ્વીકારવાનો નથી. ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગે પણ PM-USHA યોજનામાં NEPનો માત્ર ૩૦% ભાગ અપનાવ્યો હતો.
NEP સામે LDFની મૂળ ચિંતાઓ
અગાઉ LDF સરકારે NEP ૨૦૨૦નો ઉગ્ર વિરોધ કર્યો હતો, તેને "જમણેરી એજન્ડાને આગળ વધારવા માટેનું સાધન" ગણાવ્યું હતું. તેમની મુખ્ય ચિંતાઓ આ પ્રમાણે હતી:
* શિક્ષણનું સામુદાયિકીકરણ, ખાનગીકરણ અને વ્યાપારીકરણને પ્રોત્સાહન.
* શિક્ષણ જેવા પરંપરાગત રીતે રાજ્યના વિષય પર કેન્દ્રનું નિયંત્રણ વધારવું.
* કેરળની ગૌરવપૂર્ણ, પ્રગતિશીલ અને ધર્મનિરપેક્ષ શિક્ષણ પ્રણાલીના પાયાને નુકસાન પહોંચાડવાની સંભાવના.
હવે કેરળના આ નિર્ણયથી, દેશભરમાં PM-SHRI યોજનામાં જોડાનારા રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સંખ્યા વધીને ૩૪ થઈ ગઈ છે