ચેન્નાઈ: તમિલનાડુના 'ચોખાના વાટકા' ગણાતા કાવેરી ડેલ્ટાના ડાંગરના ખેડૂતો માટે આ વર્ષનો બમ્પર પાક આશીર્વાદને બદલે માથાનો દુખાવો બની ગયો છે. પાકમાં ઊંચા ભેજને કારણે સરકારી ખરીદી અટકી પડતાં, દ્રવિડ મુનેત્ર કઝગમ (DMK) સરકારે તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ માટે કેન્દ્ર સરકારને વિનંતી કરી છે.

શાસક ડીએમકે સરકારે કેન્દ્રને પત્ર લખીને ડાંગરની ખરીદી માટેનું અનુમતિપાત્ર ભેજનું પ્રમાણ ૧૭% થી વધારીને ૨૨% કરવા માટે તાત્કાલિક છૂટછાટ આપવા જણાવ્યું છે. આ માંગણીના પગલે, કેન્દ્રીય ગ્રાહક બાબતોના મંત્રાલયે પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે ત્રણ ટીમોની રચના કરી છે, જેમણે ૨૬ ઓક્ટોબરના રોજ તંજાવુર જેવા વિસ્તારોમાં નિરીક્ષણ કર્યું હતું.
ખેડૂતોની હાલની સમસ્યાઓનું મૂળ:
આ વર્ષે કાવેરી ડેલ્ટામાં ખેતી હેઠળનો વિસ્તાર સામાન્ય ૪ લાખ એકરની સામે ૬ લાખ એકરથી વધુ થઈ ગયો છે, જે બમ્પર ઉત્પાદન તરફ દોરી ગયું છે. સમસ્યાઓના મુખ્ય કારણો આ પ્રમાણે છે:
1. મોડો પાક અને વરસાદ: કાવેરીનું પાણી પુષ્કળ મળતાં, ખેડૂતોના એક વર્ગે મોડી ખેતી શરૂ કરી. સામાન્ય રીતે સપ્ટેમ્બરના અંત સુધીમાં લણણી પૂરી થઈ જાય છે, પરંતુ આ વર્ષે કામગીરી મોડી ચાલી રહી છે. વળી, મોસમી વરસાદને કારણે પાકમાં ભેજનું પ્રમાણ અનિવાર્યપણે વધી ગયું છે.
2. ખરીદી પર નિર્ભરતા: કુરુવાઈ સિઝન દરમિયાન ઊંચા ભેજને કારણે ખાનગી વેપારીઓ ડાંગર ખરીદવામાં ખચકાટ અનુભવે છે. આનાથી ખેડૂતો તમિલનાડુ નાગરિક પુરવઠા નિગમ (TNCSC)ના સીધા ખરીદ કેન્દ્રો (DPCs) પર સંપૂર્ણપણે નિર્ભર બની ગયા છે.
3. માળખાકીય અભાવ: DPC ની અપૂરતી સંખ્યા અને ડાંગરના સંગ્રહ માળખાના અભાવે પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બનાવી છે.
કેન્દ્રીય નિયમો અને રાજકીય દબાણ
કેન્દ્રની વિકેન્દ્રિત ખરીદી યોજના હેઠળ, રાજ્ય સરકારો કેન્દ્ર વતી MSP પર ડાંગર ખરીદે છે, પરંતુ તેમને કેન્દ્રના ગુણવત્તાના ધોરણોનું પાલન કરવું પડે છે. તમિલનાડુ જેવા રાજ્યો માટે, જ્યાં કાવેરી ડેલ્ટા એકલા જ કુલ ખરીદીના બે તૃતીયાંશ હિસ્સો ધરાવે છે, ખેડૂતોના હિતોનું રક્ષણ કરવું એ DMK માટે મોટી રાજકીય ચિંતા છે, કારણ કે આ પ્રદેશ તેનો પરંપરાગત ગઢ રહ્યો છે.
સેન્ટ્રલ પોર્ટલ મુજબ, ૨૪ ઓક્ટોબર સુધીમાં રાજ્યભરમાં ૧,૮૫૫ DPC દ્વારા ૧૦.૪ લાખ ટન ડાંગર ખરીદાઈ ચૂક્યું છે, અને ૧.૨ લાખથી વધુ ખેડૂતોને રૂ. ૨,૫૧૯ કરોડની ચુકવણી કરવામાં આવી છે. જોકે, આ સિઝનનો અંદાજિત ખરીદીનો લક્ષ્યાંક લગભગ ૨૪ લાખ ટન છે.
આગળનો રસ્તો:
નિષ્ણાતોના મતે, રાજ્ય સરકારે તાત્કાલિક સંગ્રહ માળખું મજબૂત કરવું જોઈએ અને TNCSC, ખેડૂતો અને રેલ્વે વચ્ચે યોગ્ય સંકલન સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ. વળી, સરકારે ખરીદી પ્રણાલીને ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો (FPOs) માટે ખોલવા પર વિચાર કરવો જોઈએ, જેથી સમગ્ર પ્રક્રિયા સરળ બની શકે.