ભારતમાં ટ્રાયલ કોર્ટ્સમાં કેસની કાર્યવાહીમાં થતા અસાધારણ વિલંબને ગંભીરતાથી લેતા, સુપ્રીમ કોર્ટે આજે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લેવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. કોર્ટે સંકેત આપ્યો છે કે તે સમગ્ર દેશમાં નીચલી અદાલતો માટે 'આરોપો ઘડવા' (Framing of Charges) માટે કડક સમયરેખા નક્કી કરવા માટે માર્ગદર્શિકા જાહેર કરશે.

કેમ ઉઠાવવો પડ્યો આ મુદ્દો?: જસ્ટિસ અરવિંદ કુમાર અને એન.વી. અંજારિયાની બેન્ચ લૂંટ અને હત્યાના પ્રયાસના કેસમાં ઓગસ્ટ ૨૦૨૪ થી જેલમાં રહેલા અમન કુમારની જામીન અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી.

વિલંબની નોંધ: આ કેસમાં પોલીસે ચાર્જશીટ તો ૩૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૪ ના રોજ દાખલ કરી દીધી હતી, પરંતુ ટ્રાયલ કોર્ટ દ્વારા આરોપો હજુ સુધી ઘડવામાં આવ્યા ન હતા.

કોર્ટની ટિપ્પણી: બેન્ચે આ વિલંબની ગંભીર નોંધ લેતા કહ્યું: "આ શું છે? આપણે જોઈએ છીએ કે મુદ્દાઓ (આરોપ) ઘડવામાં ત્રણથી ચાર વર્ષ લાગ્યા છે? આ શું છે? ... ટ્રાયલ વિલંબિત થઈ શકે નહીં. ચાર્જશીટ દાખલ થાય તે ક્ષણે, આરોપ ઘડવાની જરૂર છે."

ઝડપી ન્યાય માટે માર્ગદર્શિકાની તૈયારી: કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે અંડરટ્રાયલ કેદીઓને અનિશ્ચિત સમય માટે જેલમાં મોકલી શકાય નહીં. ઝડપી ન્યાય સુનિશ્ચિત કરવા માટે, બેન્ચે દેશભરમાં માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરવા માટે નિમણૂકો કરી છે:

એમિકસ ક્યુરી (Amicus Curiae): વરિષ્ઠ વકીલ સિદ્ધાર્થ લુથરાને આ કેસમાં કોર્ટને મદદ કરવા માટે 'કોર્ટના મિત્ર' તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.

એટર્ની જનરલ: કોર્ટે કેસ પેપર્સ ભારતના એટર્ની જનરલને પણ મોકલવાની મંજૂરી આપી છે, જેથી તેઓ આ મહત્ત્વના રાષ્ટ્રવ્યાપી મુદ્દા પર પોતાના ઇનપુટ્સ આપી શકે.

આ પગલું ભારતીય ફોજદારી ન્યાય પ્રણાલીમાં એક મહત્ત્વપૂર્ણ સુધારો લાવશે, જેનો ઉદ્દેશ્ય સુનાવણીમાં થતા બિનજરૂરી વિલંબને દૂર કરવાનો અને કેદીઓને વહેલો ન્યાય સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.