છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
મહત્વના સમાચારો ઊડતી નજરે.... 9:30 AM
ખોટ કરતી વિજળી કંપનીઓ વેંચાશેઃ ૧ લાખ કરોડનો પ્લાન
ભારત સરકાર ખોટ કરતી વિજળી વિતરણ કંપનીઓને પ્રાઈવેટ હાથોમાં સોંપી શકે છે સરકારે યોજના ઘડીઃ બજેટમાં થશે એલાનઃ અદાણી-અંબાણીને ફાયદો થશે
નવી દિલ્હી,તા.૩૦: ભારત સરકાર તેની રાજ્ય વીજ વિતરણ કંપનીઓને બચાવવા માટે એક મોટી યોજના પર વિચાર કરી રહી છે. આ યોજનાનો ખર્ચ લગભગ રૂ.૧ ટ્રિલિયન (US$12 બિલિયન) થઈ શકે છે. આ કંપનીઓ દેવામાં ડૂબેલી છે અને તેમને ભંડોળની સખત જરૂર છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આનાથી અંબાણી અને અદાણી જેવા ઉદ્યોગપતિઓને ફાયદો થઈ શકે છે.
આ સહાય મેળવવા માટે, રાજ્યોએ કેટલીક શરતો સ્વીકારવી પડશે. રોઇટર્સના જણાવ્યા અનુસાર, ત્રણ સરકારી અધિકારીઓ અને ઉર્જા મંત્રાલય દ્વારા તૈયાર કરાયેલા દસ્તાવેજમાં જણાવાયું છે કે રાજ્યોએ કાં તો તેમની વીજ વિતરણ કંપનીઓનું ખાનગીકરણ કરવું પડશે અથવા તેમનું સંચાલન ખાનગી કંપનીઓને સોંપવું પડશે. બીજો વિકલ્પ એ છે કે તેમની કંપનીઓ પર નિયંત્રણ જાળવી રાખવું પરંતુ તેમને સ્ટોક એક્સચેન્જમાં સૂચિબદ્ધ કરવા.
આ યોજના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા એક મોટી સુધારા પહેલ છે. હાલમાં, રાજ્ય વીજ વિતરણ કંપનીઓને ખૂબ જ બિનકાર્યક્ષમ અને ભારતની ઉર્જા પ્રણાલીમાં સૌથી નબળી કડી માનવામાં આવે છે. બે સરકારી સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે ઉર્જા મંત્રાલય અને નાણા મંત્રાલય આ યોજનાની અંતિમ વિગતો પર ચર્ચા કરી રહ્યા છે. ફેબ્રુઆરીમાં આવતા બજેટમાં આની જાહેરાત થવાની અપેક્ષા છે.
દરખાસ્ત મુજબ, રાજ્યોએ ખાતરી કરવી પડશે કે તેમના કુલ વીજળી વપરાશના ઓછામાં ઓછા ૨૦% ખાનગી કંપનીઓ દ્વારા પૂર્ણ થાય. વધુમાં, રાજ્યોએ આ વિતરણ કંપનીઓના દેવાના બોજનો થોડો ભાગ ઉઠાવવો પડશે. આ હાંસલ કરવા માટે, રાજ્યો પાસે તેમના વિતરણ કામગીરીનું ખાનગીકરણ કરવા અને હાલના દેવાની ચુકવણી માટે લોન મેળવવા માટે બે વિકલ્પો છે.
વિકલ્પ ૧: રાજ્યો એક નવી વિતરણ કંપની બનાવી શકે છે અને તેમાં ૫૧% હિસ્સો વેચી શકે છે. આમ કરીને, નવી રચાયેલી ખાનગી કંપની તેનું દેવું ચૂકવવા માટે ૫૦ વર્ષનું વ્યાજમુક્ત લોન મેળવી શકે છે. વધુમાં, તેઓ આગામી પાંચ વર્ષ માટે કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી ઓછા વ્યાજની લોન પણ મેળવશે.
વિકલ્પ ૨: રાજ્યો તેમની હાલની સરકારી માલિકીની વીજળી વિતરણ કંપનીનો ૨૬% સુધીનો હિસ્સો ખાનગી કંપનીઓને વેચી શકે છે. બદલામાં, તેઓ આગામી પાંચ વર્ષ માટે કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી ઓછા વ્યાજની લોન મેળવશે.
જો કોઈ રાજ્ય તેની કંપનીઓનું સંચાલન ખાનગી હાથમાં સોંપવા માંગતું નથી, તો તેણે ત્રણ વર્ષની અંદર તેની વીજળી વિતરણ કંપનીઓને માન્ય સ્ટોક એક્સચેન્જ પર સૂચિબદ્ધ કરવી આવશ્યક છે. જે રાજ્યો પોતાની કંપનીઓને લિસ્ટ કરવાનું પસંદ કરે છે તેમને કેન્દ્ર સરકાર તરફથી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મેનેજમેન્ટ માટે ઓછા વ્યાજ દરે લોન મળશે.
દસ્તાવેજ મુજબ, માર્ચ ૨૦૨૪ સુધીમાં, રાજ્ય વીજ વિતરણ કંપનીઓએ કુલ રૂ.૭.૦૮ લાખ કરોડ ($૮૦.૬ બિલિયન) નું નુકસાન અને રૂ.૭.૪૨ લાખ કરોડ ($૪.૪ બિલિયન) નું બાકી દેવું એકઠું કર્યું છે.
છેલ્લા બે દાયકામાં, સરકારે ત્રણ અબજ ડોલરના બેલઆઉટ પૂરા પાડ્યા છે, પરંતુ તેમ છતાં, રાજ્ય વીજ વિતરણ કંપનીઓ આર્થિક રીતે નબળી રહી છે. આનું કારણ એ છે કે તેઓ અત્યંત ઓછા સબસિડીવાળા ટેરિફને કારણે તેમના ખર્ચને વસૂલવામાં અસમર્થ છે.
અંબાણીયા અને અદાણી, અન્યો સહિત, લાભ મેળવશે!
આ સુધારાથી ગૌતમ અદાણીની અદાણી પાવર, અનિલ અંબાણીની રિલાયન્સ પાવર, ટાટા પાવર, CESC અને ટોરેન્ટ પાવર જેવી ખાનગી કંપનીઓને ફાયદો થવાની અપેક્ષા છે, કારણ કે તેઓ સંભવિત રીતે સરકારી કંપનીઓમાં હિસ્સો ખરીદી શકે છે.
અત્યાર સુધી શું પરિણામ આવ્યું છે?
ભારતમાં સરકારી વીજ વિતરણ કંપનીઓનું ખાનગીકરણ કરવાના અગાઉના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ કર્મચારીઓ અને વિપક્ષી પક્ષોના વિરોધને કારણે આ સુધારાઓ અટકી ગયા હતા. અત્યાર સુધી, માત્ર થોડી જ વિતરણ કંપનીઓનું ખાનગીકરણ કરવામાં આવ્યું છે.જેમાં રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હી અને મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત જેવા ઔદ્યોગિક રાજ્યોનો સમાવેશ થાય છે.
(9:40 AM IST)
