પ્રયાગરાજ: પવિત્ર પ્રબોધિની એકાદશી, જેને દેવ ઉથની એકાદશી પણ કહેવામાં આવે છે, તેના દિવ્ય અવસર પર શનિવારે પ્રયાગરાજના યમુના ઘાટ પર ભક્તિનો અદ્ભુત માહોલ છવાયો હતો. દૂર-દૂરથી આવેલા ભક્તોનો જાણે મહાસાગર ઉમટ્યો હોય તેવા દ્રશ્યો જોવા મળ્યા હતા.

વૈદિક પરંપરા મુજબ, સૂર્યોદય પહેલાં જ, એટલે કે બ્રહ્મમુહૂર્તથી જ, શ્રદ્ધાળુઓએ યમુનાના પાવન જળમાં ડૂબકી લગાવવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. પવિત્ર સ્નાન પૂર્ણ કર્યા બાદ, મુખ્ય આકર્ષણ એવા તુલસી-શાલિગ્રામ વિવાહ સમારોહની ધામધૂમથી શરૂઆત થઈ.

બાલુઆ ઘાટ બન્યો વિવાહ મંડપ!
પ્રયાગરાજના બાલુઆ ઘાટ પર આખો દિવસ જાણે સ્વર્ગીય વિવાહનો ઉત્સવ હોય તેવું વાતાવરણ હતું. ભક્તોએ ભગવાન વિષ્ણુના સ્વરૂપ શાલિગ્રામજી અને માતા તુલસી (વૃંદા) ને વૈવાહિક બંધનથી જોડ્યા હતા. આ પ્રસંગે, હજારો શ્રદ્ધાળુઓએ માતા તુલસી અને ભગવાન શાલિગ્રામ સમક્ષ પોતાની મનોકામનાઓ પૂર્ણ કરવા માટે પ્રાર્થના કરી હતી.

ઘાટ પર હાજર એક પુજારીએ એકાદશીનું મહત્ત્વ સમજાવતા કહ્યું કે, "આ દિવસ મહારાણી તુલસી અને શાલિગ્રામજીના ઔપચારિક લગ્નની ઉજવણી કરે છે. આ પ્રથા પાછળ એક પૌરાણિક કથા છે: ભગવાન વિષ્ણુએ રાક્ષસ જલંધરની પત્ની વૃંદાની ભક્તિને તોડી હતી, જેના પર વૃંદાએ તેમને શ્રાપ આપ્યો. બાદમાં, ભગવાન વિષ્ણુએ વૃંદાને વચન આપ્યું હતું કે તે તુલસીના છોડ તરીકે પુનર્જન્મ લેશે, ત્યારે તેઓ પોતે તેમને પત્ની તરીકે સ્વીકારશે."

એકાદશીનો મેળો અને તિથિની મૂંઝવણ
એકાદશીના આ પર્વ પર પ્રયાગરાજમાં એક મહિના લાંબો મેળો પણ ભરાય છે, જેમાં ભક્તો રાધા-કૃષ્ણની પૂજા-અર્ચના કરે છે. મહિલા ભક્તોએ જણાવ્યું કે તેઓ આખો મહિનો અહીં સ્નાન કરવા આવે છે અને પ્રાર્થના કરે છે કે તુલસી-શાલિગ્રામના લગ્ન સૌની ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરે.

જોકે, આ વર્ષે એકાદશીની તિથિને લઈને થોડી મૂંઝવણ જોવા મળી હતી. વૈદિક કેલેન્ડર મુજબ, એકાદશી ૧ નવેમ્બરના રોજ ઉજવાઈ, પરંતુ ઉદય તિથિના કારણે મથુરા-વૃંદાવન સહિત કેટલાક સ્થળોએ ૨ નવેમ્બરના રોજ પણ દેવઉથની એકાદશી ઉજવવામાં આવશે.