લોહાઘાટ: ઉત્તરાખંડનો ખજાનો: લોહાઘાટની મગફળી દેશભરમાં પ્રખ્યાત: ઉત્તરાખંડના ચંપાવત જિલ્લામાં આવેલા લોહાઘાટ ક્ષેત્રની મગફળી તેના અનોખા સ્વાદ, ક્રિસ્પીપણું અને ઉચ્ચ ગુણવત્તા માટે જાણીતી છે. આ વિસ્તારની ખેતીની પદ્ધતિઓ અને ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ તેને અન્ય મૂંગફળી કરતાં અલગ બનાવે છે.

લોહાઘાટમાં આ ખેતી સમુદ્ર સપાટીથી લગભગ ૧૭૪૫ મીટરની ઊંચાઈએ કરવામાં આવે છે. આ ઊંચાઈ પર મળતી કુદરતી ઠંડક અને સંતુલિત ભેજને કારણે જમીનમાંથી મળતા કુદરતી પોષક તત્વો મગફળીના દાણાને વધુ સ્વાદિષ્ટ અને કુરકુરા બનાવે છે.
 
શુદ્ધતાની ખાતરી: પરંપરાગત અને જૈવિક ખેતી: લોહાઘાટના ખેડૂતો આજે પણ મૂંગફળીની ખેતી પરંપરાગત અને જૈવિક પદ્ધતિઓથી કરે છે.

રાસાયણિક મુક્ત: અહીં રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકોનો ઉપયોગ ખૂબ જ ઓછો અથવા ન્યૂનતમ થાય છે.

ગાયનું છાણ અને જૈવિક મિશ્રણ: ખેતરોમાં ગોબરની ખાતર અને અન્ય જૈવિક મિશ્રણનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જે જમીનની ફળદ્રુપતા લાંબા સમય સુધી જાળવી રાખે છે અને પાકને પ્રાકૃતિક સ્વાદ આપે છે.

આ પહાડી હવામાનને કારણે બીજમાં રોગ પ્રતિકારક શક્તિ પણ વધુ હોય છે, જેનાથી ઉત્પાદન ટકાવ અને ગુણવત્તાસભર રહે છે.
 
આરોગ્ય અને અર્થતંત્રનું એન્જિન: લોહાઘાટની મૂંગફળી માત્ર સ્વાદમાં જ નહીં, પરંતુ સ્વાસ્થ્ય માટે પણ ઉત્તમ છે. તેમાં પ્રોટીન, ફાઇબર, વિટામિન-E અને એન્ટીઑકિસડન્ટો પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.

સ્થાનિક દુકાનદારોના મતે, આ મૂંગફળી હવે સ્થાનિક અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ બની રહી છે. તેની વધતી માંગને કારણે ખેડૂતોને સારા ભાવ મળી રહ્યા છે.

રોજગાર: મહિલા સ્વ-સહાય જૂથો પણ હવે તેના પ્રોસેસિંગમાં જોડાઈ રહ્યા છે, જેનાથી રોજગારની તકો વધી રહી છે.

વૈજ્ઞાનિક મોડેલ: વૈજ્ઞાનિકો હવે આ ખેતીને 'હિલ એગ્રીકલ્ચર મોડેલ' તરીકે પ્રચારિત કરવા પર વિચાર કરી રહ્યા છે.

રાષ્ટ્રીય ઓળખ તરફ: ODOP યોજનામાં સમાવેશની તૈયારી: હવે લોહાઘાટની મગફળી ઉત્તરાખંડની સરહદો વટાવીને દિલ્હી, લખનૌ અને જયપુર જેવા મોટા બજારોમાં પણ 'પહાડી મગફળી' ના નામથી વેચાઈ રહી છે. રાજ્ય સરકાર પણ આ પાકને 'વન ડિસ્ટ્રિક્ટ, વન પ્રોડક્ટ (ODOP)' યોજનામાં સામેલ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે, જે તેના નિકાસના દરવાજા ખોલી શકે છે.

આ ખેતી પ્રાકૃતિક જળ સ્ત્રોતોના ઉપયોગ અને રસાયણોના ન્યૂનતમ ઉપયોગને કારણે પર્યાવરણને અનુકૂળ અને સ્થાયી કૃષિ (Sustainable Agriculture) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ બની રહી છે.