બેંગ્લોર, તારીખ: નવેમ્બર ૦૧, ૨૦૨૫: કર્ણાટક સરકારે સરકારી પ્રાથમિક શાળાઓના ધોરણ ૪ થી ૬ ના વિદ્યાર્થીઓ માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ની મદદથી 'કાલિકા દીપા' નામનો મહત્વાકાંક્ષી કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો છે. આ કાર્યક્રમ વિદ્યાર્થીઓને ગણિત, અંગ્રેજી અને કન્નડ જેવા મહત્ત્વના વિષયોમાં તેમની ક્ષમતા અને કૌશલ્ય વધારવામાં મદદ કરશે.

બજેટમાં જાહેરાત: ૨૦૨૪-૨૫માં કોપ્પલ અને તુમાકુરુની ત્રણ શાળાઓમાં હાથ ધરવામાં આવેલા પાયલોટ પ્રોજેક્ટની સફળતા બાદ ૨૦૨૫-૨૬ના રાજ્ય બજેટમાં આ કાર્યક્રમની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.

પ્રથમ તબક્કો: આ વર્ષે રાજ્યભરની ૧,૧૪૫ સરકારી પ્રાથમિક શાળાઓમાં આ પ્રોજેક્ટ અમલમાં મુકવામાં આવી રહ્યો છે, જેમાં ૧.૪૪ લાખ વિદ્યાર્થીઓને આવરી લેવામાં આવશે.
 
શિક્ષણ મૂલ્યાંકન અહેવાલોની ખામીઓ દૂર કરવાનો હેતુ
શિક્ષણની વાર્ષિક સ્થિતિ અહેવાલ (ASER) સહિત અનેક મૂલ્યાંકન અહેવાલોએ દર્શાવ્યું હતું કે રાજ્યમાં સરકારી પ્રાથમિક શાળાના બાળકો ગણિત અને અંગ્રેજી શીખવામાં પાછળ છે. ડેટા-આધારિત ટેકનોલોજી (DBT) દ્વારા ચાલતો કાલિકા દીપા કાર્યક્રમ આ શીખવાની ખામીને દૂર કરવાના ઉદ્દેશ્યથી શરૂ કરવામાં આવ્યો છે.

સહયોગ: આ પ્રોજેક્ટ રાજ્ય શૈક્ષણિક સંશોધન અને તાલીમ વિભાગ (DSERT) અને સમગ્ર શિક્ષણ કર્ણાટકના દેખરેખ હેઠળ એકસ્ટેપ ફાઉન્ડેશનના સહયોગથી અમલમાં મુકવામાં આવી રહ્યો છે.
 
પ્રવૃત્તિ-આધારિત અને ઇન્ટરેક્ટિવ મોડ્યુલ્સ
એકસ્ટેપ ફાઉન્ડેશને DSERT ના સહયોગથી બાળકોને AI નો ઉપયોગ કરીને શીખવામાં મદદ કરવા માટે ખાસ પ્રવૃત્તિ-આધારિત મોડ્યુલ વિકસાવ્યા છે:

વિડિઓ અને ઑડિઓ: મોડ્યુલ્સમાં એવા વિડિઓઝ અને ઑડિઓ છે જે બાળકોને શબ્દોના ઉચ્ચારણ અને અર્થ, સંખ્યાઓ કેવી રીતે લખવી, અને સરળ ગણિતની સમસ્યાઓ કેવી રીતે હલ કરવી તે શીખવે છે.

ઇન્ટરેક્ટિવ AI: આ પ્રોગ્રામ ઇન્ટરેક્ટિવ છે અને AI-સંચાલિત હોવાથી, તે વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવતા કોઈપણ પ્રશ્નોના જવાબ પણ આપશે.

કૌશલ્ય વિકાસ: આનો ઉદ્દેશ્ય વિદ્યાર્થીઓને પ્રેક્ટિસ, ઇન્ટરેક્ટિવ શ્રવણ, બોલવા, વાંચન અને લેખન પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા ભાષા અને ગણિત શીખવામાં મદદ કરવાનો છે.
 
પાયલોટ પ્રોજેક્ટની સફળતા
ગયા વર્ષે ત્રણ શાળાઓમાં કાલિકા દીપા પાયલોટ પ્રોજેક્ટના પરિણામો ઉત્સાહજનક હતા.

DSEL અધિકારી: "આનાથી વિદ્યાર્થીઓમાં વાંચન મુશ્કેલીઓ ઓછી થઈ છે અને તેમની શીખવાની ખાધ દૂર થઈ રહી છે. આ ટેકનોલોજીએ વિદ્યાર્થીઓની ભાષા પ્રાવીણ્યમાં સુધારો કર્યો છે અને તેમને અન્ય વિષયો શીખવામાં પણ મદદ કરી છે."

હવે આ કાર્યક્રમ અમલમાં મુકવામાં આવી રહ્યો છે તે દરેક શાળામાં વિદ્યાર્થીઓ માટે ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટી અને હેડફોન સુનિશ્ચિત કરવા માટે પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે, અને આગામી તબક્કામાં તેને વધુ ૨૦૦૦ શાળાઓમાં વિસ્તારવાની યોજના છે.