નવી દિલ્‍હી, તા.૪: ઘણીવાર આપણે અમુક સોશિયલ એકાઉન્‍ટ્‍સ, ઘરના Wi-Fi  અથવા CCTV કેમેરા માટે પાસવર્ડ એટલા સરળ રીતે સેટ કરીએ છીએ કે કોઈપણ તેનો અંદાજ લગાવી શકે. જોકે આ અત્‍યંત ખતરનાક છે, કારણ કે તાજેતરમાં, ગુજરાતના રાજકોટની એક હોસ્‍પિટલમાં ડિફોલ્‍ટ પાસવર્ડ "admin123"  ને કારણે મોટી સંખ્‍યામાં મહિલાઓના ખાનગી વીડિયો વાયરલ થયા હતા.રાજકોટની પાયલ મેટરનિટી હોસ્‍પિટલમાં શરૂ થયેલો આ કેસ ભારતના સૌથી ગંભીર સાયબર કૌભાંડોમાંનો એક બની ગયો છે. હેકર્સે ડિફોલ્‍ટ પાસવર્ડનો ઉપયોગ કરીને હોસ્‍પિટલના સીસીટીવી સિસ્‍ટમમાં પ્રવેશ કર્યો અને ગાયનેકોલોજી વોર્ડમાં મહિલાઓના ખાનગી વીડિયો ચોરી લીધા. ત્‍યારબાદ તેઓએ આ વીડિયો વિદેશી પોર્નોગ્રાફિક નેટવર્કને વેચી દીધા.

તપાસમાં જાણવા મળ્‍યું કે આ નેટવર્ક જાન્‍યુઆરી ૨૦૨૪ થી ડિસેમ્‍બર ૨૦૨૪ સુધી સક્રિય હતું. હેકર્સે દેશભરમાંથી આશરે ૫૦,૦૦૦ ક્‍લિપ્‍સ ચોરી લીધી હતી. આ મામલો ત્‍યારે પ્રકાશમાં આવ્‍યો જ્‍યારે આ વીડિયોના ટીઝર યુટયુબ ચેનલો ‘મેઘા એમબીબીએસ' અને ‘સીપી મોન્‍ડા' પર દેખાવા લાગ્‍યા. ત્‍યાંથી, લોકોને ટેલિગ્રામ ગ્રુપમાં મોકલવામાં આવતા હતા જ્‍યાં વીડિયો રૂ.૭૦૦ થી રૂ.૪,૦૦૦ ની વચ્‍ચે વેચાતા હતા.

પોલીસ તપાસમાં જાણવા મળ્‍યું છે કે દેશભરમાં ૮૦ સીસીટીવી સિસ્‍ટમ હેક કરવામાં આવી હતી, જેમાં પુણે, મુંબઈ, નાસિક, સુરત, અમદાવાદ અને દિલ્‍હી જેવા શહેરોનો સમાવેશ થાય છે. પીડિતોમાં હોસ્‍પિટલો, શાળાઓ, ઓફિસો, ફેક્‍ટરીઓ અને ઘરોના રહેવાસીઓનો સમાવેશ થાય છે. જોકે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ માં શરૂઆતની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ જૂન સુધી ટેલિગ્રામ પર ગેરકાયદેસર વિડિઓઝ વેચાતા રહ્યા.

ધરપકડ કરાયેલા આરોપીઓ શું કરે છે?

મુખ્‍ય આરોપી, પરિત ધામેલિયા, ત્રણ સોફ્‌ટવેર ટૂલ્‍સનો ઉપયોગ કરીને પાસવર્ડ તોડતો હતો. ધામેલિયા બી.કોમ. ગ્રેજ્‍યુએટ છે. બીજા આરોપી, રોહિત સિસોદિયા, મેડિકલ લેબ ટેકનોલોજીમાં ડિપ્‍લોમા ધરાવે છે અને કાયદેસર વ્‍યાવસાયિક તરીકે ઓળખાતો હતો અને ચોરેલા લોગિનનો ઉપયોગ કરીને કેમેરા હેક કરતો હતો. રોહિતની દિલ્‍હીમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

નિષ્‍ણાતો અને તપાસકર્તાઓ શું કહે છે

 ટાઈમ્‍સ ઓફ ઈન્‍ડિયાએ અમદાવાદ સાયબર ક્રાઇમ બ્રાન્‍ચના એક અધિકારીને ટાંકીને કહ્યું કે હેકર્સે ‘બ્રુટ ફોર્સ એટેક' તકનીકનો ઉપયોગ કર્યો હતો, જેમાં કમ્‍પ્‍યુટર લોગિન કરવા માટે દરેક પાસવર્ડનો અંદાજ લગાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. તપાસકર્તાઓએ ચેતવણી આપી છે કે દેશભરમાં ઘણા સીસીટીવી કેમેરા હજુ પણ ર્ઁીફુળશઁ૧૨૩ઁ જેવા ફેક્‍ટરી પાસવર્ડ પર ચાલી રહ્યા છે જે ગમે ત્‍યારે હેક થઈ શકે છે.

ગુજરાતના રાજકોટમાં એક મેટરનિટી હોસ્‍પિટલમાં એક સનસનાટીભર્યો કિસ્‍સો સામે આવ્‍યો છે. એક નાની ભૂલને કારણે,સ્ત્રીરોગવિજ્ઞાની પાસે ચેકઅપ માટે જતી મહિલાઓના ખાનગી વીડિયો હવે પોર્ન સાઇટ્‍સ પર પહોંચી ગયા છે. આ ઘટનાની તીવ્રતાને ભારતમાં અત્‍યાર સુધીનો સૌથી મોટો સાયબર પોર્ન કૌભાંડ ગણાવવામાં આવી રહ્યો છે.

તપાસમાં જાણવા મળ્‍યું છે કે જાન્‍યુઆરી ૨૦૨૪ થી ડિસેમ્‍બર ૨૦૨૪ દરમિયાન, હેકર્સે દેશભરની હોસ્‍પિટલો, શાળાઓ, ફેક્‍ટરીઓ, ઓફિસો અને ખાનગી ઘરોના કેમેરામાંથી આશરે ૫૦,૦૦૦ વિડિઓ ક્‍લિપ્‍સ ચોરી લીધી હતી. ટાઇમ્‍સ ઓફ ઇન્‍ડિયાના અહેવાલ મુજબ, આ સમગ્ર નેટવર્ક ૮૦ થી વધુ સીસીટીવી ડેશબોર્ડ હેક કરીને સંચાલિત કરવામાં આવ્‍યું હતું, જેમાં પુણે, મુંબઈ, નાસિક, સુરત, અમદાવાદ અને દિલ્‍હી જેવા શહેરો આવરી લેવામાં આવ્‍યા હતા.

હેકિંગ કેવી રીતે થયું?

આ સાયબર ક્રાઇમનું કારણ હોસ્‍પિટલના સીસીટીવી કેમેરાનો ડિફોલ્‍ટ પાસવર્ડ હતો. હેકર્સે ડિફોલ્‍ટ એડમિન પાસવર્ડ (એડમિન૧૨૩) નો ઉપયોગ કરીને હોસ્‍પિટલના સીસીટીવી સિસ્‍ટમમાં પ્રવેશ કર્યો અને પછી ગાયનેકોલોજી વોર્ડમાં રેકોર્ડ કરાયેલા ખાનગી ફૂટેજ ચોરી લીધા. ત્‍યારબાદ તેઓએ આ ક્‍લિપ્‍સ આંતરરાષ્‍ટ્રીય પોર્નોગ્રાફિક નેટવર્ક્‍સને વેચી, લાખો રૂપિયા કમાયા.

અમદાવાદ સાયબર ક્રાઈમ બ્રાન્‍ચના એક અધિકારીએ સમજાવ્‍યું,‘હેકર્સે' ‘બ્રુટ ફોર્સ એટેક' ટેકનિકનો ઉપયોગ કર્યો હતો, જેમાં એક બોટ સાચો પાસવર્ડ ન મળે ત્‍યાં સુધી હજારો પાસવર્ડ અજમાવે છે.

નેટવર્કનો માસ્‍ટરમાઇન્‍ડ, પરિત ધમેલિયા, બી.કોમ. ગ્રેજ્‍યુએટ છે. તેણે હેકિંગ કરવા માટે ત્રણ અલગ અલગ સોફ્‌ટવેર ટૂલ્‍સનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેનો સાથી, રોહિત સિસોદિયા, જેની દિલ્‍હીમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, તેણે મેડિકલ લેબ ટેકનોલોજી ડિપ્‍લોમા હોલ્‍ડરનો વેશ ધારણ કર્યો હતો. તેણે હોસ્‍પિટલોમાંથી લાઈવ ફીડ્‍સ એક્‍સેસ કરવા માટે ચોરેલા લોગિનનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

રહસ્‍ય કેવી રીતે ખુલ્‍યું?

રાજકોટ હોસ્‍પિટલના ફૂટેજના ટીઝર અનેક યુટયુબ ચેનલો પર પોસ્‍ટ કરવામાં આવ્‍યા ત્‍યારે આખો મામલો પ્રકાશમાં આવ્‍યો. આ ચેનલોએ દર્શકોને ટેલિગ્રામ ગ્રુપ્‍સ તરફ નિર્દેશિત કર્યા જ્‍યાં મૂળ વીડિયો ૭૦૦ થી ૪,૦૦૦ રૂપિયામાં વેચાઈ રહ્યા હતા.

ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ માં મુખ્‍ય આરોપીની ધરપકડ થયા પછી પણ, તપાસકર્તાઓએ શોધી કાઢયું કે આ વીડિયો જૂન સુધી ટેલિગ્રામ પર સક્રિય રહ્યા. આ સ્‍પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે નેટવર્કનું અત્‍યંત સંગઠિત સાયબર રેકેટ છે.

તમારી ગોપનીયતા હજુ પણ જોખમમાં છેઃ સૌથી ચોંકાવનારી વાત એ છે કે દેશભરમાં ઘણી સીસીટીવી સિસ્‍ટમો હજુ પણ એડમિન૧૨૩ જેવા ફેક્‍ટરી ડિફોલ્‍ટ પાસવર્ડ્‍સ સાથે કાર્ય કરે છે. સાયબર નિષ્‍ણાતોના મતે, આ બેદરકારી કોઈપણ જાહેર કે ખાનગી સંસ્‍થાને હેકિંગ માટે ખુલ્લી મૂકી દે છે.

આ કિસ્‍સો માત્ર સાયબર સુરક્ષાની નિષ્‍ફળતા જ દર્શાવે છે, પરંતુ એ પણ દર્શાવે છે કે કેવી રીતે એક સરળ પાસવર્ડ ભૂલ લાખો લોકોની ગોપનીયતાને જોખમમાં મૂકી શકે છે.