નવી દિલ્‍હી તા.૪: અનિલ અંબાણીના રિલાયન્‍સ કોમ્‍યુનિકેશન્‍સ લિમિટેડ (RCom) સાથે સંકળાયેલા બેંક છેતરપિડીના કેસમાં એન્‍ફોર્સમેન્‍ટ ડિરેક્‍ટોરેટ (ED) એ મોટી કાર્યવાહી કરી છે. ED એ નવી મુંબઈમાં ધીરુભાઈ અંબાણી નોલેજ સિટી (DAKC) ખાતે
રૂ.૪,૪૬૨.૮૧ કરોડની ૧૩૨ એકરથી વધુ જમીન જપ્ત કરી છે. આ જપ્તી સાથે, કેસમાં જપ્ત કરાયેલી કુલ સંપત્તિ રૂ.૭,૫૦૦ કરોડને વટાવી ગઈ છે. આ કાર્યવાહી પ્રિવેન્‍શન ઓફ મની લોન્‍ડરિગ એક્‍ટ (PMLA), ૨૦૦૨ હેઠળ કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતમાં જપ્તીનો આંકડો રૂ.૩,૦૦૦ કરોડનો હોવાનું જણાવાયું હતું, પરંતુ હવે તે બમણાથી વધુ થઈ ગયું છે.

અગાઉ, ED એ રિલાયન્‍સ કોમ્‍યુનિકેશન્‍સ લિમિટેડ, રિલાયન્‍સ કોમર્શિયલ ફાઇનાન્‍સ લિમિટેડ અને રિલાયન્‍સ હોમ ફાઇનાન્‍સ લિમિટેડ સંબંધિત કેસોમાં રૂ.૩,૦૮૩ કરોડની ૪૨ મિલકતો પણ જપ્ત કરી હતી. સેન્‍ટ્રલ બ્‍યુરો ઓફ ઇન્‍વેસ્‍ટિગેશન (CBI) એ RCom, અનિલ અંબાણી અને અન્‍ય લોકો સામે ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 120-B, 406, અને ૪૨૦ અને ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ અધિનિયમ, ૧૯૮૯ ની કલમ 13(1)(d) સાથે વાંચવામાં આવતા FIR નોંધ્‍યા પછી ED ની તપાસ શરૂ થઈ હતી.

તપાસ એજન્‍સીના જણાવ્‍યા અનુસાર, RCom અને તેની પેટાકંપનીઓએ ૨૦૧૦ અને ૨૦૧૨ વચ્‍ચે સ્‍થાનિક અને વિદેશી બેંકો પાસેથી રૂ.૪૦,૧૮૫ કરોડની લોન લીધી હતી. આમાંથી પાંચ બેંકોએ લોન ખાતાઓને છેતરપિડી જાહેર કર્યા હતા. ED ની તપાસમાં મોટા પાયે ભંડોળનું ડાયવર્ઝન થયું હોવાનું બહાર આવ્‍યું છે. ED એ જણાવ્‍યું હતું કે એક કંપની દ્વારા એક બેંકમાંથી લેવામાં આવેલી લોનનો ઉપયોગ બીજી કંપનીઓ દ્વારા બીજી બેંકોમાંથી લેવામાં આવેલી લોન ચૂકવવા માટે કરવામાં આવ્‍યો હતો, સંબંધિત પક્ષોને ટ્રાન્‍સફર કરવામાં આવ્‍યો હતો અને મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરવામાં આવ્‍યું હતું. આ લોનની શરતોનું સંપૂર્ણ ઉલ્‍લંઘન હતું.

ED એ પણ શોધી કાઢ્‍યું હતું કે RCom અને તેની સંબંધિત કંપનીઓએ લોનને સદાબહાર બનાવવા માટે રૂ.૧૩,૬૦૦ કરોડથી વધુ રકમ ડાયવર્ઝન કરી હતી. વધુમાં, રૂ.૧૨,૬૦૦ કરોડ સંબંધિત પક્ષોને આપવામાં આવ્‍યા હતા અને રૂ.૧,૮૦૦ કરોડ ફિક્‍સ્‍ડ ડિપોઝિટ અને મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરવામાં આવ્‍યા હતા. આ પૈસા પાછળથી પાછા ખેંચી લેવામાં આવ્‍યા હતા અને ગ્રુપ કંપનીઓમાં ફરીથી રોકાણ કરવામાં આવ્‍યા હતા. ED એ બિલ ડિસ્‍કાઉન્‍ટિંગનો દુરુપયોગ પણ શોધી કાઢ્‍યો હતો, જેનાથી સંબંધિત પક્ષોને ભંડોળ મોકલવામાં આવ્‍યું હતું. કેટલીક લોન વિદેશમાં પણ મોકલવામાં આવી હતી.

સોમવારની કાર્યવાહી પછી, રિલાયન્‍સ ગ્રુપ બેંક છેતરપિડીના કેસોમાં જપ્ત કરાયેલી કુલ સંપત્તિ રૂ.૭,૫૪૫ કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે. ED એ જણાવ્‍યું હતું કે તે નાણાકીય ગુનાઓ સાથે જોડાયેલી સંપત્તિઓને ટ્રેક કરવા અને પુનઃપ્રાપ્ત કરવા પર ધ્‍યાન કેન્‍દ્રિત કરી રહી છે. એજન્‍સીએ જણાવ્‍યું હતું કે, ED નાણાકીય ગુનાઓના ગુનેગારોનો સક્રિયપણે પીછો કરી રહી છે અને ગુનામાંથી મળેલી રકમ તેમના હકદાર દાવેદારો સુધી પહોંચે તે સુનિﾍતિ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

ED તપાસમાં એ પણ બહાર આવ્‍યું છે કે RCom અને તેની પેટાકંપનીઓએ લોન ભંડોળનો દુરુપયોગ કર્યો હતો. તેમણે લોન ભંડોળ એક કંપનીમાંથી બીજી કંપનીમાં ટ્રાન્‍સફર કર્યું હતું, આમ લોનનો સાચો હેતુ નિષ્‍ફળ ગયો હતો. આ ધિરાણ આપતી બેંકોની પરવાનગી વિના કરવામાં આવ્‍યું હતું. ED ને જાણવા મળ્‍યું કે આ ભંડોળને વાળવાનું એક સુનિયોજિત કાવતરું હતું.

ED એ આ કેસમાં CBI FIR બાદ તેની તપાસ શરૂ કરી હતી. CBI અને RCom અને અનિલ અંબાણી પર છેતરપિડી અને ગુનાહિત કાવતરું કરવાનો આરોપ લગાવ્‍યો હતો. ED એ તેની તપાસમાં શોધી કાઢ્‍યું હતું કે લોન ભંડોળનો ઉપયોગ કંપનીના વાસ્‍તવિક વ્‍યવસાય સિવાય અન્‍ય હેતુઓ માટે કરવામાં આવ્‍યો હતો. આ એક ગંભીર નાણાકીય અનિયમિતતા હતી.

રિલાયન્‍સ ઇન્‍ફ્રાસ્‍ટ્રક્‍ચરે પુષ્ટિ આપી હતી કે ED એ PMLA ના ઉલ્‍લંઘન માટે કંપનીની કેટલીક સંપત્તિઓને કામચલાઉ રીતે જપ્ત કરી છે. તેણે ખાતરી આપી હતી કે આ કંપનીના વ્‍યવસાયિક કામગીરી, શેરધારકો, કર્મચારીઓ અથવા અન્‍ય કોઈપણ હિસ્‍સેદારોને અસર કરશે નહીં. અનિલ અંબાણી ૩.૫ વર્ષથી વધુ સમયથી રિલાયન્‍સ ઇન્‍ફ્રાસ્‍ટ્રક્‍ચર લિમિટેડના બોર્ડમાં નથી.