નવી દિલ્‍હી તા.૪: ગ્રામીણ વિસ્‍તારોમાં રોજગારમાં ઘટાડાને કારણે દેશમાં બેરોજગારીનો દર ઓક્‍ટોબર ૨૦૨૫ માં ૭.૫% ની છ મહિનાની ટોચે પહોંચી ગયો. આ તાજેતરના મહિનાઓમાં જોવા મળેલા બેરોજગારી દર કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. અગાઉ, બેરોજગારીનો દર એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં તેના સૌથી ઉચ્‍ચ સ્‍તરે હતો, ૭.૭%. તે સપ્‍ટેમ્‍બરમાં ૬.૪% અને ઓગસ્‍ટમાં ૬.૩% હતો. વધતા બેરોજગારી દર છતાં, કૃષિ ક્ષેત્રમાં ૧૧ મિલિયન લોકોને રોજગાર મળ્‍યો.

સેન્‍ટર ફોર મોનિટરિગ ઇન્‍ડિયન ઇકોનોમી (CMIE) ના અહેવાલ મુજબ, ઓક્‍ટોબરમાં ખરીફ પાકની લણણી તેની ટોચ પર પહોંચી, અને રવિ પાકની વાવણી પણ શરૂ થઈ. આનાથી કૃષિ રોજગાર સપ્‍ટેમ્‍બરમાં ૧૨૫ મિલિયનથી વધીને ૧૩૬ મિલિયન થઈ ગયો. રસપ્રદ વાત એ છે કે, કૃષિ રોજગારમાં તીવ્ર વધારો થવા છતાં, ગ્રામીણ ભારતમાં બેરોજગારીનો દર ૭.૬ ટકા સુધી વધ્‍યો. જોકે, શહેરી બેરોજગારી ઘટીને ૭.૪ ટકા થઈ ગઈ.

કૃષિ ક્ષેત્રમાં સ્‍થળાંતરને કારણે ગયા મહિને બાંધકામ, ઉત્‍પાદન અને સેવા ક્ષેત્રોમાં રોજગારમાં ઘટાડો થયો. બાંધકામ ઉદ્યોગમાં ૯ મિલિયનથી વધુ નોકરીઓનો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો. ઉત્‍પાદન અને સેવા ઉદ્યોગોમાં લગભગ ૩.૮ મિલિયન લોકોએ તેમની નોકરી ગુમાવી. દૈનિક વેતન મજૂરો અને નાના વેપારીઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરાયેલા ૯૦ ટકા કામદારો ઓક્‍ટોબરમાં બેરોજગાર હતા. જોકે, તેમાંથી મોટાભાગના લોકોને ખેતરોમાં કામ મળ્‍યું અને તેમને ખેડૂતો અથવા કૃષિ મજૂરો તરીકે ફરીથી વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્‍યા. વેપારીઓ (નાના સ્‍વ-રોજગાર ઉદ્યોગસાહસિકો) તરીકે કાર્યરત લોકોની સંખ્‍યામાં ૫.૫ મિલિયનનો ઘટાડો થયો. આમાંથી ઘણા લોકો કામના અભાવે કૃષિ ક્ષેત્રમાં સ્‍થળાંતરિત થયા.

ભારતમાં ઓક્‍ટોબરમાં વ્‍હાઇટ કોલર (ઓફિસ) નોકરીઓમાં વાર્ષિક ધોરણે ૯%નો ઘટાડો થયો. દશેરા અને દિવાળી જેવા તહેવારોને કારણે ભરતી પ્રવૃત્તિમાં કામચલાઉ મંદી આવવાને કારણે આ ઘટાડો થયો હતો. IT ક્ષેત્રમાં ભરતી પ્રવૃત્તિમાં ૧૫% અને બેંકિગમાં ૨૪%નો ઘટાડો થયો હતો. આ દર્શાવે છે કે IT યુનિકોર્નમાં પણ ભરતી પ્રવૃત્તિ સ્‍થિર રહી છે.

જોબસ્‍પીક ઇન્‍ડેક્‍સ રિપોર્ટ મુજબ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્‍ટેલિજન્‍સ/મશીન લર્નિગ (AI/ML) વ્‍યાવસાયિકોની માંગમાં ૩૩% નો નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. એકાઉન્‍ટિંગ અને ફાઇનાન્‍સમાં નોકરીઓમાં ૧૫%, શિક્ષણમાં ૧૩% અને BPO/ITESમાં ૬%નો વધારો થયો છે.