નવી દિલ્‍હી,તા.૦૬: ૨૫ વર્ષ પછી શેરબજારમાં રોકાણની ભાવના બદલાતી દેખાય છે. સ્‍થાનિક અને વિદેશી સંસ્‍થાકીય રોકાણકારો વચ્‍ચેનો તફાવત ૨૫ વર્ષમાં સૌથી વધુ સ્‍તરે પહોંચી ગયો છે. આ સપ્‍ટેમ્‍બર ક્‍વાર્ટરના ડેટા પરથી સ્‍પષ્ટ થાય છે, જે બંને પ્રકારના રોકાણકારોના રોકાણ પેટર્નમાં નોંધપાત્ર તફાવત દર્શાવે છે.

ઇકોનોમિક ટાઇમ્‍સ અનુસાર, સ્‍થાનિક સંસ્‍થાકીય રોકાણકારો (DII) એ ફલ્‍ચ્‍-લિસ્‍ટેડ કંપનીઓમાં તેમનો હિસ્‍સો વધારીને ૧૮.૨૬% કર્યો છે, જે અત્‍યાર સુધીનો સૌથી વધુ છે. દરમિયાન, વિદેશી રોકાણકારોનો હિસ્‍સો ઘટીને ૧૬.૭૧% થયો છે, જે ૧૩ વર્ષમાં સૌથી નીચો છે. માર્ચ ક્‍વાર્ટરમાં DII નો હિસ્‍સો પહેલાથી જ વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPI) કરતા વધી ગયો હતો. સ્‍થાનિક રોકાણકારો શેરબજારમાં રોકાણ કરી રહ્યા હોવાથી આ તફાવત વધ્‍યો છે. દરમિયાન, વૃદ્ધિ અને મૂલ્‍યાંકન અંગેની અનિﾍતિતાને કારણે વિદેશી ફંડ મેનેજરો પાછા ખેંચાઈ ગયા છે.

અસિત સી મહેતા ઇન્‍ટરમીડિયેટ્‍સના સંશોધન વડા સિદ્ધાર્થ ભામારે કહે છે કે FII અને DII હોલ્‍ડિંગ્‍સ વચ્‍ચે વધતો તફાવત કોર્પોરેટ ભારતના રિટેલાઇઝેશનને પ્રતિબિબિત કરે છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડમાં આવતા મોટાભાગના નાણાં રિટેલ રોકાણકારો પાસેથી આવે છે, જ્‍યારે સંસ્‍થાકીય ભંડોળ ટ્રસ્‍ટ અને ફેમિલી ઓફિસો દ્વારા રોકાણ કરવામાં આવે છે.

ભારતીય કંપનીઓમાં મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડ હોલ્‍ડિંગ આ ક્‍વાર્ટરમાં વધીને ૧૦.૯% થયું છે, જે જૂન ક્‍વાર્ટરમાં ૧૦.૫૬% હતું. આ વધારો રિટેલ રોકાણકારો તરફથી મજબૂત રોકાણ પ્રવાહને કારણે થયો છે, જેમાં સિસ્‍ટમેટિક ઇન્‍વેસ્‍ટમેન્‍ટ પ્‍લાન (SIP) દ્વારા રેકોર્ડ માસિક રોકાણ પ્રવાહ છે.

જુલાઈ અને સપ્‍ટેમ્‍બર વચ્‍ચે, વિદેશી રોકાણકારોએ રૂ.૧.૦૨ લાખ કરોડના શેર વેચ્‍યા. આ જ સમયગાળા દરમિયાન, સ્‍થાનિક રોકાણકારોએ રૂ.૨.૨૧ લાખ કરોડના શેર ખરીદ્યા. IIFL કેપિટલ સર્વિસીસ લિમિટેડના સિનિયર વાઇસ પ્રેસિડેન્‍ટ શ્રીરામ વેલાયુધને જણાવ્‍યું હતું કે વિદેશી રોકાણકારો વર્ષના મોટાભાગના સમય માટે વેચાણ કરી રહ્યા છે, જે યુએસ અને ચીન, તાઇવાન અને કોરિયા જેવા અન્‍ય ઉભરતા બજારોને પસંદ કરે છે. ડિસેમ્‍બર ૨૦૨૦ થી ભારતીય કંપનીઓમાં વિદેશી ઇક્‍વિટી સતત ઘટી રહી છે. જોકે, જૂન ૨૦૨૩ પછી આ ઘટાડો વધુ ઝડપી બન્‍યો. જૂન ૨૦૨૩માં તેમનો હિસ્‍સો ૧૮.૯૬% હતો, જે ડિસેમ્‍બર ૨૦૨૦ માં ૨૧.૨૧% હતો.

વિદેશી ભંડોળમાં જોખમ ટાળવા છતાં, સ્‍થાનિક રોકાણના સતત પ્રવાહને કારણે ભારતીય શેરબજાર સ્‍થિર રહ્યું છે. પ્રાઇમ ડેટાબેઝ ગ્રુપના મેનેજિગ ડિરેક્‍ટર પ્રણવ હલ્‍દિયાએ જણાવ્‍યું હતું કે અગાઉ, જ્‍યારે વિદેશી રોકાણકારો પૈસા પાછા ખેંચી લેતા હતા, ત્‍યારે બજારમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થતો હતો. પરંતુ હવે એવું નથી, કારણ કે સ્‍થાનિક રોકાણ ટેકો પૂરો પાડી રહ્યું છે.