છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
વિકાસકામો માટે નાણા નથીઃ આવકના ૬૨% પગાર-પેન્શન-વ્યાજ પાછળ
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪માં, ૫૩% મહેસૂલ આવક પગાર, પેન્શન અને વ્યાજ ચૂકવણી પર ખર્ચવામાં આવી હતી, જ્યારે સબસિડી ૯% હતી : પૈસાની તીવ્ર અછતઃ આવી હાલત છે રાજ્યોનીઃ ચોંકાવનારા આંકડા જાહેર
નવિ દિલ્હી,તા.૦૬: ભારતીય રાજ્યો ગંભીર રોકડ તંગીનો સામનો કરી રહ્યા છે, જેના કારણે મહત્વપૂર્ણ વિકાસ કાર્યક્રમોને ભંડોળ પૂરું પાડવાની તેમની ક્ષમતા પર અસર પડી રહી છે. PRS લેજિસ્લેટિવ રિસર્ચ રિપોર્ટ, સ્ટેટ ઓફ સ્ટેટ ફાઇનાન્સ ૨૦૨૫, જણાવે છે કે આ પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ કારણ કે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪ માં તેમની આવકનો ૬૨% પગાર, પેન્શન, વ્યાજ ચૂકવણી અને સબસિડી જેવી પૂર્વ-આયોજિત પ્રતિબદ્ધતાઓ પર ખર્ચવામાં આવ્યો હતો.
બધા રાજ્યો અને પસંદ કરેલા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના બજેટ દસ્તાવેજો અને ઓડિટેડ એકાઉન્ટ્સના ડેટાના આધારે, અહેવાલ જણાવે છે કે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪ માં આવકનો ૫૩% પગાર, પેન્શન અને વ્યાજ ચૂકવણી પર ખર્ચવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે સબસિડી ૯% હતી. કુલ આવક કરતાં ૧૦૭ ટકા વધુ પ્રતિબદ્ધ ખર્ચ સાથે પંજાબ પ્રથમ ક્રમે છે. તે પછી હિમાચલ પ્રદેશ (૮૫ ટકા), તમિલનાડુ (૭૭ ટકા), કેરળ (૭૫ ટકા) અને હરિયાણા (૭૧ ટકા) આવે છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, ૨૦૨૫-૨૬માં, રાજ્યો તેમની આવકનો ૫૦ ટકા પગાર, પેન્શન અને વ્યાજ ચુકવણી પર ખર્ચ કરશે. આસામ, હિમાચલ પ્રદેશ, કેરળ, પંજાબ અને તમિલનાડુ જેવા રાજ્યો પ્રતિબદ્ધ વસ્તુઓ પર ૬૦ ટકાથી વધુ ખર્ચ કરશે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ઉચ્ચ પ્રતિબદ્ધ ખર્ચને કારણે ઘણા રાજ્યોને તાત્કાલિક ખર્ચ માટે પણ ઉધાર લેવાની ફરજ પડી છે. આના કારણે કુલ દેવું GDPના ૨૭.૫ ટકા સુધી પહોંચી ગયું છે, જે ૨૦ ટકાની ભલામણ કરેલ મર્યાદાથી ઘણું વધારે છે. વધતા દેવાને કારણે વ્યાજ જવાબદારીઓ વધી છે, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪માં આવકના ૧૩ ટકા હતા. દરમિયાન, ૧૫મા નાણા પંચની ભલામણોને કારણે બિનશરતી ટ્રાન્સફરમાં ઘટાડાથી રાજ્યોની ખર્ચ સ્વાયત્તતામાં વધુ ઘટાડો થયો છે.
મંગળવારે દિલ્હી સ્કૂલ ઓફ ઇકોનોમિક્સમાં આવી જ ચિતા વ્યક્ત કરતા કેન્દ્રીય નાણાં પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે જણાવ્યું હતું કે ઘણા રાજ્યો તેમની આવકનો લગભગ ૭૦ ટકા પગાર અને પેન્શન પર ખર્ચ કરી રહ્યા છે, જેમાંથી ફક્ત ૩૦ ટકા વિકાસ જરૂરિયાતો માટે બાકી છે. તેમણે કહ્યું કે આ માળખાકીય કઠોરતા વિકાસને અવરોધે છે અને રાજ્યોને ઉધાર લેવાની ફરજ પાડે છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે મહિલાઓ માટે બિનશરતી રોકડ ટ્રાન્સફર (UCT) યોજનાઓનો ફેલાવો એ બીજો ઉભરતો પડકાર છે. હવે, ૧૨ રાજ્યો આવા કાર્યક્રમો ચલાવી રહ્યા છે, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૩ માં ફક્ત બે હતા. આ ૧૨ રાજ્યોએ આ વસ્તુ પર આશરે રૂ.૧.૬૮ લાખ કરોડ ખર્ચ્યા છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે આ યોજનાઓ લાગુ કરતા અડધા રાજ્યોએ તેમની આવક ખાધમાં વધારો જોયો છે.
PRS અહેવાલમાં રાજ્યો વચ્ચે વધતી જતી નાણાકીય અસમાનતા પણ નોંધવામાં આવી છે. ઉચ્ચ આવક ધરાવતા રાજ્યોમાં માથાદીઠ આવકનું ઉત્પાદન ગરીબ રાજ્યો કરતા ઘણું વધારે થયું છે.
(10:22 AM IST)
