નવી દિલ્હી: રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં પ્રદૂષણનું સ્તર ભયજનક સપાટીએ પહોંચી ગયું છે. પંજાબ અને હરિયાણામાં પરાળી સળગાવવાની ઘટનાઓમાં અચાનક વધારો થતાં દિલ્હીની હવા ઝેરી બની છે. કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ અનુસાર, ગુરુવારે સાંજે વાયુ ગુણવત્તા સૂચકાંક ૩૧૧ પર પહોંચી ગયો, જે 'ખૂબ જ ખરાબ' શ્રેણીમાં આવે છે. નિષ્ણાંતોએ આગામી ત્રણથી ચાર દિવસોમાં સ્થિતિ વધુ વણસવાની ચેતવણી આપી છે અને આને 'હેલ્થ ઇમરજન્સી' સમાન ગણાવી છે.

દેશની રાજધાની દિલ્હી ફરી એકવાર પ્રદૂષણની ગંભીર ચપેટમાં આવી ગઈ છે. ગુરુવારે સવારથી જ દિલ્હીના આકાશમાં ઝેરી ધુમ્મસની ચાદર છવાયેલી જોવા મળી હતી, જેના કારણે લોકોને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને આંખોમાં બળતરાની ફરિયાદ ઉઠી હતી.

*પરાળી સળગાવવી મુખ્ય કારણ*

પ્રદૂષણમાં અચાનક થયેલા આ વધારા પાછળનું મુખ્ય કારણ પડોશી રાજ્યો, ખાસ કરીને પંજાબમાં, પરાળી સળગાવવાની ઘટનાઓને માનવામાં આવે છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ વર્ષે પંજાબમાં પૂરને કારણે લણણીમાં વિલંબ થયો હતો, જેના કારણે પરાળી સળગાવવાની ઘટનાઓ હવે ચરમસીમાએ પહોંચી છે. ડિસિઝન સપોર્ટ સિસ્ટમના અહેવાલ મુજબ, ગુરુવારે દિલ્હીના પીએમ ૨.૫ પ્રદૂષણમાં પરાળીનો હિસ્સો વધીને ૧૬% થઈ ગયો છે, જે શુક્રવાર સુધીમાં ૨૯% સુધી પહોંચી શકે છે.

*એકયુઆઈ 'ખૂબ જ ખરાબ' સ્તરે*

કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (સીપીસીબી) દ્વારા જારી કરાયેલા આંકડા મુજબ, ગુરુવારે સવારે દિલ્હીનો સરેરાશ એકયુઆઈ ૨૭૮ નોંધાયો હતો, જે 'ખરાબ' શ્રેણીમાં હતો. જોકે, દિવસ જેમ જેમ આગળ વધ્યો તેમ તેમ સ્થિતિ વણસી હતી અને સાંજ સુધીમાં AQI વધીને ૩૧૧ પર પહોંચી ગયો, જે 'ખૂબ જ ખરાબ' શ્રેણી દર્શાવે છે. દિલ્હીના ઘણા વિસ્તારોમાં આ આંકડો ૩૫૦ ને પાર કરી ગયો હતો.

*અન્ય પરિબળો પણ જવાબદાર*

પરાળીના ધુમાડા ઉપરાંત, હવામાનના અન્ય પરિબળોએ પણ સ્થિતિ બગાડી છે. પવનની ધીમી ગતિ અને ઘટતું તાપમાન પ્રદૂષકોને જમીનની નજીક જકડી રાખે છે, જેનાથી હવા વધુ ઝેરી બને છે. આ સિવાય વાહનોમાંથી નીકળતો ધુમાડો, બાંધકામની ધૂળ અને ઔદ્યોગિક પ્રદૂષણ પણ પરિસ્થિતિને ગંભીર બનાવી રહ્યા છે.

*'હેલ્થ ઇમરજન્સી' જેવી સ્થિતિ*

જાણીતા પલ્મોનોલોજિસ્ટ અને એઈમ્સ ના પૂર્વ ડિરેક્ટર ડૉ. રણદીપ ગુલેરિયાએ આ સ્થિતિને 'હેલ્થ ઇમરજન્સી' ગણાવી છે. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે આ ઝેરી હવા કોવિડ કરતાં પણ વધુ ખતરનાક અને 'સાઈલન્ટ કિલર' સાબિત થઈ શકે છે. તેમણે ખાસ કરીને ફેફસાંની બીમારી ધરાવતા લોકો, બાળકો અને વૃદ્ધોને બિનજરૂરી બહાર ન નીકળવાની અને જો નીકળવું પડે તો ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા માસ્ક પહેરવાની સલાહ આપી છે.

*આગામી દિવસો પડકારજનક*

હવામાન વિભાગ અને વાયુ ગુણવત્તાની દેખરેખ રાખતી સંસ્થાઓએ આગાહી કરી છે કે આગામી ત્રણથી ચાર દિવસો સુધી દિલ્હીની હવાની ગુણવત્તા 'ખૂબ જ ખરાબ' થી 'ગંભીર' શ્રેણીમાં રહી શકે છે, કારણ કે પરાળી સળગાવવાની ઘટનાઓ હજુ ચાલુ રહેશે.