<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Saturday, 8th November 2025

દેશની દવા કિંમત નિર્ધારણ સિસ્‍ટમ જ માંદલી

દેશની દવા નીતિમાં જ ‘ખાટલે મોટી ખોટ': સરકારી રિપોર્ટે ખોલી ડ્રગ પ્રાઈસિંગ સિસ્‍ટમની પોલ : દવાની કિંમત નક્કી કરતી નીતિ પારદર્શી નથીઃ સામાન્‍ય દવાઓ સસ્‍તી છે પણ દુર્લભ બિમારીની દવાઓ મોંઘીદાટઃ દવા બજારમાં સુધારો-સબસીડી-વીજ કવચ વધારવાની જરૂર

નવી દિલ્‍હી, તા.૮: ભારતમાં દવાઓને સસ્‍તી અને સુલભ બનાવવા માટે રચાયેલ સિસ્‍ટમ હવે પ્રશ્‍નાર્થમાં છે. નેશનલ ફાર્માસ્‍યુટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટી  દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા એક અભ્‍યાસમાં બહાર આવ્‍યું છે કે દેશની દવા કિંમત નિર્ધારણ સિસ્‍ટમ અપારદર્શક અને અસ્‍થિર છે. દિલ્‍હીના બ્રિજ પોલિસી થિંક ટેન્‍ક, બેંગ્‍લોર બાયો-ઇનોવેશન સેન્‍ટર અને ગુજરાત નેશનલ લો યુનિવર્સિટી દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા આ અભ્‍યાસમાં જણાવાયું છે કે સામાન્‍ય દવાઓ સસ્‍તી હોવા છતાં, નીતિ ગંભીર અને દુર્લભ રોગોની સારવાર કરવામાં નિષ્‍ફળ રહી છે.

અહેવાલ મુજબ, ભારતે ૨૦૧૩ માં ડ્રગ પ્રાઇસ કંટ્રોલ ઓર્ડર હેઠળ ખર્ચ-આધારિત સિસ્‍ટમને બજાર-આધારિત સિસ્‍ટમથી બદલી નાખી હતી જેથી ખાતરી કરી શકાય કે દવાના ભાવ ઉત્‍પાદન ખર્ચ સાથે સુસંગત છે. જો કે, આ ફેરફાર પારદર્શિતા લાવ્‍યો નહીં. ઉત્‍પાદકો સમજી શકતા નથી કે સરકાર ટોચમર્યાદા કિંમતો કેવી રીતે નક્કી કરે છે. બજાર-આધારિત કિંમત નિર્ધારણ ડેટા પારદર્શિતા અને અસંગતતા દ્વારા વર્ગીકળત થયેલ છે, જેના કારણે નવી કંપનીઓ માટે બજારમાં પ્રવેશવું મુશ્‍કેલ બને છે,ૅ અહેવાલમાં જણાવાયું છે.

બ્રિજ પોલિસીના ડિરેક્‍ટર કળતિકા કળષ્‍ણમૂર્તિએ જણાવ્‍યું હતું કે ભારતનો સૌથી મોટો પડકાર દુર્લભ અને ગંભીર રોગોની સારવાર છે. આ રોગો માટેની દવાઓ માત્ર મોંઘી જ નથી પણ દેશમાં ઉપલબ્‍ધતા પણ મર્યાદિત છે. અહેવાલ સૂચવે છે કે સરકારે આ ક્ષેત્રમાં માળખાગત સંવાદો, લક્ષિત સબસિડી અને સંશોધન પ્રોત્‍સાહનો પૂરા પાડવાની જરૂર છે જેથી કોષ અને જનીન ઉપચાર જેવી અદ્યતન ઉપચાર સ્‍થાનિક રીતે વિકસિત થઈ શકે અને ભારતમાં સસ્‍તી બની શકે.

અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારતના આરોગ્‍ય ખર્ચનો ૪૮.૮% હજુ પણ પરિવારો દ્વારા સીધો ભોગવવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે ખિસ્‍સામાંથીૅ સિસ્‍ટમ પ્રભુત્‍વ ધરાવે છે. આયુષ્‍માન ભારત, CGHS અને રાષ્‍ટ્રીય આરોગ્‍ય મિશન જેવી યોજનાઓ હોસ્‍પિટલ સારવાર ખર્ચને આવરી લે છે પરંતુ દવાના ભાવને અસર કરતી નથી. આયુષ્‍માન ભારત યોજના ફક્‍ત હોસ્‍પિટલમાં દાખલ થવાને આવરી લે છે, દેશની બહાર ખરીદેલી દવાઓને નહીં. પરિણામે, દર્દીઓએ પોતાના ખિસ્‍સામાંથી દવાઓ માટે ચૂકવણી કરવી પડે છે. અહેવાલ મુજબ, જ્‍યાં સુધી વીમા પોલિસીમાં દવા કવરેજનો સમાવેશ ન થાય ત્‍યાં સુધી ફાર્માસ્‍યુટિકલ બજારમાં પારદર્શિતા અને વાજબી કિંમત શકય નથી. 

(10:33 AM IST)