વારાણસી : જ્યારે કોઈ ખેલાડી મેડલ જીતે છે, ત્યારે પડદા પાછળ કામ કરતા અનામી નિષ્ણાતોની મહેનત ઘણીવાર અજાણ રહે છે. કાશીના સ્પોર્ટ્સ ફિઝિયોથેરાપી જગતના નિષ્ણાતો અને તાલીમાર્થીઓ હાલમાં ગંભીર સંઘર્ષનો સામનો કરી રહ્યા છે, જ્યાં અસ્થિર આવક, માન્યતાનો અભાવ અને શૈક્ષણિક સુવિધાઓની ઉપેક્ષા તેમની કારકિર્દીને જોખમમાં મૂકી રહી છે. આ નિષ્ણાતો પ્રશ્ન કરે છે કે શું સરકાર અને રમતગમત વહીવટ તેમને હંમેશા અવગણશે?

સામાન્ય ફિઝિયો વિરુદ્ધ સ્પોર્ટ્સ ફિઝિયો: જાગૃતિનો અભાવ: ડો. અંસિલ શ્રીવાસ્તવ, સ્પોર્ટ્સ સાયન્ટિસ્ટ, સમજાવે છે કે મોટાભાગના રમતવીરો, માતા-પિતા અને કોચ સામાન્ય ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ (General Physiotherapist) અને સ્પોર્ટ્સ ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ (Sports Physiotherapist) વચ્ચેનો મૂળભૂત તફાવત સમજી શકતા નથી.

સામાન્ય ફિઝિયો: પીડા ઘટાડવા અને આરામ આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

સ્પોર્ટ્સ ફિઝિયો: BPT પછી રમતગમત વિજ્ઞાનમાં નિષ્ણાત હોય છે, જે સક્રિય પુનર્વસન, વૈજ્ઞાનિક પ્રોટોકોલ અને ઈજા નિવારણ પર ભાર મૂકે છે.

આ ગેરસમજને કારણે રમતવીરોને ઘણીવાર ખોટી સારવાર મળે છે, જેનાથી ઈજાઓ સંપૂર્ણપણે રૂઝાતી નથી. જાવેદ અખ્તર સમજાવે છે કે સ્પોર્ટ્સ ફિઝિયોથેરાપી નિયંત્રિત, પ્રગતિશીલ કસરતો દ્વારા ખેલાડીને રમત માટે મજબૂત બનાવે છે, માત્ર ઈજાને મટાડતી નથી.

મુખ્ય પડકારો: નોકરી, શિક્ષણ અને માન્યતા: શૈક્ષણિક ઉપેક્ષા: તાલીમાર્થી અદિતિ જયસ્વાલ અને પ્રકૃતિ મિશ્રાએ જણાવ્યું કે પૂર્વાંચલમાં સ્પોર્ટ્સ ફિઝિયોથેરાપીમાં માસ્ટર ડિગ્રી અથવા એડવાન્સ્ડ સર્ટિફિકેશન માટે કોઈ અદ્યતન સંસ્થા કે સરકારી કોલેજ નથી. યુવાનોને મોંઘી ફી ભરીને દિલ્હી કે મુંબઈ જવાની ફરજ પડે છે. તેમણે BHU (બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટી)માં વિશેષતા કાર્યક્રમ શરૂ કરવા પર ભાર મૂક્યો.

નાણાકીય અસ્થિરતા: અભિષેક યાદવે કહ્યું કે સ્થાનિક ક્લબો, કોલેજો અને જિલ્લા-સ્તરીય સ્પર્ધાઓમાં ફિઝિયોથેરાપિસ્ટને ટુર્નામેન્ટ-દર-ટુર્નામેન્ટ અથવા પાર્ટ-ટાઇમ ધોરણે રખાય છે. પગાર એટલો ઓછો હોય છે કે ટકી રહેવું મુશ્કેલ બને છે. ઘણા નિષ્ણાતોને માત્ર અનુભવ માટે પોતાના ખર્ચે ટીમો સાથે મુસાફરી કરવી પડે છે.

ઓળખનો અભાવ: પૂજા યાદવ અને અંકિત કશ્યપે કહ્યું કે રમતવીરો, કોચ અને માતા-પિતા ઘણીવાર સ્પોર્ટ્સ ફિઝિયોથેરાપિસ્ટને માત્ર 'માલિશ કરનારા' અથવા 'સહાયક સ્ટાફ' તરીકે જુએ છે. અનુભવ સિંહ અને અમન કુશવાહાએ ચિંતા વ્યક્ત કરી કે જીતનું દબાણ હોવાથી, કોચ કે મેનેજમેન્ટ ઘણીવાર સ્પોર્ટ્સ ફિઝિયોની વૈજ્ઞાનિક સલાહને અવગણીને ખેલાડીઓને અપેક્ષિત સમય પહેલા મેદાનમાં ઉતારે છે.
નિષ્ણાતોના મુખ્ય સૂચનો

1. નિર્ણય લેવાનો અધિકાર: રમતવીરોના સ્વાસ્થ્ય અંગે અંતિમ નિર્ણય લેવાનો અધિકાર સ્પોર્ટ્સ ફિઝિયોથેરાપિસ્ટને મળવો જોઈએ.

2. ફરજિયાત નિમણૂક: જિલ્લા રમતગમત સત્તામંડળ, હોસ્ટેલો અને ખાનગી એકેડેમીમાં કાયમી સ્પોર્ટ્સ ફિઝિયોની નિમણૂક ફરજિયાત કરવી જોઈએ.

3. જાગૃતિ કાર્યક્રમ: કોચ અને માતાપિતા માટે રમતગમત વિજ્ઞાન અને ફિઝિયોથેરાપી પર ફરજિયાત વર્કશોપનું આયોજન કરવું જોઈએ.