નવી દિલ્હી: કેન્દ્ર સરકારે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેતા, ભારતની બાહ્ય ગુપ્તચર એજન્સી રિસર્ચ એન્ડ એનાલિસિસ વિંગ (રો)ના વડા શ્રી પરાગ જૈન (આઇપીએસ)ને કેબિનેટ સચિવાલયમાં **સચિવ (સુરક્ષા)**નો વધારાનો હવાલો સોંપ્યો છે.

કેબિનેટની નિમણૂક સમિતિ (આઇસીસી) દ્વારા આ આદેશને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આદેશ મુજબ, શ્રી પરાગ જૈન આ પદનો વધારાનો હવાલો તાત્કાલિક અસરથી સંભાળશે, જ્યાં સુધી આ પદ પર નિયમિત અધિકારીની નિમણૂક ન થાય અથવા આગામી આદેશ ન મળે.

 

૧. સીસીએસ બેઠકોમાં સીધી હાજરી

આ નિર્ણયની સૌથી મોટી અને તાત્કાલિક અસર એ થશે કે રો ચીફ હવે સચિવ (સુરક્ષા) તરીકેના તેમના પદની રૂએ  સુરક્ષા અંગેની કેબિનેટ સમિતિ (સીસીએસ)ની બેઠકોમાં ઔપચારિક રીતે હાજરી આપશે.

 * સીસીએસ શું છે? સીસીએસ એ ભારતની સુરક્ષા, સંરક્ષણ અને વ્યૂહાત્મક બાબતો પર અંતિમ નિર્ણય લેનારી સર્વોચ્ચ સરકારી સંસ્થા છે.

 * સભ્યો: આ સમિતિના અધ્યક્ષ વડાપ્રધાન હોય છે, અને તેમાં સંરક્ષણ મંત્રી, ગૃહ મંત્રી, નાણાં મંત્રી અને વિદેશ મંત્રી મુખ્ય સભ્યો તરીકે સામેલ હોય છે.

 * અસર: અત્યાર સુધી રો ના ચીફ જરૂર પડ્યે સીસીએસને બ્રીફિંગ આપતા હતા, પરંતુ હવે સચિવ (સુરક્ષા) તરીકે તેમની ઔપચારિક હાજરી રહેશે. આનાથી બાહ્ય ગુપ્તચર માહિતી અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના નીતિ-નિર્માણ વચ્ચેનું જોડાણ અભૂતપૂર્વ રીતે મજબૂત બનશે. શ્રી જૈન હવે વૈશ્વિક અને સરહદ પારના જોખમો અંગેના ઇનપુટ્સ સીધા જ દેશની સર્વોચ્ચ નિર્ણય લેતી સંસ્થા સમક્ષ મૂકી શકશે.

 

૨. સચિવ (સુરક્ષા) પદનું મહત્વ

કેબિનેટ સચિવાલય હેઠળ આવતું સચિવ (સુરક્ષા)નું પદ ખૂબ જ સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે.

 

 * એસપીજીનું નિયંત્રણ: વડાપ્રધાન, પૂર્વ વડાપ્રધાનો અને તેમના પરિવારના સભ્યોની સુરક્ષા માટે જવાબદાર સ્પેશિયલ પ્રોટેક્શન ગ્રુપ (એસપીજી) નો વહીવટ સીધો સચિવ (સુરક્ષા)ના નિયંત્રણ હેઠળ આવે છે.

 * સુરક્ષા સંકલન: આ પદ દેશની આંતરિક અને બાહ્ય સુરક્ષા સંબંધિત ગુપ્ત માહિતીના પ્રવાહ અને સંકલનમાં ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવે છે.

 

કોણ છે પરાગ જૈન?

શ્રી પરાગ જૈન સુરક્ષા અને ગુપ્તચર વર્તુળોમાં એક અત્યંત સક્ષમ અને અનુભવી અધિકારી તરીકે ઓળખાય છે.

 * કેડર: તેઓ ૧૯૮૯ બેચના પંજાબ કેડરના ઇન્ડિયન પોલિસ સર્વિસ (આઇપીએસ) અધિકારી છે.

 * પૂર્વ ભૂમિકા: રો ચીફ તરીકે નિયુક્ત થતા પહેલા, તેઓ એવિએશન રિસર્ચ સેન્ટર (એઆરસી)ના વડા તરીકે સેવા આપી ચૂક્યા છે, જે ટેકનિકલ ઇન્ટેલિજન્સમાં નિષ્ણાત છે.

 * નિષ્ણાત: તેઓ આંતરિક અને બાહ્ય બંને પ્રકારની ગુપ્તચર કામગીરીમાં ઊંડો અનુભવ ધરાવે છે.

 * ‘ઓપરેશન સિંદૂર’: મીડિયા રિપોર્ટ્સ અને ગુપ્તચર વર્તુળો અનુસાર, શ્રી જૈનને ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ ના મુખ્ય રણનીતિકારોમાંના એક ગણવામાં આવે છે, જે ઓપરેશનમાં પાકિસ્તાનમાં સ્થિત આતંકવાદી કેન્દ્રો પર સચોટ હુમલાઓ માટે નિર્ણાયક ગુપ્તચર સહાય પૂરી પાડવામાં આવી હતી.

 * વિદેશી પોસ્ટિંગ: તેમણે શ્રીલંકા અને કેનેડા જેવા વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ દેશોમાં પણ સેવા આપી છે, જ્યાં તેમણે સરહદ પારના આતંકવાદ અને ખાલિસ્તાન સંબંધિત મુદ્દાઓ પર કામ કર્યું હતું.

 

આમ રો ચીફને સચિવ (સુરક્ષા)ની બેવડી જવાબદારી સોંપવાનો આ નિર્ણય સ્પષ્ટપણે સંકેત આપે છે કે સરકાર રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માળખામાં વિવિધ એજન્સીઓ વચ્ચેના સંકલન અને ગુપ્તચર માહિતીના સીધા પ્રવાહને સર્વોચ્ચ અગ્રતા આપી રહી છે.