પટણા : બપોર સુધીમાં, બિહારનો ચુકાદો સ્પષ્ટ થઈ ગયો હતો. ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) ની આગેવાની હેઠળના રાષ્ટ્રીય લોકશાહી જોડાણ (એનડીએ) 201 બેઠકો પર આગળ હતું, જ્યારે મહાગઠબંધન ફક્ત 50 બેઠકો પર સમેટાઈ ગયું. સીટ વહેંચણીમાં વિલંબ અને વધુ બેઠકોની માંગણી કરનારી કોંગ્રેસને આખરે ફક્ત 5 બેઠકો મળી, જે 2020 કરતા 14 ઓછી છે. આ પ્રદર્શનમાં આશરે 74% ઘટાડો દર્શાવે છે.

હવે બિહારના રાજકારણમાં એક પ્રશ્ન ગુંજી રહ્યો છે: શું છઠ પર્વ પર કોંગ્રેસના નેતાઓના વિવાદાસ્પદ નિવેદનોએ પાર્ટીની વિશ્વસનીયતાને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું અને આમ મહાગઠબંધનની હાર પર મહોર મારી?

બિહાર માત્ર ભારતનું ત્રીજું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું રાજ્ય નથી, પરંતુ સંસ્કૃતિ અને પરંપરામાં ઊંડા મૂળ ધરાવતો સમાજ પણ છે. રાજ્યની લગભગ 89% વસ્તી ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રહે છે, જ્યાં છઠ પૂજા માત્ર એક તહેવાર નથી પરંતુ શ્રદ્ધા, ઓળખ અને આત્મસન્માનનું પ્રતીક છે.

ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન, ભારત ગઠબંધનના કેટલાક નેતાઓ, ખાસ કરીને રાહુલ ગાંધી દ્વારા છઠ પૂજાને "નાટક" ગણાવતા નિવેદનો ભાજપ માટે એક મુખ્ય હથિયાર બન્યા. ભાજપે આ મુદ્દાને જનતામાં મજબૂતીથી ઉઠાવ્યો, તેને "સંસ્કૃતિનું અપમાન" અને "ઘમંડી રાજકારણ"નું ઉદાહરણ ગણાવ્યું.

જ્યારે વિપક્ષી નેતાઓ આ તહેવારને હળવાશથી નકારી રહ્યા હતા, ત્યારે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ યુનેસ્કોની અમૂર્ત સાંસ્કૃતિક વારસાની યાદીમાં તેનો સમાવેશ કરવાની પહેલ કરીને બિહારની સંસ્કૃતિ માટે વૈશ્વિક માન્યતાનો સંદેશ આપ્યો. ભાજપે આ વાર્તાને મજબૂતીથી કેળવી છે.

મોદીને "બિહારી ઓળખ" ના રક્ષક તરીકે જોવામાં આવે છે, જ્યારે વિપક્ષ "ડિસ્કનેક્ટેડ" અને તેનો "વિરોધ" કરે છે. પરિણામો દર્શાવે છે કે જનતાએ આ સંદેશ સ્વીકાર્યો છે.

એનડીએનો ઐતિહાસિક વિજય એ હકીકતની પણ સાક્ષી આપે છે કે બિહાર સતત 'બ્રાન્ડ મોદી' ની પાછળ ઊભો રહ્યો છે. ૨૦૧૪, ૨૦૧૯, ૨૦૨૪ની લોકસભા ચૂંટણી હોય કે ૨૦૨૦ અને ૨૦૨૫ની વિધાનસભા ચૂંટણી હોય, બિહારના લોકો માત્ર વિકાસ માટે જ નહીં, પણ સન્માન અને સાંસ્કૃતિક ઓળખ માટે પણ મતદાન કરે છે. આ ચૂંટણીએ આ વલણને વધુ મજબૂત બનાવ્યું છે. બિહારે આદર માટે મતદાન કર્યું છે. ભારત ગઠબંધન દ્વારા બિહારી ઓળખનું અપમાન કરવામાં આવ્યું હોવાનો ભાજપનો આરોપ લોકોમાં પડઘો પાડ્યો.

પીએમ મોદીએ સહરસામાં એક રેલીમાં કહ્યું કોંગ્રેસ અને આરજેડીના રાજવી પરિવારો વિદેશી તહેવારો ઉજવે છે, પરંતુ જ્યારે છઠની વાત આવે છે, ત્યારે તેઓ કહે છે કે તે માત્ર નાટક છે." તેમનું નિવેદન રાહુલ ગાંધીના "નાટક" નિવેદન અને લાલુ પ્રસાદ યાદવના હેલોવીન વીડિયોનો સંદર્ભ હતું.

જોકે, ચૂંટણીમાં જીત કે હાર ઘણા પરિબળો પર આધાર રાખે છે. શાસન, જાતિ સમીકરણો, વિકાસ કાર્ય અને સામાજિક એકતા એ બધા બિહારના કેન્દ્રમાં છે, પરંતુ બિહાર જેવા રાજ્યમાં, છઠ પૂજા એકતાનું પ્રતીક છે જે સમાજના તમામ વર્ગોને એક કરે છે. કોંગ્રેસે, ભલે અજાણતાં, આ ભાવનાત્મક બંધનને નબળું પાડ્યું, અને તેના પરિણામો ગંભીર હતા.

ગ્રામીણ રાજ્યમાં મતદાનની ટકાવારી વધુ હોવાથી આટલી મોટી બહુમતીથી મળેલી હાર સંસ્કૃતિ અને શ્રદ્ધાનું અપમાન કરવાના ગંભીર રાજકીય પરિણામોનું સૂચક છે. જો મહાગઠબંધન, ખાસ કરીને કોંગ્રેસે આ ભાવનાત્મક પાસાને અગાઉ સમજી હોત, તો પરિણામો કદાચ અલગ હોત.