નવી દિલ્હી : સુપ્રીમ કોર્ટે  દેશમાં વધતા વાયુ પ્રદૂષણના સ્તરને સંબોધવામાં સતત અને વ્યવસ્થિત નિષ્ફળતાને સંબોધવા માટે તાત્કાલિક ન્યાયિક હસ્તક્ષેપની માંગ કરતી આરોગ્ય નિષ્ણાત દ્વારા દાખલ કરાયેલી નવી પીઆઈએલ પર વિચાર કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે પર્યાવરણવાદી એમ.સી. મહેતા દ્વારા દાખલ કરાયેલ પ્રદૂષણ પરના પેન્ડિંગ કેસમાં હોલિસ્ટિક હેલ્થ કોચ લ્યુક ક્રિસ્ટોફર કુટિન્હોને પીઆઈએલ પાછી ખેંચવાની અને હસ્તક્ષેપ અરજી દાખલ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. મુખ્ય ન્યાયાધીશ ભૂષણ રામકૃષ્ણ ગવઈએ કહ્યું, "અરજીકર્તા એમ.સી. મહેતા કેસમાં પેન્ડિંગ કાર્યવાહીમાં હસ્તક્ષેપ અરજી દાખલ કરવા માટે અરજી પાછી ખેંચવાની સ્વતંત્રતા માંગે છે."

કોર્ટ બુધવારે પ્રદૂષણ પરની મુખ્ય અરજી પર સુનાવણી કરશે. કુટિન્હોએ 24 ઓક્ટોબરના રોજ અરજી દાખલ કરી હતી અને કેન્દ્ર, કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB), હવા ગુણવત્તા વ્યવસ્થાપન આયોગ (CAQM), અનેક કેન્દ્રીય મંત્રાલયો, નીતિ આયોગ અને દિલ્હી, પંજાબ, હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને મહારાષ્ટ્ર સરકારોને પક્ષકાર તરીકે નામ આપ્યું હતું.

અરજીમાં જણાવાયું છે કે વર્તમાન વાયુ પ્રદૂષણ સંકટ જાહેર આરોગ્ય કટોકટીના સ્તરે પહોંચી ગયું છે, જે બંધારણની કલમ 21 હેઠળ નાગરિકોના જીવન અને આરોગ્યના મૂળભૂત અધિકારનું ઉલ્લંઘન કરે છે. અરજીમાં વાયુ પ્રદૂષણને રાષ્ટ્રીય જાહેર આરોગ્ય કટોકટી તરીકે જાહેર કરવા અને સમય-બાઉન્ડ રાષ્ટ્રીય કાર્ય યોજના ઘડવાની પણ વિનંતી કરવામાં આવી હતી.

તેમાં જણાવાયું છે કે, "રાષ્ટ્રીય સ્વચ્છ હવા કાર્યક્રમ (NCAP), જે 2019 માં 2024 સુધીમાં રજકણ પદાર્થને 20-30 ટકા ઘટાડવાના લક્ષ્ય સાથે શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો (આ લક્ષ્ય પાછળથી 2026 સુધીમાં 40 ટકા સુધી વધારવામાં આવ્યું હતું), તેના જણાવેલા ઉદ્દેશ્યો પ્રાપ્ત કરવામાં નિષ્ફળ ગયો છે." જુલાઈ 2025 સુધીમાં, સત્તાવાર ડેટા દર્શાવે છે કે 2017 ની તુલનામાં 130 નિયુક્ત શહેરોમાંથી માત્ર 25 શહેરોમાં PM10 સ્તરમાં 40 ટકાનો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે 25 અન્ય શહેરોમાં ખરેખર વધારો જોવા મળ્યો છે.

અરજીમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે એકલા દિલ્હીમાં 2.2 મિલિયન શાળાના બાળકોને ફેફસાંને બદલી ન શકાય તેવું નુકસાન થયું છે, જેમ કે સરકાર અને તબીબી અભ્યાસો દ્વારા પુષ્ટિ મળી છે. અરજીમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે હવા ગુણવત્તા દેખરેખ પ્રણાલીઓ અપૂરતી છે.

તે સ્વતંત્ર પર્યાવરણીય આરોગ્ય નિષ્ણાતના નેતૃત્વમાં હવા ગુણવત્તા અને જાહેર આરોગ્ય પર રાષ્ટ્રીય કાર્ય દળની રચના કરવાની પણ માંગ કરે છે. તે પાકના અવશેષોને બાળવા પર તાત્કાલિક નિયંત્રણો, ખેડૂતો માટે પ્રોત્સાહનો અને ટકાઉ વિકલ્પો, તેમજ ઉચ્ચ ઉત્સર્જન વાહનોને તબક્કાવાર બંધ કરવા અને ઈ-મોબિલિટી અને જાહેર પરિવહનને પ્રોત્સાહન આપવાની વિનંતી કરે છે. અરજીમાં રીઅલ-ટાઇમ દેખરેખ અને માહિતીના જાહેર ખુલાસા દ્વારા ઔદ્યોગિક ઉત્સર્જન ધોરણોના કડક અમલીકરણની પણ વિનંતી કરવામાં આવી છે.