નવી દિલ્હી: ભારતનું મીડિયા અને મનોરંજન (M&E) ક્ષેત્ર દેશના આર્થિક વિકાસને વેગ આપતા મુખ્ય ઉદ્યોગોમાંનું એક બની ગયું છે. એક અંદાજ મુજબ, આ ક્ષેત્ર ૨૦૩૦ સુધીમાં ૧૦૦ અબજ યુએસ ડોલરના જંગી આંકને વટાવી જવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આર્થિક રીતે, M&E ક્ષેત્ર મૂલ્યવર્ધન અને રોજગાર સર્જનમાં સતત યોગદાન આપી રહ્યું છે, જે છેલ્લા દાયકામાં તેના કુલ મૂલ્યવર્ધિત હિસ્સામાં વધારો સૂચવે છે. ખાસ કરીને એનિમેશન અને VFX (વિઝ્યુઅલ ઇફેક્ટ્સ) સેવાઓમાં ભારત ૪૦ થી ૬૦ ટકા ખર્ચ લાભ પ્રદાન કરે છે, જે તેના વિશાળ અને કુશળ કાર્યબળ દ્વારા શક્ય બન્યું છે.

દેશની સર્જનાત્મક અર્થવ્યવસ્થામાં એનિમેશન, વિઝ્યુઅલ ઇફેક્ટ્સ, ગેમિંગ, કોમિક્સ અને એક્સટેન્ડેડ રિયાલિટી (AVGC-XR) ક્ષેત્રે પરિવર્તનશીલ તબક્કામાં પ્રવેશ કર્યો છે. આ ક્ષેત્રને હવે વૃદ્ધિના મુખ્ય પ્રેરક તરીકે ઔપચારિક માન્યતા મળી છે. ૨૦૨૨ માં, કેન્દ્ર સરકારે AVGC પ્રમોશન ટાસ્ક ફોર્સની રચના સાથે નીતિગત યાત્રાને વેગ આપ્યો, જેનો ઉદ્દેશ્ય દેશના AVGC-XR ઇકોસિસ્ટમને સર્જનાત્મક ટેકનોલોજી અને ડિજિટલ સામગ્રી ઉત્પાદન માટે વૈશ્વિક હબ તરીકે વિકસાવવાનો છે. ટાસ્ક ફોર્સના અહેવાલમાં આગામી દસ વર્ષમાં આ ક્ષેત્ર દ્વારા લગભગ ૨૦ લાખ પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ નોકરીઓનું સર્જન થવાનો અંદાજ છે, જે ભારતના GDP માં નોંધપાત્ર યોગદાન આપી શકે છે.

રાષ્ટ્રીય પહેલને પૂરક બનાવવા માટે, ઘણા રાજ્યો લક્ષિત નીતિઓ દ્વારા AVGC-XR વિઝનને આગળ ધપાવી રહ્યા છે:

• કર્ણાટક: તે સમર્પિત AVGC-XR નીતિ ૨૦૨૪-૨૦૨૯ લાગુ કરનાર પ્રથમ રાજ્યોમાંનું એક છે, જે કૌશલ્ય વિકાસ, ઇન્ક્યુબેશન અને વૈશ્વિક બજાર સ્પર્ધાત્મકતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
• મહારાષ્ટ્ર: આ રાજ્યએ આ વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં તેની AVGC-XR નીતિ ૨૦૨૫ ને મંજૂરી આપી છે, જે ₹૩,૨૦૦ કરોડથી વધુની નાણાકીય યોજના દ્વારા સમર્થિત છે. આ નીતિ ૨૦૫૦ સુધી લંબાવેલા લાંબા ગાળાના રોડમેપ સાથે રોકાણો આકર્ષવા અને રોજગારીની તકો ઊભી કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

વધુમાં, ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ક્રિએટિવ ટેક્નોલોજીસ જેવી સંસ્થાઓ નેટફ્લિક્સ, ગૂગલ, માઇક્રોસોફ્ટ, NVIDIA જેવા વૈશ્વિક ભાગીદારો સાથે મળીને સર્જનાત્મક શિક્ષણને નવો આકાર આપી રહી છે, જે વિશ્વ-સ્તરીય પ્રતિભા ઇકોસિસ્ટમનું નિર્માણ કરી રહી છે.