દેશમાં એન્ટિબાયોટિકસનું વધુ પડતું સેવન ખતરનાક
લેન્સેટના અભ્યાસમાં ચિંતાજનક આંકડા જાહેર... આરોગ્ય મંત્રીએ ચિંતા વ્યકત કરી
નવી દિલ્હી, તા.૧૯: ભારતમાં એન્ટિબાયોટિકનો ઉપયોગ સતત વધી રહ્યો છે, જે ચિંતાજનક વલણ છે. કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રીએ પણ વધતા વલણ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. હૈદરાબાદની AIG હોસ્પિટલ્સ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા એક વૈશ્વિક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ભારત સુપરબગ વિસ્ફોટનો સામનો કરી રહ્યું છે, જેમાં ૮૩% દર્દીઓ પહેલાથી જ દવા-પ્રતિરોધક બેક્ટેરિયા ધરાવતા હોસ્પિટલોમાં આવે છે.
ધ લેન્સેટમાં એન્ટિમાઇક્રોબાયલ જાગળતિ સપ્તાહ દરમિયાન પ્રકાશિત, અભ્યાસ ચેતવણી આપે છે કે ભારતમાં એન્ટિમાઇક્રોબાયલ રેઝિસ્ટન્સ સામેની લડાઈ નિર્ણાયક તબક્કે પહોંચી ગઈ છે. ડોકટરો કહે છે કે એન્ટિબાયોટિક્સની સરળ ઉપલબ્ધતા, મેડિકલ સ્ટોર્સમાં પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના દવાઓનું બેફામ વેચાણ અને ડેરી, મરઘાં અને કળષિમાં એન્ટિબાયોટિક્સના બેફામ ઉપયોગે આ કટોકટીને વધારી છે.
એએમઆર ત્યારે થાય છે જ્યારે બેક્ટેરિયા, વાયરસ, ફૂગ અથવા પરોપજીવીઓ તેમને મારવા માટે બનાવાયેલ દવાઓ સામે પ્રતિકાર વિકસાવે છે, જેના કારણે ચેપનો ઉપચાર મુશ્કેલ બને છે, કયારેક અશકય પણ બને છે. વૈશ્વિક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ભારતીય દર્દીઓ ખાસ કરીને સંવેદનશીલ હોય છે, ખાસ કરીને ફેફસાના ક્રોનિક રોગ, હૃદયની નિષ્ફળતા અને વારંવાર એન્ટિબાયોટિક ઉપયોગની જરૂર હોય તેવા લોકો.
વૈશ્વિક અભ્યાસ દરમિયાન, ડોકટરોએ ભારત, ઇટાલી, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને નેધરલેન્ડ્સની હોસ્પિટલોમાં ૧,૨૦૦ દર્દીઓની તપાસ કરી. આમાંથી, ભારતીય દર્દીઓમાં પ્રતિરોધક બેક્ટેરિયાનું અપવાદરૂપે ઉચ્ચ સ્તર (૮૩%) દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. આ સંદર્ભમાં, ડોકટરો કહે છે કે ઓળખાયેલા મોટાભાગના બેક્ટેરિયા છેલ્લા ઉપાયના એન્ટિબાયોટિક્સનો પ્રતિસાદ આપતા નથી. તેની તુલનામાં, આ બેક્ટેરિયા ઇટાલીમાં ૩૧.૫%, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ૨૦% અને નેધરલેન્ડ્સમાં માત્ર ૧૦.૮% કેસોમાં જોવા મળ્યા હતા.
કેન્દ્ર સરકાર દેશમાં એન્ટિબાયોટિક્સના વધતા ઉપયોગ અંગે પણ ચિંતિત છે. કેન્દ્રીય આરોગ્ય પ્રધાન જે.પી. નડ્ડાએ મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે દેશમાં એન્ટિબાયોટિકનો વધુ પડતો ઉપયોગ અને દુરુપયોગ કમનસીબે સામાન્ય બની ગયો છે, જેના કારણે એન્ટિમાઇક્રોબાયલ રેઝિસ્ટન્સ (એએમઆર) એક મુખ્ય આરોગ્ય ચિંતા બની ગઈ છે. તેમણે સુધારાત્મક પગલાં લેવાની તાત્કાલિક જરૂરિયાત પર ભાર મૂકયો.
ગઈકાલે દિલ્હીમાં એન્ટિમાઇક્રોબાયલ પ્રતિકાર પર રાષ્ટ્રીય કાર્ય યોજનાના બીજા સંસ્કરણનું લોન્ચિંગ કરતા, નડ્ડાએ કહ્યું કે આ મુદ્દાને ફક્ત સામૂહિક પ્રયાસો દ્વારા જ ઉકેલી શકાય છે. તેમણે કહ્યું, એન્ટિમાઇક્રોબાયલ પ્રતિકાર એ એક મુખ્ય જાહેર આરોગ્ય ચિંતા છે જેનો ઉકેલ ફક્ત સામૂહિક પગલાં દ્વારા જ શકય છે.
આરોગ્ય મંત્રીએ સમજાવ્યું કે આ પહેલ ૨૦૧૦ માં પ્રારંભિક ચર્ચાઓથી શરૂ થઈ હતી, ત્યારબાદ ૨૦૧૭ માં પ્રથમ NAP-AMR શરૂ કરવામાં આવી હતી. પડકારની ગંભીરતા પર પ્રકાશ પાડતા, તેમણે જણાવ્યું હતું કે AMR ગંભીર જોખમો ઉભા કરે છે, ખાસ કરીને શષાક્રિયાઓ, કેન્સરની સારવાર અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ આરોગ્ય સંભાળ જરૂરિયાતો દરમિયાન. તેમણે જણાવ્યું હતું કે દેશમાં એન્ટિબાયોટિક્સનો વધુ પડતો ઉપયોગ અને દુરુપયોગ કમનસીબે સામાન્ય બની ગયો છે અને તેને સંબોધિત કરવો જોઈએ. તેમણે સમજાવ્યું હતું કે આ સંદર્ભમાં વિવિધ મંત્રાલયો દ્વારા ઘણી મહત્વપૂર્ણ પહેલ કરવામાં આવી છે.
ભારત વૈશ્વિક સ્તરે આ પહેલનું નેતળત્વ કરતા દેશોમાંનો એક છે તે નોંધતા, તેમણે કહ્યું કે AMR એક મહામારી જેવું છે જે ઘણા દેશોને, ખાસ કરીને એશિયા અને આફ્રિકાના વિકાસશીલ દેશોને અસર કરે છે.
(2:50 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
