નવી દિલ્‍હી તા.૨૦: કેન્‍દ્ર સરકારે મકાનમાલિકો અને ભાડૂઆતોને નોંધપાત્ર રાહત આપી છે. સરકારે ૅનવો ભાડા કરાર ૨૦૨૫ૅ લાગુ કર્યો છે. મકાનમાલિકો હવે ભાડૂઆતો પાસેથી છ મહિનાનું ભાડું અગાઉથી માંગી શકશે નહીં. વધુમાં, કોઈ પણ મકાનમાલિક રાતોરાત તેમના ભાડૂઆતોને કાઢી શકશે નહીં. કેન્‍દ્ર સરકારે ભારતના વધતા ભાડા બજારમાં પારદર્શિતા અને શિસ્‍ત લાવવા માટે નવો ભાડા કરાર ૨૦૨૫ રજૂ કર્યો હતો. આ નવા નિયમો મોડેલ ટેનન્‍સી એક્‍ટ અને તાજેતરની જાહેરાતો પર આધારિત છે. તેમનો ઉદ્દેશ્‍ય ભાડૂઆતો અને મકાનમાલિકો બંનેના હિતોનું રક્ષણ કરવાનો અને વિવાદો ઘટાડવાનો છે.

અત્‍યાર સુધી, ઘણા લોકોએ ભાડા કરારો પહેલાથી જ તૈયાર કરી લીધા હતા પરંતુ તેમને નોંધણી કરાવવામાં અવગણના કરી હતી. નવા નિયમોએ આ શિથિલતાને સંપૂર્ણપણે દૂર કરી દીધી છે. હવે, કરાર પર હસ્‍તાક્ષર કર્યાના બે મહિનાની અંદર નોંધણી ફરજિયાત છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્‍ય એ સુનિﾍતિ કરવાનો છે કે દરેક ભાડૂઆત પાસે કાનૂની રેકોર્ડ હોય. તમે રાજ્‍યની ઓનલાઈન પ્રોપર્ટી વેબસાઇટ પર અથવા નજીકના રજિસ્‍ટ્રાર ઑફિસની મુલાકાત લઈને આ નોંધણી સરળતાથી કરાવી શકો છો.

રૂા.૫,૦૦૦ સુધીનો દંડ લાદવામાં આવશે. અહેવાલ મુજબ, જો કરાર નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં નોંધાયેલ ન હોય, તો રૂા.૫,૦૦૦ સુધીનો દંડ લાદવામાં આવી શકે છે. નોંધણી ભાડૂતને કાનૂની રક્ષણ પૂરું પાડે છે, જે કોઈપણ મકાનમાલિકને મનસ્‍વી શરતો લાદવાથી અટકાવે છે. નોંધણી બે રીતે કરી શકાય છેઃ રાજ્‍યની ઓનલાઈન મિલકત નોંધણી વેબસાઇટ દ્વારા અથવા નજીકના રજિસ્‍ટ્રાર કાર્યાલયની મુલાકાત લઈને. આ નિયમ મકાનમાલિક અને ભાડૂત બંનેને જવાબદાર બનાવે છે, જે ભવિષ્‍યમાં કાનૂની ગૂંચવણોને અટકાવે છે.

સુરક્ષા ડિપોઝિટ તરીકે ફક્‍ત બે મહિનાનું ભાડું જરૂરી રહેશે. આ સરકારી કાયદાથી ભાડૂતોને નોંધપાત્ર રાહત મળી છે. રહેણાંક મકાનોમાં મકાનમાલિકો હવે ફક્‍ત બે મહિનાના ભાડાની સુરક્ષા ડિપોઝિટની જરૂર પડી શકે છે. બેંગલુરુ જેવા શહેરોમાં, મકાનમાલિકો હાલમાં આખા વર્ષનું ભાડું અગાઉથી વસૂલ કરે છે, જે ભાડૂતો પર નાણાકીય દબાણ વધારે છે. વાણિજ્‍યિક મિલકતો માટે છ મહિનાનું ભાડું અગાઉથી વસૂલ કરી શકાય છે. ભાડામાં મનસ્‍વી વધારાની પ્રથાને રોકવામાં મકાનમાલિક માટે પૂર્વ સૂચના આપવી ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે. આ ભાડામાં મનસ્‍વી વધારાની પ્રથાને રોકવામાં મદદ કરશે.

મકાનમાલિકો હવે ભાડૂઆતો પાસેથી છ મહિનાની એડવાન્‍સ માંગી શકશે નહીં. વધુમાં, કોઈ પણ મકાનમાલિક તેમના ભાડૂઆતને રાતોરાત કાઢી શકશે નહીં. કેન્‍દ્ર સરકારે ભારતના વધતા ભાડા બજારમાં પારદર્શિતા અને શિસ્‍ત લાવવા માટે નવો ભાડા કરાર ૨૦૨૫ રજૂ કર્યો છે. આ નવા નિયમો મોડેલ ટેનન્‍સી એક્‍ટ અને તાજેતરની જાહેરાતો પર આધારિત છે. તેમનો ઉદ્દેશ્‍ય ભાડૂઆતો અને મકાનમાલિકો બંનેના હિતોનું રક્ષણ કરવાનો અને વિવાદો ઘટાડવાનો છે. મકાનમાલિકોને નિયમોમાં ઘણી છૂટછાટો પણ આપવામાં આવી છે.

નવા નિયમોમાં સૌથી મહત્‍વપૂર્ણ ફેરફાર સુરક્ષા ડિપોઝિટ સાથે સંબંધિત છે. મકાનમાલિકો હવે મનસ્‍વી થાપણોની માંગ કરી શકશે નહીં. રહેણાંક મિલકતો માટે મહત્તમ બે મહિનાનું ભાડું ડિપોઝિટ તરીકે લઈ શકાય છે, જ્‍યારે વાણિજ્‍યિક મિલકતો માટે મર્યાદા છ મહિના છે.

નિયમો હેઠળ, મકાનમાલિકો હવે અચાનક ભાડૂઆતોને કાઢી શકતા નથી. આ માટે સ્‍થાપિત પ્રક્રિયાઓ અને નોટિસ સમયગાળાનું પાલન કરવું જરૂરી છે.

મકાનમાલિકો મનસ્‍વી રીતે ભાડું વધારી શકતા નથી. કોઈપણ ભાડા વધારા માટે અગાઉથી સૂચનાની જરૂર પડશે.

નવા ભાડા કરાર ૨૦૨૫ ના મુખ્‍ય નિયમો

નિયમ વર્ણન

સુરક્ષા ડિપોઝિટ (ઘર)

મહત્તમ ૨ મહિનાનું ભાડું

સુરક્ષા ડિપોઝિટ (દુકાન/ઓફિસ)

મહત્તમ ૬ મહિનાનું ભાડું

નોંધણીની અંતિમ તારીખ

કરાર પર હસ્‍તાક્ષર કર્યાના ૨ મહિનાની અંદર

દંડ

સમયસર નોંધણી ન કરાવવા બદલ રૂા.૫,૦૦૦

ભાડા વધારાના નિયમો

આગોતરી સૂચના ફરજિયાત છે

વિવાદનો ઉકેલ

ભાડા અદાલતો અને ટ્રિબ્‍યુનલ દ્વારા ઝડપી સુનાવણી

મકાનમાલિકો માટે રાહત

નવા નિયમો ભાડૂઆતો અને મકાનમાલિકો બંને માટે રાહત પૂરી પાડે છે. જો કોઈ ભાડૂઆત સતત ત્રણ મહિના સુધી ભાડું ચૂકવવામાં નિષ્‍ફળ જાય, તો મકાનમાલિક તાત્‍કાલિક કાર્યવાહી કરી શકે છે.

રૂા.૬ લાખ સુધીની TDS મુક્‍તિ

મકાનમાલિકો માટે નોંધપાત્ર રાહતમાં, સરકારે ભાડાની આવક પર TDS મુક્‍તિ મર્યાદા રૂા.૨.૪ લાખથી વધારીને રૂા.૬ લાખ વાર્ષિક કરી છે.

આ કર મુક્‍તિથી મકાનમાલિકો માટે વધુ પૈસા કમાશે. વધુમાં, ટેક્‍સ ફાઇલિગ પ્રક્રિયા પણ પહેલા કરતાં વધુ સરળ બનશે.

મકાનમાલિકો માટે કર લાભો

પહેલાની સુવિધા

હવે (નવો નિયમ ૨૦૨૫)

ટીડીએસ મુક્‍તિ મર્યાદા રૂા.૨.૪ લાખ પ્રતિ વર્ષ થી રૂા.૬ લાખ પ્રતિ વર્ષ

કર રિપોર્ટિગ જાટિલ પ્રક્રિયા

હાઉસિંગ પ્રોપર્ટીમાંથી આવક હેઠળ સરળ રિપોર્ટિગ

ડિફોલ્‍ટર્સ સામે લાંબી કાનૂની પ્રક્રિયા

૩ મહિના સુધી ભાડું ન ચૂકવવા બદલ ઝડપી કાર્યવાહી

૬૦ દિવસની અંદર વિવાદોનો ઉકેલ લાવવાના રહેશે

નિયમો અનુસાર, વિવાદોના ઉકેલ માટે અલગ ભાડા અદાલતો અને ટ્રિબ્‍યુનલની સ્‍થાપના કરવામાં આવશે, જે ૬૦ દિવસની અંદર વિવાદોનું નિરાકરણ લાવશે. ઉપરાંત, નવા નિયમો અનુસાર, ભાડા કરાર પર હસ્‍તાક્ષર કર્યાના બે મહિનાની અંદર નોંધણી કરાવવી ફરજિયાત રહેશે. આ રાજ્‍ય મિલકત પોર્ટલ દ્વારા અથવા સ્‍થાનિક રજિસ્‍ટ્રાર ઓફિસમાં ઓનલાઈન કરી શકાય છે. સમયસર નોંધણી કરવામાં નિષ્‍ફળતા રૂા.૫,૦૦૦ નો દંડ થઈ શકે છે.